Τα πρόσφατα περιστατικά που ήρθαν στη δημοσιότητα στις φυλακές Κασσαβέτειας στον Βόλο, με αναφορές σε θετικά τεστ Mantoux σε κρατούμενους και προσωπικό, έφεραν ξανά τη φυματίωση στο προσκήνιο και προκάλεσαν εύλογα ερωτήματα στο κοινό.
Η είδηση συνοδεύτηκε από αυξημένο ενδιαφέρον γύρω από το τι σημαίνει ένα θετικό αποτέλεσμα, πόσο εύκολα μεταδίδεται η νόσος και αν υπάρχει λόγος ευρύτερης ανησυχίας για τη δημόσια υγεία. Όταν πρόκειται για λοιμώδη νοσήματα, η σωστή κατανόηση των όρων και των εξετάσεων είναι καθοριστική για την αποφυγή σύγχυσης και αδικαιολόγητου φόβου.
Για τον λόγο αυτό, αξίζει να δούμε τι ισχύει πραγματικά για τη φυματίωση σήμερα, βασιζόμενοι στις επίσημες οδηγίες και διευκρινίσεις των αρμόδιων υγειονομικών αρχών.
Οι απαντήσεις δίνονται με σαφήνεια από τον Εθνικό Οργανισμό Δημόσιας (ΕΟΔΥ), μέσα από το επίσημο ενημερωτικό υλικό «Φυματίωση: Ερωτήσεις & Απαντήσεις για το κοινό», που δημοσιεύθηκε το 2024.
Τι είναι η φυματίωση και πώς μεταδίδεται
Η φυματίωση είναι λοιμώδες νόσημα που προκαλείται από το μυκοβακτηρίδιο της φυματίωσης. Προσβάλλει συχνότερα τους πνεύμονες, μπορεί όμως να επηρεάσει και άλλα όργανα του σώματος.
Η μετάδοση γίνεται αποκλειστικά μέσω του αέρα, με την εισπνοή πολύ μικρών σταγονιδίων που εκπέμπονται όταν άτομο με μεταδοτική πνευμονική φυματίωση βήχει, φτερνίζεται ή μιλά δυνατά. Δεν μεταδίδεται με την κοινή χρήση αντικειμένων, ρούχων, σκευών ή μέσω επιφανειών, στοιχείο που συχνά παρερμηνεύεται.
Μόλυνση δεν σημαίνει νόσος
Ένα από τα βασικά σημεία που τονίζει ο ΕΟΔΥ είναι η διάκριση μεταξύ μόλυνσης και ενεργού νόσου. Οι περισσότεροι άνθρωποι που μολύνονται από το μυκοβακτηρίδιο δεν αναπτύσσουν ποτέ φυματίωση. Ο οργανισμός «αδρανοποιεί» το μικρόβιο, το οποίο παραμένει στον οργανισμό χωρίς να προκαλεί συμπτώματα.
Αυτή η κατάσταση ονομάζεται λανθάνουσα φυματική λοίμωξη. Τα άτομα αυτά δεν νοσούν και δεν μεταδίδουν τη νόσο. Μόνο ένα ποσοστό περίπου 5–10% των μολυσμένων ατόμων ενδέχεται να εμφανίσει ενεργή φυματίωση κάποια στιγμή στη ζωή του, κυρίως όταν το ανοσοποιητικό σύστημα εξασθενήσει.
Τι δείχνει πραγματικά το τεστ Mantoux
Η δερμοαντίδραση Mantoux είναι ο πιο συχνός τρόπος ελέγχου για προηγούμενη μόλυνση από το μυκοβακτηρίδιο. Ένα θετικό αποτέλεσμα δεν σημαίνει απαραίτητα ενεργή φυματίωση. Μπορεί να οφείλεται σε παλαιότερη μόλυνση ή σε προηγούμενο εμβολιασμό με BCG.
Η αξιολόγηση γίνεται πάντα από γιατρό, σε συνδυασμό με το ιστορικό, την παρουσία ή όχι συμπτωμάτων και, όταν χρειάζεται, με περαιτέρω εξετάσεις, όπως ακτινογραφία θώρακος ή ειδικό αιματολογικό έλεγχο.
Ποιοι θεωρούνται πιο ευάλωτοι
Σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ, μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης ενεργού νόσου έχουν τα μικρά παιδιά, οι ηλικιωμένοι και άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα, όπως όσοι πάσχουν από διαβήτη, χρόνια νεφρική ανεπάρκεια, κακοήθειες, HIV ή λαμβάνουν ανοσοκατασταλτική αγωγή.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται σε χώρους με συνωστισμό και ανεπαρκή αερισμό, όπως οι φυλακές, όπου η στενή και παρατεταμένη επαφή μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο μετάδοσης, εφόσον υπάρχει μεταδοτικό κρούσμα.
Θεραπεία και πρόληψη
Η ενεργός φυματίωση θεραπεύεται πλήρως στις περισσότερες περιπτώσεις, με συνδυασμό αντιφυματικών φαρμάκων που λαμβάνονται για αρκετούς μήνες. Συνήθως, μετά από περίπου δύο εβδομάδες σωστής θεραπείας, το άτομο παύει να είναι μεταδοτικό.
Για όσους έχουν λανθάνουσα φυματική λοίμωξη, η προληπτική αγωγή μπορεί να μειώσει σημαντικά την πιθανότητα εξέλιξης σε ενεργή νόσο. Καθοριστικής σημασίας είναι η συνεπής λήψη της θεραπείας, καθώς η διακοπή της μπορεί να οδηγήσει σε ανθεκτικές μορφές φυματίωσης.
Ο ρόλος του εμβολίου BCG
Το εμβόλιο BCG δεν προστατεύει πλήρως από την πνευμονική φυματίωση, αλλά προλαμβάνει σε πολύ μεγάλο βαθμό τις σοβαρές μορφές της νόσου, ιδιαίτερα στα παιδιά. Στην Ελλάδα δεν εφαρμόζεται πλέον καθολικός εμβολιασμός, αλλά χορηγείται στοχευμένα σε ομάδες αυξημένου κινδύνου, σύμφωνα με τις οδηγίες του ΕΟΔΥ.
Η φυματίωση παραμένει ένα υπαρκτό, αλλά διαχειρίσιμο νόσημα. Τα πρόσφατα περιστατικά υπενθυμίζουν τη σημασία της έγκυρης ενημέρωσης και της ψύχραιμης προσέγγισης. Όπως επισημαίνει ο ΕΟΔΥ, η σωστή ερμηνεία των εξετάσεων, η έγκαιρη διάγνωση και η τήρηση της θεραπείας αποτελούν τα βασικά εργαλεία για την προστασία της δημόσιας υγείας.
Δείτε εδώ αναλυτικά όλες τις ερωτήσεις και απαντήσεις από τον ΕΟΔΥ
Ειδήσεις σήμερα
Γεωργιάδης: Αύξηση 30% για τους συμβεβλημένους γιατρούς του ΕΟΠΥΥ
Υπουργείο Υγείας: Νέοι στόχοι στην Εθνική Πολιτική για τον Καρκίνο
Δωρεά νεφρών και κερατοειδών από 48χρονη γυναίκα στο ΓΝΘ «Γ. Παπανικολάου»
