Για να αποφύγουμε τα μελλοντικά προβλήματα υγείας, πολλοί από εμάς προσπαθούμε να περπατάμε περισσότερο και μακρύτερα καθημερινά, γλιτώνοντας χρόνο από το καθισιό. Παρόλα αυτά, σύμφωνα με νεότερη μελέτη, η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη: δεν έχει σημασία μόνο πόσο καθόμαστε, αλλά και τι κάνουμε όσο καθόμαστε.
Σύμφωνα με έρευνα διάρκειας 19 ετών, που δημοσιεύτηκε στο American Journal of Preventive Medicine, οι δραστηριότητες που κρατούν το μυαλό ενεργό, όπως η εργασία γραφείου, οι συναντήσεις, το διάβασμα ή ακόμη και το πλέξιμο, συνδέονται με σημαντικά χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης άνοιας. Αντίθετα, η παθητική καθιστική ζωή, όπως η παρακολούθηση τηλεόρασης ή άλλες δραστηριότητες χωρίς τη συμμετοχή του νου, δεν φάνηκε να προσφέρει την ίδια προστασία.
Μάλιστα, η αντικατάσταση μόλις μίας ώρας παθητικού καθισιού την ημέρα με μία ώρα πνευματικά ενεργού δραστηριότητας συνδέθηκε με μείωση του κινδύνου άνοιας κατά 7%, χωρίς να απαιτείται σωματική άσκηση.
Τι έδειξε η μελέτη
Η έρευνα παρακολούθησε 20.811 ενήλικες στη Σουηδία, ηλικίας 35 έως 64 ετών, για σχεδόν δύο δεκαετίες. Κατά τη διάρκεια της παρακολούθησης, 569 άτομα εμφάνισαν άνοια.
Οι συμμετέχοντες είχαν καταγράψει τις καθημερινές τους συνήθειες, ξεχωρίζοντας τον χρόνο που περνούσαν σε παθητικές δραστηριότητες (όπως τηλεόραση, μουσική, χαλάρωση), πνευματικά ενεργές δραστηριότητες (όπως εργασία γραφείου, συναντήσεις, διάβασμα, πλέξιμο).
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι το «ενεργό» καθισιό συσχετίστηκε με χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας. Ειδικότερα:
- Κάθε επιπλέον ώρα την ημέρα πνευματικά ενεργού καθισιού σχετίστηκε με 4% χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας.
- Σε πιο σύνθετη ανάλυση, το όφελος έφτασε έως και 11%.
Γιατί μετά τα 50 είναι ακόμη πιο σημαντικό
Το όφελος φαίνεται να είναι εντονότερο σε άτομα ηλικίας 50 έως 64 ετών, σε σύγκριση με τους νεότερους. Οι επιστήμονες εξηγούν ότι αυτό μπορεί να σχετίζεται με το λεγόμενο «γνωστικό απόθεμα», την ικανότητα του εγκεφάλου να αντέχει τη φθορά χάρη στη συνεχή νοητική άσκηση. Με απλά λόγια, όσο περισσότερο «δουλεύει» το μυαλό μας με τα χρόνια, τόσο πιο ανθεκτικό γίνεται.
Έπειτα, το είδος της πνευματικά ενεργού δραστηριότητας πιθανόν αλλάζει με την ηλικία: οι μεγαλύτεροι σε ηλικία τείνουν να διαβάζουν, να γράφουν ή να λύνουν παζλ, ενώ οι νεότεροι περνούν αυτόν τον χρόνο κυρίως στη δουλειά.
Η «παγίδα» των οθονών
Ένας σημαντικός περιορισμός της μελέτης είναι το ότι η μελέτη ξεκίνησε το 1997, πριν την κυριαρχία των smartphones και των social media. Οι σύγχρονες συνήθειες, που συχνά ενθαρρύνουν παθητική και μαζική κατανάλωση περιεχομένου, μπορεί να επηρεάζουν τον εγκέφαλο διαφορετικά από την τηλεόραση της δεκαετίας του 1990, σημειώνουν οι ερευνητές.
Παρόλα αυτά, οι ειδικοί καταλήγουν ότι δεν πρέπει να αντιμετωπίζουμε όλες τις καθιστικές συνήθειες με τον ίδιο τρόπο. Η ποιότητα του χρόνου που περνάμε καθιστοί φαίνεται να παίζει καθοριστικό ρόλο.
Συμπέρασμα
Το μήνυμα της μελέτης είναι σαφές: δεν χρειάζεται απαραίτητα να σηκωθούμε από την καρέκλα για να ωφελήσουμε την υγεία του εγκεφάλου μας, αλλά χρειάζεται να τη χρησιμοποιούμε πιο «έξυπνα».
Διαβάστε επίσης
Νόσος Αλτσχάιμερ: Έξι απλοί τρόποι για δυνατό μυαλό μέχρι τα βαθιά γεράματα
Άνοια: Η αόρατη διαταραχή που συσχετίζεται με τη νόσο και επιβαρύνει τους φροντιστές
Πρωτεΐνες και άσκηση «στηλώνουν» ηλικιωμένους με άνοια – Τι έδειξε μελέτη
