*Γράφει η κυρία Δέσποινα Νικολαΐδου, Head Patient Access & Health Policy, Novartis Hellas

Στην Ευρώπη, τα συστήματα υγείας βρίσκονται σήμερα αντιμέτωπα με σύνθετες και απαιτητικές προκλήσεις. Η γήρανση του πληθυσμού, η αύξηση των χρόνιων νοσημάτων και οι ολοένα αυξανόμενες ανάγκες των ασθενών ασκούν έντονες πιέσεις στη βιωσιμότητα και την αποτελεσματικότητα της υγειονομικής περίθαλψης.

Τα μη μεταδιδόμενα νοσήματα συγκεκριμένα, αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες που επιβαρύνουν τα συστήματα υγείας, καθώς πλήττουν την πλειοψηφία των χρονίως πασχόντων στο γενικό πληθυσμό¹. Μεταξύ των νοσημάτων αυτών, τα καρδιαγγειακά νοσήματα αποτελούν μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τα σύγχρονα συστήματα υγείας, καθώς είναι η πιο διαδεδομένη μη μεταδιδόμενη νόσος και η κύρια αιτία θανάτου παγκοσμίως². Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, περίπου 5.000 άνθρωποι χάνουν καθημερινά τη ζωή τους από καρδιαγγειακά νοσήματα, ενώ καταγράφονται ετησίως 13 εκατομμύρια νέα περιστατικά³. Η επίπτωση τους δεν περιορίζεται μόνο στη σωματική υγεία αλλά συχνά συνοδεύεται από αυξημένη συννοσηρότητα, επιβαρύνοντας περαιτέρω τους ασθενείς και τα συστήματα φροντίδας. Ενδεικτικά έως και το 30% των ασθενών με καρδιακή ανεπάρκεια πάσχουν από κατάθλιψη⁴, ενώ το άγχος είναι κατά 26% συχνότερο σε άτομα με καρδιαγγειακή νόσο⁵.

Επιπλέον, γνωρίζουμε κάτι εξαιρετικά σημαντικό – ότι η πλειονότητα των καρδιαγγειακών συμβάντων συνδέεται με γνωστούς και τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου. Συγκεκριμένα εκτιμάται ότι έως και το 80% των συμβαμάτων θα μπορούσε να προληφθεί μέσω οργανωμένων και συστηματικών πολιτικών ενημέρωσης, έγκαιρης ανίχνευσης και πρόληψης⁶.

Η χώρα μας έχει κάνει σημαντικά βήματα προόδου προς αυτήν την κατεύθυνση. Το πρόγραμμα Προλαμβάνω «Σπύρος Δοξιάδης», αξιοποιώντας ψηφιακά εργαλεία και σύγχρονες μεθόδους προσέγγισης του πληθυσμού, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του θετικού αποτυπώματος της πληθυσμιακής πρόληψης. Παράλληλα, αναδεικνύει τον τεράστιο όγκο δεδομένων υγείας που μπορεί να παραχθεί και να αξιοποιηθεί προς όφελος τόσο της κοινωνίας όσο και της οικονομίας της χώρας. Ήδη, μέσω του προγράμματος έχουν πραγματοποιηθεί 3 εκατομμύρια προληπτικοί έλεγχοι, επιτρέποντας ουσιαστικές παρεμβάσεις πριν την εμφάνιση συμπτωμάτων ή την εκδήλωση της νόσου.

Είναι λοιπόν προφανές ότι δεν μπορούμε να αναφερόμαστε σε ένα σύγχρονο και αποδοτικό σύστημα υγείας με επίκεντρο την πρόληψη, χωρίς τη στρατηγική αξιοποίηση των δεδομένων και νέων τεχνολογιών, οι οποίες καθιστούν εφικτό τον προ-συμπτωματικό έλεγχο, την έγκαιρη αναγνώριση ομάδων υψηλού κινδύνου και την αποτροπή της εξέλιξης ασυμπτωματικών χρόνιων νοσημάτων.

Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται η μελέτη PAVE (Partnering for Adding Value in the Health Ecosystem), που υλοποιήθηκε από την εταιρεία HealThink και αποτελεί πρωτοβουλία της Novartis Hellas. Η μελέτη διερευνά κατά πόσο η Ελλάδα μπορεί να διαμορφώσει ένα συνεκτικό, ασφαλές και λειτουργικό πλαίσιο για την αξιοποίηση των δεδομένων υγείας. Βασισμένη σε διεθνείς βέλτιστες πρακτικές, ανάλυση του εθνικού θεσμικού πλαισίου, αξιολόγηση του Ευρωπαϊκού Κανονισμού για τον Ευρωπαϊκό Χώρο Δεδομένων Υγείας (EHDS) και συνεντεύξεις με Έλληνες και διεθνείς ειδικούς, η μελέτη PAVE καταλήγει σε έναν ρεαλιστικό οδικό χάρτη, αναδεικνύοντας την ανάγκη για διαλειτουργικές ψηφιακές υποδομές, υψηλής ποιότητας δεδομένα, σαφές πλαίσιο διακυβέρνησης και επένδυση στις ψηφιακές δεξιότητες, με στόχο την ενίσχυση της καινοτομίας, τη βελτίωση της αποδοτικότητας των υπηρεσιών υγείας.

Τα δεδομένα υγείας λειτουργούν ως πολλαπλασιαστές αξίας για τη βελτίωση της ιατρικής φροντίδας και την ενίσχυση της αποδοτικότητας των συστημάτων υγείας. Υπό ένα σαφές και αξιόπιστο ρυθμιστικό πλαίσιο, μπορούν να υποστηρίξουν την έρευνα και την ανάπτυξη νέων θεραπειών, την επιδημιολογική επιτήρηση, την ορθολογική κατανομή πόρων και τη χάραξη τεκμηριωμένων πολιτικών υγείας, προσφέροντας απαντήσεις και στο ζήτημα της υποχρηματοδότησης.

Στη Novartis, το όραμά μας είναι να συμβάλουμε στη μείωση των θανάτων από καρδιαγγειακά νοσήματα. Στόχος μας είναι όχι μόνο η ανάπτυξη νέων θεραπειών, αλλά και η συνολική αναβάθμιση της διαχείρισης της καρδιαγγειακής νόσου, από την πρόληψη μέχρι τη διάγνωση και την εξατομικευμένη φροντίδα των ασθενών. Πιστεύουμε ότι καταλύτης για αυτή τη μετάβαση είναι η καινοτομία και οι ψηφιακές τεχνολογίες, οι οποίες μπορούν να στηρίξουν ένα σύγχρονο, ανθεκτικό και αποδοτικό μοντέλο υγειονομικής περίθαλψης.

Στο σημερινό ψηφιακό περιβάλλον, τα δεδομένα υγείας αποτελούν το κλειδί για τη μετάβαση σε ένα ασθενοκεντρικό και βιώσιμο σύστημα υγειονομικής περίθαλψης που προλαμβάνει και ανταποκρίνεται ουσιαστικά στις προκλήσεις του σήμερα και του αύριο.

Βιβλιογραφία
1. World Health Organization (WHO). Noncommunicable diseases. 2025
2. World Health Organization (WHO). The top 10 causes of death. 2024
3. EFPIA. Input from the EFPIA Cardiovascular Disease (CVD) Network. 2022
4. Sbolli M, Fiuzat M, Cani D, O’Connor CM. Depression and heart failure: the lonely comorbidity. 2020
5. Celano, C. M., Daunis, D. J., Lokko, H. N., Campbell, K. A., & Huffman, J. C. Anxiety disorders and cardiovascular disease. 2016
6. World Heart Federation. World Heart Report. 2023