Το φαγητό είναι κοινωνική υπόθεση και κάποιες φορές, μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα, μπορεί να εξελιχθεί σε επείγον περιστατικό. Ο πνιγμός (σοβαρή απόφραξη αεραγωγού από ξένο σώμα) αφορά μια κατάσταση που δεν «περιμένει»: αν δεν αποκατασταθεί γρήγορα η αναπνοή, μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια αισθήσεων και ανακοπή.
Σε αυτό το χρονικό παράθυρο, η άμεση παρέμβαση των παρευρισκόμενων συχνά καθορίζει την έκβαση. Για την ακρίβεια, αν η απόφραξη δεν αρθεί πριν φτάσει το ΕΚΑΒ/οι διασώστες, τα δεδομένα δείχνουν πολύ υψηλότερη θνητότητα (42,4% έναντι 0,4%).
Μέχρι πρόσφατα, όμως, η συζήτηση για το ποια τεχνική είναι πιο αποτελεσματική στηριζόταν περισσότερο σε περιγραφές περιστατικών και λιγότερο σε συγκριτικά δεδομένα. Αυτό άρχισε να αλλάζει με μία νεότερη έρευνα στο Resuscitation, που παρακολούθησε μεγάλο αριθμό συμβάντων και σύγκρινε στην πράξη τις βασικές τεχνικές αντιμετώπισης, όπως αναφέρουν στο The Conversation ο Cody Dunne, ο Andrew McRae και η Khara Sauro από το Πανεπιστήμιο του Κάλγκαρι.
Τι έδειξαν τα δεδομένα
Ερευνητική ομάδα στον Καναδά (με γιατρούς και διασώστες) ανέλυσε περιστατικά πνιγμού στην Αλμπέρτα και συνέκρινε 3 παρεμβάσεις: χτυπήματα στην πλάτη, κοιλιακές συμπιέσεις (λαβή Heimlich) και θωρακικές συμπιέσεις/ωθήσεις.
Το βασικό εύρημα ήταν ότι τα χτυπήματα στην πλάτη είχαν το υψηλότερο ποσοστό επιτυχούς απομάκρυνσης της απόφραξης ως πρώτη κίνηση (72%), υπερτερώντας τόσο των κοιλιακών (59%) όσο και των θωρακικών (27%) πιέσεων. Επίσης, συνδέθηκε και με υψηλότερη επιβίωση μέχρι την έξοδο από το νοσοκομείο (97,8%), ακόμη και όταν λήφθηκαν υπόψη παράγοντες όπως η ηλικία, το φύλο και ο τύπος απόφραξης.
Πέρα από την αποτελεσματικότητα, οι ερευνητές κατέγραψαν και εξίσου κρίσιμο: τους τραυματισμούς. Τα χτυπήματα στην πλάτη δεν συνδέθηκαν με καταγεγραμμένους τραυματισμούς, ενώ οι κοιλιακές και οι θωρακικές συμπιέσεις σχετίστηκαν με σοβαρούς τραυματισμούς (σε όργανα και πλευρά) σε μέρος των περιστατικών.
Τι αλλάζει στις κατευθυντήριες οδηγίες
Με βάση τα νεότερα στοιχεία, οι επικαιροποιημένες οδηγίες πρώτων βοηθειών από μεγάλους οργανισμούς (όπως η Αμερικανική Καρδιολογική Εταιρεία σε συνεργασία με τον Αμερικανικό Ερυθρό Σταυρό) δίνουν ακόμα πιο καθαρά το μήνυμα ότι η αρχική αντίδραση σε σοβαρό πνιγμό πρέπει να ξεκινά με χτυπήματα στην πλάτη και, αν δεν υπάρξει αποτέλεσμα, να ακολουθούν κοιλιακές συμπιέσεις σε επαναλαμβανόμενους κύκλους.
Τι να κάνετε στην πράξη
- Αν το άτομο μπορεί να μιλήσει/βήξει δυνατά/κλάψει: Μην ξεκινήσετε χειρισμούς. Ζητήστε του να σκύψει ελαφρά μπροστά και ενθαρρύνετε το να βήξει δυνατά.
- Αν δεν μπορεί να μιλήσει, κάνει αδύναμο ή καθόλου ήχο, «σιωπά», δυσκολεύεται να αναπνεύσει: Καλέστε βοήθεια άμεσα (ή ζητήστε από άλλον να καλέσει). Ξεκινήστε με 5 δυνατά χτυπήματα στην πλάτη, ανάμεσα στις ωμοπλάτες, χρησιμοποιώντας την παλάμη του χεριού σας, με το άτομο σκυμμένο μπροστά από τους γοφούς.
- Αν δεν φύγει το εμπόδιο: Προχωρήστε σε 5 κοιλιακές συμπιέσεις. Συνεχίστε εναλλάξ 5 χτυπήματα στην πλάτη – 5 κοιλιακές συμπιέσεις, μέχρι να απομακρυνθεί η απόφραξη ή να χάσει τις αισθήσεις του. (Σε αρκετές περιπτώσεις, από 11% έως 49%, χρειάζεται πάνω από μία τεχνική).
- Αν το άτομο χάσει τις αισθήσεις του: Ξαπλώστε το προσεκτικά στο έδαφος και ξεκινήστε ΚΑΡΠΑ. Όταν ανοίγει το στόμα για αναπνοές, αφαιρέστε το αντικείμενο μόνο αν είναι καθαρά ορατό (όχι «τυφλό ψάξιμο»).
Βρέφη/μικρά παιδιά: οι χειρισμοί διαφέρουν (στάση σώματος, θωρακικές συμπιέσεις για βρέφη). Ιδανικά χρειάζεται ειδική εκπαίδευση πρώτων βοηθειών για να τελεστούν σωστά. Συγκεκριμένα:
- Για τα παιδιά: γονατίστε στο ύψος τους για να κάνετε αποτελεσματικά χτυπήματα στην πλάτη και πιέσεις στην κοιλιά.
- Για τα βρέφη που δεν μπορούν να σταθούν όρθια: μπορείτε να τα κρατήσετε στην αγκαλιά σας. Αν το βρέφος εξακολουθεί να κλαίει ή να βήχει δυνατά, κρατήστε το με το κεφάλι προς τα κάτω, στηριζόμενο στα χέρια σας. Στη συνέχεια, αν η απόφραξη δεν εξαφανιστεί και το βρέφος ησυχάσει, πρέπει να ξεκινήσετε με χτυπήματα στην πλάτη και στη συνέχεια με θωρακικές συμπιέσεις, εναλλάξ, μέχρι να εξαφανιστεί το εμπόδιο.
Διαβάστε επίσης
Τι κάνουμε όταν το παιδί πνίγεται με τροφές ή αντικείμενα – Ο ειδικός εξηγεί
Επικίνδυνα challenges: Η νέα απειλή για παιδιά και εφήβους – Τι πρέπει να ξέρουν οι γονείς
Πνιγμός – Λαβή Χάιμλιχ: Πώς γίνεται ο χειρισμός που μπορεί να σώσει τη ζωή σε ενήλικες και παιδιά
