Αν και τα φάρμακα κατά της παχυσαρκίας -όπως η σεμαγλουτίδη– έφεραν την επανάσταση στην απώλεια βάρους, αλλάζοντας τη ζωή αρκετών ανθρώπων που παλεύουν χρόνια με το βάρος τους, η συντήρηση της απώλειας αυτής αμφισβητείται. Μια νεότερη μελέτη του Πανεπιστημίου Cambridge δίνει μια πιο ξεκάθαρη εικόνα.
Σύμφωνα με τη μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο eClinicalMedicine, έναν χρόνο μετά τη διακοπή της αγωγής, οι ασθενείς ανακτούν κατά μέσο όρο το 60% των κιλών που είχαν χάσει. Παρόλα αυτά, η επαναπρόσληψη βάρους φαίνεται να σταθεροποιείται, με περίπου το 25% της αρχικής απώλειας να διατηρείται σε βάθος χρόνου.
Πώς λειτουργούν τα φάρμακα GLP-1
Τα φάρμακα νέας γενιάς για την παχυσαρκία στοχεύουν τον υποδοχέα του πεπτιδίου τύπου γλυκαγόνης-1, συμβάλλοντας στον καλύτερο έλεγχο του σακχάρου και στη μείωση της όρεξης. Οι κλινικές δοκιμές έχουν δείξει ότι μπορούν να επιφέρουν απώλεια βάρους της τάξης του 15%-20%.
Ωστόσο, περίπου οι μισοί ασθενείς διακόπτουν τη θεραπεία μέσα στον πρώτο χρόνο, ενώ μετά τη διετία το ποσοστό διακοπής αγγίζει το 75%. Οι λόγοι περιλαμβάνουν τις πιθανές παρενέργειες, αλλά και περιορισμούς στην ασφαλιστική κάλυψη.
Τι συμβαίνει μετά τη διακοπή
Η μελέτη βασίστηκε σε συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση 48 μελετών, εκ των οποίων οι 36 ήταν τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές. Οι ερευνητές ανέλυσαν κυρίως έξι μεγάλες κλινικές δοκιμές, στις οποίες συμμετείχαν περισσότερα από 3.200 άτομα και υπήρχε παρακολούθηση έως και 52 εβδομάδες μετά τη διακοπή της αγωγής.
Το ερευνητικό τους μοντέλο έδειξε ότι:
- Η επαναπρόσληψη βάρους είναι αρχικά ταχεία.
- Στις 52 εβδομάδες, έχει ανακτηθεί περίπου το 60% της αρχικής απώλειας.
- Μετά τις 60 εβδομάδες, η αύξηση επιβραδύνεται και σταθεροποιείται.
- Μακροπρόθεσμα, οι ασθενείς φαίνεται να διατηρούν περίπου το 25% της αρχικής απώλειας.
Για παράδειγμα, ένα άτομο που είχε χάσει το 20% του σωματικού του βάρους κατά τη διάρκεια της θεραπείας, ενδέχεται τελικά να διατηρήσει μια μόνιμη μείωση της τάξης του 5%.
Το «φρένο» της όρεξης
Όπως εξήγησε ο Brajan Budini, φοιτητής Ιατρικής στη Σχολή Κλινικής Ιατρικής και στο Trinity College του Πανεπιστημίου του Cambridge, «φάρμακα όπως η σεμαγλουτίδη λειτουργούν σαν φρένο στην όρεξή μας, κάνοντάς μας να νιώθουμε χορτάτοι πιο γρήγορα, πράγμα που σημαίνει ότι τρώμε λιγότερο και επομένως χάνουμε βάρος. Όταν οι άνθρωποι σταματούν να τα λαμβάνουν, ουσιαστικά σηκώνουν το πόδι από το φρένο, και αυτό μπορεί να οδηγήσει σε ταχεία επαναπρόσληψη βάρους».
