Τα διαθέσιμα στοιχεία για το άσθμα και τις αλλεργίες δείχνουν ότι το ποσοστό των παιδιών που ταλαιπωρείται συνεχίζει να αυξάνεται, ιδίως στον πληθυσμό των πόλεων. Οι ερευνητές επισημαίνουν εδώ και καιρό μια βασική διαφορά μεταξύ των παιδιών που μεγαλώνουν στα αστικά περιβάλλοντα και εκείνων που ζουν στην ύπαιθρο: Την έκθεση στα μικρόβια.
Μικροβιακό «χάσμα» μεταξύ πόλης και υπαίθρου
Τα παιδιά που μεγαλώνουν σε αγροκτήματα ή κοντά σε δάση εκτίθενται σε μεγάλη ποικιλία βακτηρίων και μυκήτων από νωρίς στη ζωή τους – μικροοργανισμούς που πιστεύεται ότι βοηθούν στην «εκπαίδευση» του ανοσοποιητικού συστήματος. Αντίθετα, τα σύγχρονα εσωτερικά περιβάλλοντα, ιδιαίτερα στις πόλεις, τείνουν να είναι πιο αποστειρωμένα. Αυτή η μειωμένη έκθεση σε μικροοργανισμούς μπορεί να συμβάλει στην υπερβολική αντίδραση του ανοσοποιητικού συστήματος σε αβλαβείς ουσίες, αυξάνοντας τον κίνδυνο άσθματος και αλλεργιών.
Για να δοκιμάσουν μια πιθανή λύση, ερευνητές στη Φινλανδία σχεδίασαν ένα μη συμβατικό πείραμα: Τοποθέτησαν μια μικρή ποσότητα δασικού χώματος -περίπου μια κουταλιά της σούπας- σε χαλάκια που τοποθετήθηκαν ακριβώς μέσα στην είσοδο αστικών κατοικιών. Τα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στο Microbiome.
Στη μελέτη συμμετείχαν 6 νοικοκυριά στο Κουόπιο της Φινλανδίας και τη γύρω περιοχή. Σε 5 σπίτια τοποθετήθηκαν χαλάκια εισόδου επεξεργασμένα με χώμα, ενώ ένα χρησίμευσε ως ομάδα ελέγχου. Το χώμα, που συλλέχθηκε από ένα δάσος ερυθρελάτης και σημύδας, υποβλήθηκε σε επεξεργασία, καταψύχθηκε και ενσωματώθηκε στα χαλιά, ώστε να διασφαλιστεί η ομοιογένειά του.
Για μια περίοδο περίπου 20 εβδομάδων, οι ερευνητές παρακολούθησαν τη μικροβιακή σύνθεση του αέρα και της σκόνης σε εσωτερικούς χώρους σε διαφορετικά ύψη – ιδιαίτερα σε ύψος περίπου 30 εκατοστών πάνω από το δάπεδο, όπου συνήθως αναπνέουν τα μικρά παιδιά ενώ παίζουν.
Τα αποτελέσματα ήταν σαφή: Μετά από κάθε εφαρμογή χώματος, η παρουσία βακτηρίων που συνδέονται με το δάσος στον αέρα των εσωτερικών χώρων αυξήθηκε. Το φαινόμενο ήταν πιο έντονο κοντά στο χαλάκι της εισόδου και στο ύψος αναπνοής των παιδιών, υποδηλώνοντας ότι η παρέμβαση μπορούσε να επηρεάσει άμεσα το περιβάλλον που σχετίζεται περισσότερο με την πρώιμη ανάπτυξη του ανοσοποιητικού συστήματος.
Μια μικρή αλλαγή με αξιοσημείωτα αποτελέσματα
Είναι ενδιαφέρον ότι η παρέμβαση δεν αύξησε τον συνολικό αριθμό των μικροβίων στο σπίτι. Αντίθετα, μετατόπισε την ισορροπία – εισάγοντας περισσότερα βακτήρια που συνδέονται με το δάσος, ενώ μείωσε το ποσοστό των μικροβίων που συνδέονται με τον άνθρωπο.
Ένα σπίτι, ένα μικρό διαμέρισμα χωρίς κατοικίδια, παρουσίασε ιδιαίτερα ισχυρά αποτελέσματα, με τα επίπεδα των βακτηρίων του δάσους να αυξάνονται σημαντικά περισσότερο απ’ ό,τι σε άλλα νοικοκυριά. Αυτό υποδηλώνει ότι τα κατοικίδια, που φέρουν φυσικά μικροοργανισμούς από τον εξωτερικό χώρο στο εσωτερικό, ενδέχεται να προσφέρουν παρόμοια οφέλη. Οι ερευνητές παρατήρησαν επίσης αλλαγές σ’ έναν μικροβιακό δείκτη που, σύμφωνα με προηγούμενες μελέτες, συνδέεται με μειωμένο κίνδυνο άσθματος.
Αν και η μελέτη ήταν μικρής κλίμακας, υποδεικνύει μια ενδιαφέρουσα ιδέα: Η επανεισαγωγή στοιχείων του φυσικού μικροβιακού περιβάλλοντος στα αστικά σπίτια θα μπορούσε να συμβάλει στην ενίσχυση του ανοσοποιητικού συστήματος.
Το εντυπωσιακό είναι ότι, σε αντίθεση με τις λύσεις υψηλής τεχνολογίας, η προσέγγιση αυτή δεν απαιτεί σύνθετο εξοπλισμό, απλώς μια μικρή ποσότητα χώματος ενσωματωμένη σ’ ένα οικιακό αντικείμενο. Εάν περαιτέρω έρευνα επιβεβαιώσει τα ευρήματα, τέτοιες απλές παρεμβάσεις θα μπορούσαν να προσφέρουν έναν οικονομικό τρόπο για τη μείωση του αυξανόμενου βάρους των αλλεργιών και του άσθματος μεταξύ των παιδιών που ζουν σε αστικές περιοχές.
Καθώς οι πόλεις συνεχίζουν να επεκτείνονται και όλο και περισσότερα παιδιά μεγαλώνουν αποκομμένα από το φυσικό περιβάλλον, ακόμη και οι πιο μικρές προσπάθειες για την αποκατάσταση αυτής της σύνδεσης μπορεί να αποδειχθούν εκπληκτικά αποτελεσματικές.
Διαβάστε επίσης
Παιδικό άσθμα: Πώς μια απλή μπατονέτα μπορεί να το αποκαλύψει
