Τα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα (ultra-processed foods/UPF) έχουν εισέλθει δυναμικά στο… καθημερινό μενού των ανθρώπων σε πολλές χώρες. Όμως, νέα ανάλυση στο Cancer Epidemiology, Biomarkers & Prevention σε επιζώντες καρκίνου δείχνει ότι η υψηλή κατανάλωσή τους μπορεί να συνδέεται με χειρότερη μακροπρόθεσμη επιβίωση, ακόμη κι όταν η συνολική «ποιότητα» της διατροφής (π.χ. μεσογειακό πρότυπο) λαμβάνεται υπόψη.
Η έρευνα βασίστηκε στη μεγάλη ιταλική μελέτη-κοορτής Moli-sani και εστίασε σε 802 άτομα με προηγούμενη διάγνωση καρκίνου. Οι ερευνητές δεν μέτρησαν μόνο τις θερμίδες και τα θρεπτικά συστατικά, αλλά και το πόσο βιομηχανικά επεξεργασμένες ήταν οι τροφές που κατανάλωναν οι συμμετέχοντες, χρησιμοποιώντας την ταξινόμηση NOVA (κατατάσσει τα τρόφιμα σε μία από 4 ομάδες, βάσει του επιπέδου και του σκοπού της επεξεργασίας).
Τι έδειξε η μελέτη
Σε μέση παρακολούθηση 14,6 ετών, καταγράφηκαν 281 θάνατοι. Όταν οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν σε «τρίτα» ανάλογα με το πόσο μεγάλο μέρος της διατροφής τους αποτελούνταν από υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα (με βάση το βάρος των τροφίμων/ποτών), όσοι ανήκαν στο υψηλότερο τρίτο είχαν:
- 48% υψηλότερο κίνδυνο θανάτου από οποιαδήποτε αιτία, σε σύγκριση με όσοι ήταν στο χαμηλότερο τρίτο
- 57% υψηλότερο κίνδυνο θανάτου από καρκίνο
Αξίζει να σημειωθεί πως τα αποτελέσματα παρέμειναν αναλλοίωτα ακόμη και αφού οι αναλύσεις έλαβαν υπόψη τη συνολική ποιότητα της διατροφής (με δείκτη μεσογειακής διατροφής), μαζί με άλλους παράγοντες όπως το κάπνισμα, τον δείκτη μάζας σώματος, τη φυσική δραστηριότητα και το ιατρικό ιστορικό.
Γιατί δεν είναι μόνο «οι θερμίδες»
Η Δρ. Marialaura Bonaccio, της Ερευνητικής Μονάδας Επιδημιολογίας και Πρόληψης του IRCCS Neuromed στο Pozzilli Ιταλίας, τονίζει ότι η έρευνα στους επιζώντες καρκίνου συχνά περιοριζόταν στα θρεπτικά συστατικά, όχι στο επίπεδο επεξεργασίας των τροφών. «Αυτά που καταναλώνουν οι άνθρωποι μετά από μια διάγνωση καρκίνου μπορεί να επηρεάσει την επιβίωση». Συγκεκριμένα, η ίδια η βιομηχανική επεξεργασία μπορεί να παίζει ανεξάρτητο ρόλο, πέρα από το «διατροφικό προφίλ» ενός προϊόντος και, όπως προσθέτει, «οι ουσίες που εμπλέκονται μπορούν να προωθήσουν τη φλεγμονή».
Οι ερευνητές εξέτασαν και πιθανούς μηχανισμούς, ελέγχοντας βιοδείκτες φλεγμονής και καρδιαγγειακής επιβάρυνσης. Εκεί βρήκαν ότι οι δείκτες φλεγμονής και ο καρδιακός ρυθμός σε ηρεμία φαίνεται να «εξηγούν» ένα μέρος της σχέσης, μειώνοντας την ισχύ της συσχέτισης μεταξύ των υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων και της θνησιμότητας από κάθε αιτία κατά 37,3%.
Με άλλα λόγια: η εν λόγω κατηγορία τροφίμων δεν αποδεικνύεται ότι «προκαλεί» θανάτους (η μελέτη είναι παρατηρητική), αλλά οι συσχετίσεις είναι αρκετά ισχυρές, ώστε να δείχνουν προς μια κατεύθυνση, όπου η χρόνια φλεγμονή και η καρδιομεταβολική επιβάρυνση μπορεί να «συνεισφέρουν».
Τα διαφορετικά είδη (υπερ-επεξεργασμένων) τροφίμων
Παράλληλα, οι ερευνητές εξέτασαν 7 ομάδες υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων: τεχνητά και ζαχαρούχα ποτά, τεχνητά γλυκαντικά και οινοπνευματώδη ποτά, γαλακτοκομικά και τυροκομικά προϊόντα, επεξεργασμένο κρέας, αλμυρά σνακ και τρόφιμα, λιπαρά αλείμματα και σάλτσες, αμυλούχα και ζαχαρούχα/ γλυκά. Ορισμένες συνδέονταν με υψηλότερη θνησιμότητα, ενώ άλλες δεν παρουσίαζαν σαφή τάση.
Για αυτό, σε πρακτικό επίπεδο, η Δρ. Bonaccio προτείνει να κοιτάμε τις ετικέτες ως έναν απλό οδηγό. «Τα τρόφιμα με περισσότερα από 5 συστατικά είναι πιθανό να ανήκουν στα υπερ-επεξεργασμένα».
Η έρευνα με μια ματιά
- Δείγμα: 802 άτομα με προηγούμενη διάγνωση καρκίνου
- Παρακολούθηση: διάμεση 14,6 χρόνια
- Θάνατοι: 281
- Κύριο εύρημα: υψηλότερη κατανάλωση = 48% υψηλότερος κίνδυνος θανάτου από οποιαδήποτε αιτία και 57% από καρκίνο
Διαβάστε επίσης
Φλεγμονή: Η μεγάλη απειλή που κρύβεται στο ράφι της κουζίνας – Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο
Τρώτε καθημερινά έτοιμα γεύματα; Οι 3 σοβαρές ασθένειες που σας απειλούν
Καρκίνος πνεύμονα: Ο σοβαρός κίνδυνος που «κρύβεται» στο ντουλάπι της κουζίνας
