Από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μέχρι τα φαρμακεία, το μαγνήσιο έχει αποκτήσει σχεδόν… «θαυματουργές» ιδιότητες τα τελευταία χρόνια. Τις περισσότερες φορές, παρουσιάζεται ως η απάντηση σε μια σειρά καθημερινών προβλημάτων: κακός ύπνος, άγχος, μυϊκές κράμπες, έλλειψη ενέργειας, ακόμα και δυσκολία στη συγκέντρωση.
Η πραγματικότητα, ωστόσο, είναι πιο σύνθετη. Αν και το μαγνήσιο είναι ένα απαραίτητο μέταλλο για τη σωστή λειτουργία του οργανισμού, η λήψη συμπληρωμάτων δεν σημαίνει αυτόματα ότι θα προσφέρει επιπλέον οφέλη. «Τα κλινικά οφέλη δεν έχουν αποδειχθεί με βεβαιότητα σε υγιείς ανθρώπους» επισημαίνουν σε άρθρο τους στο The Conversation οι Maria Izquierdo-Pulido, καθηγήτρια στο Τμήμα Διατροφής, Επιστημών Τροφίμων και Γαστρονομίας του Πανεπιστημίου της Βαρκελώνης, η Isabella Parilli Moser, καθηγήτρια και ερευνήτρια στο Τμήμα Θεμελιώδους και Κλινικής Νοσηλευτικής του ίδιου πανεπιστημίου, και η Maria Fernanda Zeron Rugerio, καθηγήτρια στο Τμήμα Θεμελιώδους και Κλινικής Νοσηλευτικής του Πανεπιστημίου της Βαρκελώνης.
Το μαγνήσιο είναι απαραίτητο – Όχι όμως πάντα ως συμπλήρωμα
Το μαγνήσιο, σύμφωνα με τους ειδικούς, συμμετέχει σε περισσότερες από 300 ενζυμικές αντιδράσεις του οργανισμού. Είναι απαραίτητο για την παραγωγή ενέργειας, τη φυσιολογική λειτουργία των μυών και του νευρικού συστήματος, τη σύνθεση πρωτεϊνών, τη διατήρηση της υγείας των οστών και την ισορροπία των ηλεκτρολυτών. Η έλλειψή του μπορεί να προκαλέσει κόπωση, μυϊκή αδυναμία ή νευρομυϊκές διαταραχές.
Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι όλοι χρειάζονται συμπλήρωμα. Όπως εξηγούν, τα συμπληρώματα έχουν αποδεδειγμένη αξία όταν υπάρχει διαπιστωμένη έλλειψη ή αυξημένες ανάγκες. Αντίθετα, όταν η διατροφή παρέχει επαρκείς ποσότητες μαγνησίου, τα επιστημονικά δεδομένα δεν δείχνουν σημαντικά πρόσθετα οφέλη.
Οι καλύτερες φυσικές πηγές μαγνησίου παραμένουν τα δημητριακά ολικής άλεσης, τα πράσινα φυλλώδη λαχανικά, τα όσπρια, οι ξηροί καρποί, οι σπόροι και το αγνό κακάο. «Για πολλούς ανθρώπους, η ενσωμάτωση περισσότερων τέτοιων τροφίμων στη διατροφή τους έχει περισσότερο νόημα από τη λήψη ενός συμπληρώματος» συμπληρώνουν.
Τι ισχύει για τον ύπνο, τις κράμπες και την ενέργεια
Η βελτίωση του ύπνου αποτελεί ίσως τον συχνότερο λόγο για τον οποίο κάποιος επιλέγει να πάρει μαγνήσιο. Πράγματι, το συγκεκριμένο μέταλλο συμμετέχει σε μηχανισμούς που σχετίζονται με τη νευρομυϊκή χαλάρωση, γεγονός που δημιουργεί μια εύλογη βιολογική βάση για την πιθανή συμβολή του στον ύπνο.
Ωστόσο, οι μέχρι σήμερα κλινικές μελέτες δεν είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακές. Πρόσφατη έρευνα σε ενήλικες με κακή ποιότητα ύπνου έδειξε μόνο μια μικρή μείωση στον χρόνο που απαιτούνταν για να αποκοιμηθούν. Οι συγγραφείς του άρθρου υπογραμμίζουν ότι απαιτούνται μεγαλύτερες και καλύτερα σχεδιασμένες μελέτες πριν εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα.
