Σε μια εποχή που έχουμε μάθει πως ό,τι ραγίζει δεν κολλάει και το πετάμε, μια ιαπωνική πρακτική μας καλεί να κάνουμε το ακριβώς αντίθετο: να κρατήσουμε ό,τι έχει χαλάσει, να αγκαλιάσουμε τις ατέλειές του και να του δώσουμε χώρο.
Το wabi-sabi συνοψίζεται ως η εκτίμηση της ατέλειας, της παροδικότητας και του ανολοκλήρωτου. Γνωρίζει αυτή την περίοδο μεγάλη απήχηση στα κοινωνικά δίκτυα, από την εσωτερική διακόσμηση μέχρι τις τάσεις στο μακιγιάζ και την ευτυχία. Στα αντικείμενα του σπιτιού, εκφράζεται «κολλώντας» τα κομμάτια που έχουν σπάσει -για παράδειγμα τα κομμάτια ενός βάζου- γεμίζοντας με χρυσό βερνίκι τα κενά.
Μπορεί όμως να βελτιώσει την ευεξία μας; Ο Trevor Mazzucchelli, Αναπληρωτής Καθηγητής Κλινικής Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο Curtin εξηγεί σε άρθρο του στο The Conversation τι ισχύει.
Τι είναι το wabi-sabi;
Όπως εξηγεί, στον πυρήνα του, το wabi-sabi βασίζεται σε τρεις απλές ιδέες: τα πράγματα έχουν ατέλειες, τα πράγματα αλλάζουν και τα πράγματα δεν ολοκληρώνονται ποτέ πλήρως.
Αν και δεν υπάρχουν επιστημονικές έρευνες, που εξετάζουν τις επιπτώσεις του, οι ιδέες πίσω από το wabi-sabi αντικατοπτρίζουν αρκετές καλά τεκμηριωμένες αρχές της ψυχολογίας: να ανταποκρινόμαστε με καλοσύνη στην ατέλεια, να αποδεχόμαστε την αλλαγή και να χαλαρώσουμε την τελειομανία μας.
Ατέλεια και αυτοσυμπόνια: Να είμαστε πιο επιεικείς με τον εαυτό μας
Kανείς δεν είναι τέλειος και το wabi-sabi αναδεικνύει ακριβώς αυτό: αντί να κρύβει τις ρωγμές, τις ενσωματώνει. Το ελάττωμα γίνεται μέρος του χαρακτήρα του αντικειμένου. «Σε ψυχολογικούς όρους, αυτό μοιάζει με την αυτοσυμπόνια: να αντιμετωπίζουμε τα λάθη ή τις αδυναμίες μας με ζεστασιά και φροντίδα, αντί για σκληρή αυτοκριτική» σημειώνει ο ειδικός.
Έρευνες δείχνουν σταθερά ότι οι άνθρωποι με περισσότερη αυτοσυμπόνια αναφέρουν λιγότερο άγχος και κατάθλιψη και μεγαλύτερη ευεξία. «Όπως το επισκευασμένο μπολ, ο άνθρωπος δεν ορίζεται από τη ρωγμή. Η ρωγμή αναγνωρίζεται και γίνεται μέρος της ιστορίας του» σχολιάζει.
Παροδικότητα και αποδοχή: Να θυμόμαστε ότι όλα αλλάζουν
Το wabi-sabi υπενθυμίζει επίσης ότι τίποτα δεν μένει σταθερό. Όλα αλλάζουν: οι σχέσεις, το σώμα μας, τα σχέδιά μας. «Μέρος της δυσφορίας μας δεν προέρχεται μόνο από την αλλαγή, αλλά από την επιμονή μας ότι τα πράγματα δεν θα έπρεπε να αλλάζουν» λέει ο ειδικός.
Στην ψυχολογία, η αποδοχή σημαίνει να επιτρέπουμε στις σκέψεις, στα συναισθήματα και στις αλλαγές να υπάρχουν χωρίς να προσπαθούμε συνεχώς να τα απομακρύνουμε ή να τα ελέγξουμε. Σύγχρονες θεραπείες, όπως η θεραπεία αποδοχής και δέσμευσης, διδάσκουν αυτή τη δεξιότητα, επειδή η αντίσταση σε αναπόφευκτες εμπειρίες συχνά εντείνει τη δυσφορία.