Παρόλα αυτά, δεν επιστρέφουν όλοι στο αρχικό τους βάρος. Ένας πιθανός λόγος είναι ότι κατά τη διάρκεια της θεραπείας οι ασθενείς υιοθετούν πιο υγιεινές διατροφικές συνήθειες, όπως μικρότερες μερίδες και πιο ισορροπημένα γεύματα, οι οποίες ενδέχεται να διατηρηθούν και μετά τη διακοπή. Επιπλέον, οι επιστήμονες εξετάζουν το ενδεχόμενο τα φάρμακα να επιδρούν μακροπρόθεσμα σε ορμονικούς μηχανισμούς και στα κέντρα ελέγχου της όρεξης στον εγκέφαλο.
Ο Steven Luo, επίσης φοιτητής Ιατρικής στη Σχολή Κλινικής Ιατρικής και στο Trinity College, δήλωσε: «Κατά τη διακοπή των φαρμάκων απώλειας βάρους, οι γιατροί και οι ασθενείς θα πρέπει να γνωρίζουν την πιθανότητα επαναπρόσληψης βάρους και να εξετάζουν τρόπους μείωσης αυτού του κινδύνου. Είναι σημαντικό οι άνθρωποι να λαμβάνουν συμβουλές για τη βελτίωση της διατροφής και της άσκησής τους, αντί να βασίζονται αποκλειστικά στα φάρμακα, καθώς αυτό μπορεί να τους βοηθήσει να διατηρήσουν καλές συνήθειες όταν τα διακόψουν».
Τι γίνεται με τη μυϊκή μάζα;
Ένα κρίσιμο ερώτημα παραμένει αναπάντητο: το βάρος που επαναπροσλαμβάνεται αφορά λίπος ή και μυϊκή μάζα;
Προηγούμενες μελέτες έχουν δείξει ότι κατά τη διάρκεια της θεραπείας, έως και το 40%-60% της απώλειας μπορεί να αφορά άλιπη μάζα σώματος, δηλαδή μυϊκό ιστό. Δεν είναι σαφές αν κατά την επαναπρόσληψη αποκαθίσταται το ίδιο ποσοστό μυϊκής μάζας. Αν το βάρος που επιστρέφει είναι κυρίως λίπος, τότε η αναλογία λίπους προς μυϊκή μάζα μπορεί να επιδεινωθεί, με πιθανές αρνητικές συνέπειες για τη μεταβολική υγεία.
Οι περιορισμοί της μελέτης
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι τα διαθέσιμα δεδομένα παρακολούθησης δεν ξεπερνούσαν τις 52 εβδομάδες μετά τη διακοπή της αγωγής. Επιπλέον, η ανάλυση περιλάμβανε μόνο μελέτες όπου η μέση απώλεια βάρους κατά τη θεραπεία ήταν τουλάχιστον 3 κιλά.
Παρά τους περιορισμούς, τα ευρήματα προσφέρουν πολύτιμες πληροφορίες για τις ρεαλιστικές προσδοκίες που θα πρέπει να έχουν οι ασθενείς σχετικά με τη μακροπρόθεσμη διατήρηση του βάρους μετά τη διακοπή των φαρμάκων για την παχυσαρκία.
Συμπέρασμα
Τα φάρμακα GLP-1 προσφέρουν ουσιαστική απώλεια βάρους, όμως η διακοπή τους συνοδεύεται συχνά από μερική επαναπρόσληψη. Η διατήρηση των αποτελεσμάτων εξαρτάται τελικά από τις μόνιμες αλλαγές σε διατροφή και άσκηση.
Διαβάστε επίσης
Ποια είναι τα νέα φάρμακα για την παχυσαρκία που θα κυκλοφορήσουν το 2026 – Πόσο ασφαλή είναι
Με παχυσαρκία 1 στους 10 ενήλικες στην Ελλάδα
Παχυσαρκία: Νέα «μαγική» φόρμουλα στα φάρμακα απώλειας βάρους
