Είναι εντυπωσιακό ότι μια φυσιολογική φάση της ζωής που αφορά το μισό πληθυσμό της Γης εξακολουθεί να περιβάλλεται από τόσες παρανοήσεις. Κι όμως, η εμμηνόπαυση εξακολουθεί να αποτελεί πεδίο σύγχυσης, τόσο για τις γυναίκες όσο και για τους επαγγελματίες υγείας.
«Οι γυναίκες που βρίσκονται στη μετάβαση της εμμηνόπαυσης έχουν σήμερα περισσότερη πρόσβαση στην πληροφορία από ποτέ. Δυστυχώς, μέρος αυτής είναι παραπλανητικό ή λανθασμένο», επισημαίνει η δρ Makeba Williams, ερευνήτρια στον τομέα της εμμηνόπαυσης.
Οι ειδικοί αποδίδουν το φαινόμενο στο διαχρονικό στίγμα γύρω από τη γήρανση, στην ελλιπή εκπαίδευση των γιατρών πάνω στο θέμα, αλλά και στην περιορισμένη επιστημονική έρευνα. Ωστόσο, ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η «έκρηξη» μη τεκμηριωμένων συμβουλών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
«Η παραπληροφόρηση στο διαδίκτυο αυξάνεται παράλληλα με τους οικονομικούς τρόπους κέρδους, όπως η πώληση αμφίβολων εξετάσεων ή θεραπειών», τονίζει η γυναικολόγος Jen Gunter.
Μύθος 1: Όλες οι γυναίκες βιώνουν τα ίδια συμπτώματα
Οι περισσότερες γυναίκες συνδέουν την εμμηνόπαυση με τα λεγόμενα «βασικά τέσσερα» συμπτώματα: εξάψεις ή νυχτερινές εφιδρώσεις, κολπική ξηρότητα, διαταραχές ύπνου και μεταβολές στη διάθεση. Πράγματι, πρόκειται για τα συχνότερα – πάνω από το 80% των γυναικών εμφανίζουν εξάψεις, ενώ περίπου μία στις τρεις αναφέρει κολπική ξηρότητα.
Ωστόσο, η εικόνα είναι πολύ πιο σύνθετη. Ορμονικές διακυμάνσεις μπορούν να προκαλέσουν κνησμό, πόνους στις αρθρώσεις, ταχυπαλμίες, ζάλη, αίσθημα καύσου στο στόμα, εμβοές ή ακόμη και δυσανεξίες σε τροφές.
Οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι πριν αποδοθούν όλα τα συμπτώματα στην εμμηνόπαυση, απαιτείται πλήρης ιατρικός έλεγχος, καθώς ορισμένα μπορεί να σχετίζονται με άλλες παθήσεις, από οδοντιατρικά προβλήματα έως καρδιαγγειακά νοσήματα.
Επιπλέον, η περιεμμηνόπαυση, η μεταβατική περίοδος πριν από την οριστική διακοπή της περιόδου, συμπίπτει συχνά με απαιτητικά χρόνια ζωής, γεμάτα επαγγελματικές και οικογενειακές προκλήσεις, που μπορεί επίσης να επηρεάζουν τη διάθεση, την ενέργεια και τη συγκέντρωση.
Μύθος 2: Μια ορμονική εξέταση δείχνει αν είστε στην περιεμμηνόπαυση
Οι μετρήσεις για τον έλεγχο των επιπέδων της ωοθυλακιοτρόπου ορμόνης (FSH) και της ωχρινοτρόπου ορμόνης (LH) γίνονται και στην Ελλάδα, ωστόσο ένα μεμονωμένο αποτέλεσμα δεν έχει διαγνωστική αξία. «Τα επίπεδα των ορμονών μεταβάλλονται συνεχώς. Μπορεί να αλλάξουν ακόμη και μέσα στην ίδια ημέρα», τονίζει η δρ Williams.
Αντίθετα, η διάγνωση βασίζεται κυρίως στις αλλαγές του κύκλου: αρχικά μικρές διαφοροποιήσεις στη διάρκειά του και αργότερα μεγαλύτερα διαστήματα μεταξύ των περιόδων. Η εμμηνόπαυση επιβεβαιώνεται όταν περάσει ένας χρόνος χωρίς έμμηνο ρύση.
Μύθος 3: Η ορμονoθεραπεία είναι επικίνδυνη για τις περισσότερες γυναίκες
Η ορμονoθεραπεία αποτελεί την πιο αποτελεσματική αντιμετώπιση των εξάψεων, σύμφωνα και με τη Menopause Society, και μπορεί να βελτιώσει σημαντικά την ποιότητα ζωής, ιδιαίτερα όταν τα συμπτώματα επηρεάζουν τον ύπνο και τη συγκέντρωση.
