Ο συναισθηματικός φόρτος που αφήνει πίσω της η απώλεια ενός αγαπημένου ζώου συντροφιάς, παραμένει σε μεγάλο βαθμό αθέατος, όπως καταγράφεται σε διεθνή επιστημονική μελέτη στη διάρκεια της πανδημίας, η οποία δείχνει ότι το πένθος είναι βαθύ, παρατεταμένο και συχνά παρεξηγημένο.
Η έρευνα, με επικεφαλής την καθηγήτρια Elizabeth Peel από το Πανεπιστήμιο Loughborough στο Ηνωμένο Βασίλειο και συν-συγγραφέα τον καθηγητή Damien Riggs από το Πανεπιστήμιο Flinders, αμφισβητεί την παγιωμένη αντίληψη ότι η απώλεια ενός ζώου είναι «λιγότερο σημαντική» από την αυτή ενός ανθρώπου.
Βασισμένη σε ερωτηματολόγια και συνεντεύξεις 667 κηδεμόνων κατοικιδίων στο Ηνωμένο Βασίλειο, η μελέτη κατέγραψε ότι ο θάνατος ενός ζώου – ιδίως ενός σκύλου – περιγράφεται συχνά ως συντριπτικός και σε αρκετές περιπτώσεις πιο οδυνηρός ακόμη και από την απώλεια μέλους της οικογένειας.
«Πολλοί συμμετέχοντες μίλησαν για τα ζώα τους ως τους καλύτερους φίλους τους, ως “αδελφές ψυχές” ή ως ισότιμα μέλη της οικογένειας», αναφέρει ο καθηγητής Riggs από το Κολέγιο Εκπαίδευσης, Ψυχολογίας και Κοινωνικής Εργασίας του Πανεπιστημίου Flinders. «Το πένθος τους ήταν συντριπτικό και μακροχρόνιο, αλλά συχνά κρυφό ή υποτιμημένο από το κοινωνικό τους περιβάλλον».
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Death Studies εστιάζει στις εμπειρίες απώλειας κατοικιδίων κατά τη διάρκεια και μετά την πανδημία της Covid-19.
Οι περιορισμοί λόγω της πανδημίας επηρέασαν καθοριστικά τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι αποχαιρέτησαν τα ζώα τους, εντείνοντας το τραύμα και τη θλίψη. Κάποιοι κηδεμόνες δεν μπόρεσαν να βρίσκονται κοντά στο ζώο τους στις τελευταίες του στιγμές. Μϊα γυναίκα περιέγραψε πώς παρέδωσε τον σκύλο της σε κτηνίατρο, χωρίς να της επιτραπεί να τον αποχαιρετήσει. Άλλη θυμάται το βλέμμα του σκύλου της, που γύρισε να την κοιτάξει για τελευταία φορά πριν οδηγηθεί για ευθανασία – μία στιγμή που χαρακτήρισε ως την πιο επώδυνη εμπειρία της ζωής της.
Η έρευνα εξετάζει επίσης το φαινόμενο του «προσδοκώμενου πένθους», δηλαδή της έντονης συναισθηματικής οδύνης που βιώνεται πριν ακόμη επέλθει η απώλεια. Μία γυναίκα περιέγραψε ότι ξυπνούσε τη νύχτα με έντονο άγχος στη σκέψη ότι θα χάσει τον σκύλο της, ενώ άλλη ανέφερε πως ένιωθε ότι «θα χάσει το μυαλό της» όταν τελικά ο σκύλος της πέθανε.
Η καθηγήτρια Peel σημειώνει ότι η πανδημία δημιούργησε ένα μοναδικό πλαίσιο, στο οποίο ο δεσμός ανθρώπου-ζώου έγινε ακόμη πιο κεντρικός.
«Για πολλούς ανθρώπους, τα κατοικίδια αποτέλεσαν την κύρια πηγή παρηγοριάς, συντροφικότητας και συναισθηματικής σύνδεσης κατά τη διάρκεια των lockdown», εξηγεί. «Η απώλεια αυτού του δεσμού, και μάλιστα υπό τόσο δύσκολες συνθήκες, είχε βαθύ ψυχολογικό αντίκτυπο».
Οι ερευνητές προτείνουν την υιοθέτηση όρων όπως «πένθος με επίκεντρο το ζώο», ώστε να αποτυπώνεται καλύτερα η συναισθηματική πραγματικότητα της απώλειας ενός κατοικιδίου και να ενισχυθεί η κοινωνική και θεσμική υποστήριξη για όσους πενθούν.
Τονίζουν ότι ήρθε η ώρα να επανεξεταστεί η αντίληψη πως το πένθος αφορά αποκλειστικά την ανθρώπινη απώλεια, αναγνωρίζοντας τον βαθύ δεσμό που πολλοί άνθρωποι αναπτύσσουν με τα ζώα τους.
Καθώς ολοένα και περισσότεροι στρέφονται στα ζώα για συντροφιά και συναισθηματική στήριξη – ιδίως σε περιόδους κρίσης – η μελέτη καλεί σε μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση, κατανόηση και υποστήριξη όσων θρηνούν την απώλεια ενός ζώου συντροφιάς.
Τα ευρήματα υπογραμμίζουν την ανάγκη για πιο συμπεριληπτικές υπηρεσίες ψυχολογικής υποστήριξης και για δημόσια αναγνώριση του βάρους που κουβαλούν όσοι χάνουν ένα αγαπημένο ζώο.
Διαβάστε επίσης
Πόσα κερδίζουν όσοι κοιμούνται αγκαλιά με τον σκύλο τους – Και πόσα χάνουν
Γιατί το μυαλό μας κολλάει στις αρνητικές σκέψεις – Οι επιστήμονες εξηγούν