Είναι χαρακτηριστικό ότι μέχρι σήμερα η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν έχει εγκρίνει επίσημο ισχυρισμό υγείας που να συνδέει το μαγνήσιο με τη βελτίωση του ύπνου. Ανάλογη είναι η εικόνα και για τις μυϊκές κράμπες. Παρότι πολλοί θεωρούν δεδομένο ότι το μαγνήσιο τις προλαμβάνει ή τις εξαλείφει, οι συστηματικές ανασκοπήσεις των διαθέσιμων μελετών δεν καταλήγουν σε σαφές κλινικό όφελος για τους περισσότερους ανθρώπους.
Το ίδιο ισχύει και για την ενέργεια. Το μαγνήσιο συμβάλλει στον φυσιολογικό ενεργειακό μεταβολισμό, όμως αυτό δεν σημαίνει ότι λειτουργεί ως «ενεργειακό τονωτικό». «Εάν οι ανάγκες του οργανισμού έχουν ήδη καλυφθεί, η λήψη περισσότερου μαγνησίου δεν θα παράγει περισσότερη ενέργεια» εξηγούν οι ειδικοί.
Υπάρχει «σωστό» είδος μαγνησίου;
Τα τελευταία χρόνια έχει επικρατήσει η άποψη ότι κάθε μορφή μαγνησίου εξυπηρετεί διαφορετικό σκοπό: το κιτρικό για τη δυσκοιλιότητα, το δισγλυκινικό για τον ύπνο, το μηλικό για την κόπωση και το θρεονικό για τη γνωστική λειτουργία. Οι ερευνητές αναγνωρίζουν ότι οι διαφορετικές μορφές παρουσιάζουν διαφορές ως προς την απορρόφηση και την ανοχή από το γαστρεντερικό σύστημα.
Ωστόσο, επισημαίνουν ότι δεν υπάρχουν επαρκή επιστημονικά στοιχεία που να αποδεικνύουν πως κάποια συγκεκριμένη μορφή υπερέχει κλινικά έναντι των άλλων στην αντιμετώπιση προβλημάτων όπως το στρες ή η αϋπνία. Σύμφωνα με τους ίδιους, πολλές από αυτές τις διακρίσεις βασίζονται περισσότερο σε εμπορικές πρακτικές παρά σε ισχυρές επιστημονικές αποδείξεις.
Δεν είναι ακίνδυνο για όλους
Παρότι το μαγνήσιο που λαμβάνεται μέσω των τροφών θεωρείται ασφαλές, τα συμπληρώματα σε υψηλές δόσεις μπορεί να προκαλέσουν ανεπιθύμητες ενέργειες, όπως διάρροια, ναυτία και κοιλιακό άλγος. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται σε άτομα με νεφρική νόσο, καθώς και σε όσους λαμβάνουν συγκεκριμένα φάρμακα, αφού το μαγνήσιο μπορεί να αλληλεπιδράσει με ορισμένα αντιβιοτικά αλλά και θεραπείες για την οστεοπόρωση.
Οι συγγραφείς καταλήγουν σε ένα μήνυμα που έρχεται σε αντίθεση με τη διαδεδομένη κουλτούρα των συμπληρωμάτων. «Το πρόβλημα δεν είναι μόνο το προϊόν, αλλά και το μήνυμα που το συνοδεύει. Η ιδέα ότι μια κάψουλα μπορεί να αντισταθμίσει την έλλειψη ύπνου, το χρόνιο στρες ή τις ανθυγιεινές συνήθειες είναι πολύ ελκυστική από εμπορική άποψη, αλλά καθοδηγείται περισσότερο από τα συμφέροντα της αγοράς παρά από τις γνήσιες ανάγκες δημόσιας υγείας» σημειώνουν.
Συνεπώς, αντί να αναρωτιόμαστε ποιο συμπλήρωμα μας λείπει, αξίζει πρώτα να εξετάζουμε αν υπάρχει πραγματική ανάγκη. «Η καλύτερη συμβουλή είναι, ίσως, η λιγότερο ελκυστική. Οι διατροφικές πηγές είναι η πρώτη προτεραιότητα και τα συμπληρώματα θα πρέπει να χρησιμοποιούνται μόνο όταν χρειάζεται, με την κατάλληλη συνταγή από έναν επαγγελματία υγείας» καταλήγουν.
Διαβάστε επίσης
Μαγνήσιο: Πέντε τροφές που καλύπτουν τις ανάγκες του οργανισμού μας – Η μία είναι η σοκολάτα!