Παρόλα αυτά, τα ποσοστά λήψης της παραμένουν χαμηλά, εξαιτίας του φόβου για καρκίνο του μαστού ή άλλους κινδύνους. Σε έρευνες, ενώ πάνω από το 70% των γυναικών αναφέρουν εξάψεις, μόνο ένα μικρό ποσοστό λαμβάνει θεραπεία.
Οι κατευθυντήριες οδηγίες αναφέρουν ότι υγιείς γυναίκες κάτω των 60 ετών, εντός 10 ετών από την τελευταία τους περίοδο, μπορούν να λάβουν με ασφάλεια ορμονική θεραπεία, κατόπιν ιατρικής αξιολόγησης.
Επιπλέον, η θεραπεία μπορεί να έχει θετική επίδραση και στην καρδιαγγειακή υγεία, καθώς οι επίμονες, συχνές εξάψεις έχουν συσχετιστεί με αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο.
Για όσες δεν μπορούν να λάβουν ορμόνες, όπως γυναίκες με ιστορικό καρκίνου μαστού, υπάρχουν πλέον μη ορμονικές φαρμακευτικές επιλογές.
Μύθος 4: Οι βιομιμητικές ορμόνες είναι πιο ασφαλείς
Οι όροι «φυσικές» ή «βιομιμητικές» ορμόνες αναφέρονται συχνά, δημιουργώντας την εντύπωση ότι πρόκειται για πιο ασφαλείς ή πιο προηγμένες επιλογές.
«Η βιομιμητική ή βιοπανομοιότυπη οιστραδιόλη είναι απλώς οιστραδιόλη. Ο όρος δεν σημαίνει κάτι πιο ειδικό ή ασφαλές», σημειώνει η Jen Gunter.
Στην πράξη, πολλές από τις εγκεκριμένες θεραπείες ορμονικής υποκατάστασης που κυκλοφορούν και στην Ελλάδα περιέχουν ήδη οιστραδιόλη ή προγεστερόνη με μοριακή δομή ίδια με εκείνη των φυσικών ορμονών του οργανισμού. Η ασφάλεια, επομένως, δεν εξαρτάται από την ετικέτα, αλλά από τη σωστή επιλογή σκευάσματος, τη δοσολογία, τη μορφή χορήγησης και – κυρίως – την εξατομικευμένη ιατρική αξιολόγηση.
Μύθος 5: Τα φυτικά συμπληρώματα είναι η λύση
Παρά τις υποσχέσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τα περισσότερα φυτικά σκευάσματα δεν έχουν αποδείξει αποτελεσματικότητα.
«Θα ήθελα να πω ότι υπάρχουν ασφαλή και αποτελεσματικά μη συνταγογραφούμενα σκευάσματα για τις εξάψεις, αλλά δεν έχουμε τα απαραίτητα επιστημονικά στοιχεία», επισημαίνει η δρ Stephanie Faubion.
Ορισμένα μάλιστα ενέχουν κινδύνους, όπως ηπατοτοξικότητα ή λανθασμένη επισήμανση του περιεχομένου.
Παρά την απογοήτευση γύρω από τα συμπληρώματα, υπάρχουν αποτελεσματικές μη φαρμακευτικές παρεμβάσεις. Η κλινική ύπνωση και η γνωσιακή-συμπεριφορική θεραπεία έχουν αποδειχθεί ότι μειώνουν σημαντικά τις εξάψεις.
Όπως συνοψίζει η Gunter: «Δεν υπάρχει τίποτα πιο φυσικό από αυτό».
Συμπέρασμα
Η εμμηνόπαυση δεν είναι ασθένεια, αλλά μια φυσική βιολογική μετάβαση. Η σωστή ενημέρωση και η εξατομικευμένη ιατρική καθοδήγηση μπορούν να κάνουν τη διαφορά, μακριά από μύθους, φόβους και εμπορικές υπερβολές.
Διαβάστε επίσης
Αυτές οι γυναίκες μπαίνουν νωρίτερα στην εμμηνόπαυση – Έρευνα του Χάρβαρντ αποκαλύπτει τον λόγο
Φροντίδα και προστασία για την ευαίσθητη περιοχή – Τι πρέπει να ξέρετε
Κολπική ξηρότητα: Η αντιμετώπιση που διασφαλίζει άνεση και σεξουαλική ικανοποίηση