Επιπλέον, η ενσυνειδητότητα (mindfulness), το να δίνουμε προσοχή σε αυτό που συμβαίνει τώρα χωρίς να το κρίνουμε αμέσως ή να προσπαθούμε να το διορθώσουμε, είναι ένας τρόπος με τον οποίο οι άνθρωποι εξασκούν την αποδοχή.
«Από αυτή την οπτική, η έμφαση του wabi-sabi στην παροδικότητα δεν είναι παραίτηση. Είναι μια πρακτική διαπίστωση: όταν η αλλαγή είναι αναπόφευκτη, η μείωση της αντίστασης προς αυτήν μπορεί να μειώσει τον πόνο» σημειώνει.
Μη ολοκλήρωση και τελειομανία: Να μην «βαραίνουμε» από τις υπερβολικές προσδοκίες
Μια τρίτη διάσταση του wabi-sabi είναι η ιδέα ότι τίποτα δεν είναι ποτέ πλήρως ολοκληρωμένο. Αυτό έρχεται σε αντίθεση με την κλινική τελειομανία: «Δεν είναι απλώς η επιθυμία να κάνεις κάτι καλά. Συμβαίνει όταν οι άνθρωποι βασίζουν την αυτοεκτίμησή τους στην επίτευξη εξαιρετικά υψηλών προτύπων και αντιδρούν με σκληρή αυτοκριτική όταν δεν τα πετυχαίνουν» εξηγεί.
Η έρευνα συνδέει αυτή τη μορφή τελειομανίας με άγχος και κατάθλιψη. «Το wabi-sabi δεν απορρίπτει την προσπάθεια ή τη φιλοδοξία. Αμφισβητεί την πεποίθηση ότι πρέπει να είσαι άψογος για να είσαι αποδεκτός» σημειώνει.
Τα όρια της φιλοσοφίας
Παρά τη θετική υπόσταση της φιλοσοφίας, ο ειδικός σημειώνει ότι δε θα πρέπει να υπερεκτιμούμε όσα προσφέρει το wabi-sabi. «Δεν υπάρχουν αποδείξεις ότι η υιοθέτησή του ως φιλοσοφίας εγγυάται την ευτυχία. Δεν είναι θεραπεία για την κατάθλιψη. Και η αποδοχή δεν σημαίνει να ανεχόμαστε την αδικία ή να εγκαταλείπουμε τη βελτίωση» εξηγεί.
Ωστόσο, θέτει ένα ουσιαστικό ερώτημα: μήπως οι προσδοκίες μας – για το σώμα μας, την καριέρα μας, τις σχέσεις μας – έχουν γίνει τόσο «γυαλισμένες» που δεν αφήνουν χώρο για την ανθρώπινη φύση;
Τελικά, πώς μπορεί να μας βοηθήσει;
Ίσως το wabi-sabi να μην προσφέρει κάτι εντελώς νέο. Συμπυκνώνει όμως, σε μια απλή εικόνα, βασικές ψυχολογικές δεξιότητες που γνωρίζουμε ότι υποστηρίζουν την ευεξία:
- Να αντιμετωπίζουμε τις ατέλειές μας με καλοσύνη.
- Να αποδεχόμαστε την αλλαγή ως φυσικό μέρος της ζωής.
- Να χαλαρώνουμε τα άκαμπτα πρότυπα τελειότητας.
- Να δρούμε σύμφωνα με τις αξίες μας, ακόμη και όταν δεν είμαστε «έτοιμοι».
- Να επιτρέπουμε στους άλλους να βλέπουν την ανθρώπινη πλευρά μας.
«Αλλά ως εικόνα και ως πρακτική, αντικατοπτρίζει μια γειωμένη ψυχολογική ιδέα: τη συνέχιση της ζωής, της δράσης και της σύνδεσης με αυτές παρούσες. Και ίσως, τελικά, εκεί να βρίσκεται η πιο αυθεντική μορφή ομορφιάς» καταλήγει.
Διαβάστε επίσης
Πώς καλυτερεύει η ζωή μας όταν ανησυχούμε λιγότερο – Τρία βήματα για να το πετύχουμε
Ψυχική ισορροπία και ευημερία: Ο εύκολος τρόπος να τις κατακτήσουμε
Κατάθλιψη: Η ανεπάρκεια αυτής της βιταμίνης αυξάνει τον κίνδυνο για τους 50ρηδες
