*Γράφει η κυρία Χυτούλα Παπάζογλου, Νοσηλεύτρια, Msc
«Ζωή σε κίνηση. Η Επιληψία δεν τη σταματά». Με αυτό το ηχηρό σύνθημα τιμάται φέτος, στις 9 Φεβρουαρίου, η Παγκόσμια Ημέρα Επιληψίας. Η ημέρα αυτή, που γιορτάζεται σταθερά τη δεύτερη Δευτέρα του Φεβρουαρίου, υπερβαίνει τα όρια μιας απλής ημερομηνίας στο ημερολόγιο. Καθιερώθηκε για να φωτίσει μια κατάσταση που συχνά περιβάλλεται από μύθους και κοινωνικό στίγμα. Τα στατιστικά δεδομένα υπογραμμίζουν τη σημασία της ενημέρωσης, αφού 1 στους 20 ανθρώπους θα βιώσει τουλάχιστον μία κρίση κατά τη διάρκεια της ζωής του.
Είναι μια χρόνια νευρολογική πάθηση του εγκεφάλου. Θα μπορούσε να περιγραφεί ως μια προσωρινή «ηλεκτρική καταιγίδα» στον εγκέφαλο – μια απότομη έκρηξη ηλεκτρικής δραστηριότητας που διαταράσσει τη φυσιολογική επικοινωνία των κυττάρων. Μια επιληπτική κρίση μπορεί να πυροδοτηθεί από διάφορους παράγοντες. Παρότι υπάρχουν περιπτώσεις χωρίς σαφή αιτία, συχνά πυροδοτείται από κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις, όγκους, λοιμώξεις (μηνιγγίτιδα, ελονοσία) ή μεταβολικά προβλήματα όπως η υπογλυκαιμία και η έλλειψη οξυγόνου. Παράγοντες όπως η προεκλαμψία, ο υψηλός πυρετός και η χρήση ή στέρηση ουσιών μπορούν επίσης να αποτελέσουν το έναυσμα.
Η διάγνωση και η μοναδικότητα των κρίσεων
Είναι σημαντικό να γίνει κατανοητό ότι οι κρίσεις δεν είναι όλες ίδιες· διαφέρουν σημαντικά σε μορφή, διάρκεια και συχνότητα από άτομο σε άτομο. Η επιληψία διαγιγνώσκεται όταν κάποιος έχει βιώσει τουλάχιστον μία απρόκλητη κρίση που δεν μπορεί να αποδοθεί σε άλλη άμεση αιτία. Τις περισσότερες φορές οι κρίσεις συμβαίνουν χωρίς προειδοποίηση, ενώ μπορείς να οδηγήσουν σε απώλεια αισθήσεων. Μετά την κρίση, το άτομο ανακτά τις αισθήσεις του αλλά νιώθει ζάλη, σύγχυση, εξάντληση και αγνοεί το συμβάν.
Η επιστημονική κοινότητα διακρίνει τις κρίσεις σε εστιακές, που επηρεάζουν μόνο ένα μέρος του εγκεφάλου, σε γενικευμένες, που επηρεάζουν ταυτόχρονα και τα δύο ημισφαίρια και σε κρίσεις αφαίρεσης, που χαρακτηρίζονται από σύντομα κενά συνείδησης.
Οι «αόρατες» κρίσεις στην τάξη
Η επιληψία δεν ταυτίζεται πάντα με «πτώση στο έδαφος» ή «σπασμούς». Πόσες φορές ένας μαθητής έχει χαρακτηριστεί ως «αφηρημένος», «τεμπέλης» ή «ονειροπόλος» επειδή για μερικά δευτερόλεπτα κοίταζε το κενό χωρίς να αντιδρά; Ένας μαθητής που μένει ακίνητος και προσηλωμένος στο κενό για 5 έως 10 δευτερόλεπτα, χωρίς να ανταποκρίνεται στα ερεθίσματα, στην πραγματικότητα, μπορεί να βιώνει μια κρίση αφαίρεσης, μια μορφή επιληψίας που συχνά διαφεύγει της προσοχής.
Εκτός από το κενό βλέμμα, μπορεί να παρατηρηθεί τρεμούλιασμα στα βλέφαρα ή κινήσεις των χειλιών (σαν «πιπίλισμα»). Σε αυτές τις στιγμές το παιδί δεν αντιδρά στην ομιλία και δεν πρέπει να παρεξηγείται, καθώς η «απουσία» του δεν είναι επιλογή, αλλά μια παροδική εγκεφαλική δυσλειτουργία. Το ελπιδοφόρο μήνυμα είναι ότι, στις περισσότερες περιπτώσεις, τα παιδιά ξεπερνούν αυτούς τους τύπους κρίσεων μεγαλώνοντας, αρκεί να υπάρξει έγκαιρη αναγνώριση και σωστή διαχείριση στο σχολικό περιβάλλον.
Οδηγίες δράσης
Σε μια επιληπτική κρίση, ο πανικός είναι ο μεγαλύτερος εχθρός. Αν βρεθείτε μπροστά σε μια κρίση με σπασμούς, η ψυχραιμία είναι το «κλειδί»:
- Ασφάλεια: Απομακρύνετε αντικείμενα που μπορεί να προκαλέσουν τραυματισμό.
- Προστασία: Τοποθετήστε κάτι μαλακό κάτω από το κεφάλι και χαλαρώστε τα στενά ρούχα.
- Χρονομέτρηση: Σημειώστε τη διάρκεια της κρίσης.
- Θέση ανάνηψης: Μόλις σταματήσουν οι σπασμοί, γυρίστε το άτομο στο πλάι για να διατηρηθούν οι αεραγωγοί ανοιχτοί.
- Επείγουσα βοήθεια: Καλέστε το 166 εάν η κρίση διαρκέσει πάνω από 5 λεπτά ή υπάρχει τραυματισμός ή η μία κρίση διαδέχεται την άλλη.
Η επιληψία δεν πρέπει να προκαλεί φόβο, αλλά ετοιμότητα. Είναι μια ιδιαιτερότητα που απαιτεί ενημερωμένους πολίτες – στο σχολείο, στο σπίτι ή στην εργασία – ικανούς να μετατρέψουν μια στιγμή κινδύνου σε μια ελεγχόμενη κατάσταση. Η γνώση είναι το μόνο φάρμακο κατά του στίγματος και η ψυχραιμία η δύναμη που σώζει ζωές. Φέτος την 9η Φεβρουαρίου, ας επιλέξουμε την ενημέρωση, διασφαλίζοντας ότι κανένας συνάνθρωπός μας δεν θα νιώσει μόνος στο «κενό» μιας κρίσης και ότι η ζωή όλων θα παραμείνει σε κίνηση.
Διαβάστε επίσης
Το γνωστό διατροφικό μοντέλο που μπορεί να μειώσει τις κρίσεις επιληψίας
Επιληψία: Εγκεφαλικό εμφύτευμα μείωσε κατά 80% τις κρίσεις σε 13χρονο ασθενή
