Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα στοιχεία νέας αμερικανικής έρευνας που δείχνουν ότι η γνωστική έκπτωση επηρεάζει τον γάμο με διαφορετικό τρόπο, ανάλογα με το φύλο του συζύγου που νοσεί. Όταν ο άνδρας εμφανίζει άνοια ή ήπια γνωστική διαταραχή, οι γυναίκες αναφέρουν αυξημένη συζυγική πίεση. Όταν όμως η γυναίκα είναι εκείνη που νοσεί, οι άνδρες δηλώνουν ότι αισθάνονται λιγότερη πίεση μέσα στον γάμο.
Οι ερευνητές παρακολούθησαν 620 παντρεμένα ζευγάρια για διάστημα πέντε ετών και διαπίστωσαν ότι το ίδιο ακριβώς πρόβλημα υγείας μπορεί να βιώνεται εντελώς διαφορετικά μέσα στη σχέση, ανάλογα με το αν ο ασθενής σύζυγος είναι άνδρας ή γυναίκα.
Τι έδειξε η έρευνα
Η γνωστική έκπτωση αφορούσε περιπτώσεις από ήπια γνωστική διαταραχή έως άνοια και αξιολογήθηκε μέσω ειδικού τεστ. Οι σύζυγοι κλήθηκαν να απαντήσουν πόσο συχνά ένιωθαν ότι ο/η σύντροφός τους τους ασκεί υπερβολικές απαιτήσεις ή τους επικρίνει – ένας δείκτης που αποτυπώνει τη συζυγική πίεση, όχι τη συνολική ικανοποίηση από τον γάμο.
Τα αποτελέσματα ήταν σαφή:
- Οι γυναίκες των οποίων οι σύζυγοι είχαν άνοια ανέφεραν σημαντικά αυξημένη συζυγική πίεση.
- Όταν ο σύζυγος είχε ήπια γνωστική διαταραχή, το μοτίβο ήταν πιο ήπιο αλλά υπαρκτό.
Αντίθετα, οι άνδρες των οποίων οι σύζυγοι εμφάνιζαν είτε ήπια γνωστική διαταραχή είτε άνοια δήλωναν λιγότερη συζυγική πίεση σε σχέση με άνδρες παντρεμένους με γνωστικά υγιείς γυναίκες.
Ο ρόλος των φύλων στον γάμο
Οι ερευνητές αποδίδουν αυτές τις αντίθετες αντιδράσεις σε βαθιά ριζωμένους έμφυλους ρόλους. Παραδοσιακά, οι γυναίκες αναλαμβάνουν το μεγαλύτερο μέρος της λεγόμενης «συναισθηματικής εργασίας» στον γάμο: Tη διατήρηση της επικοινωνίας, της συναισθηματικής εγγύτητας και της συνοχής της σχέσης.
Όταν ο σύζυγος εμφανίζει γνωστικά προβλήματα, η επικοινωνία δυσκολεύει και η συναισθηματική σύνδεση φθείρεται. Παράλληλα, η γυναίκα καλείται συχνά να αναλάβει και τον ρόλο της βασικής φροντίστριας. Έτσι, χάνει τη συναισθηματική στήριξη που είχε, ενώ φορτώνεται νέες απαιτητικές ευθύνες – μία κατάσταση που οι ερευνητές περιγράφουν ως «διπλό βάρος».
Γιατί οι άνδρες νιώθουν λιγότερη πίεση
Στην περίπτωση των ανδρών, η εικόνα είναι διαφορετική. Σύμφωνα με την έρευνα, οι άνδρες είναι λιγότερο πιθανό να αναλάβουν οι ίδιοι εντατική φροντίδα. Συχνά συντονίζουν βοήθεια από ενήλικα παιδιά ή επαγγελματίες φροντιστές, γεγονός που τους προστατεύει από τη σωματική και συναισθηματική εξάντληση.
Υπάρχει όμως και μία δεύτερη, λιγότερο «κολακευτική» εξήγηση. Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι οι γυναίκες, όσο είναι γνωστικά υγιείς, συχνά ασκούν «έλεγχο» που αφορά σε θέματα υγείας: Υπενθυμίσεις για εξετάσεις, παρατηρήσεις για ανθυγιεινές συνήθειες, πίεση για φροντίδα της υγείας.
Όταν η γυναίκα εμφανίζει γνωστική έκπτωση, αυτή η «εποπτεία» μειώνεται ή χάνεται. Οι άνδρες δέχονται λιγότερες παρατηρήσεις και απαιτήσεις, κάτι που μπορεί να ερμηνεύουν ως μικρότερη συζυγική πίεση.
Ποιος αντιλαμβάνεται περισσότερο την αλλαγή
Ενδιαφέρον παρουσιάζει και το γεγονός ότι τα πιο έντονα ευρήματα προέρχονταν από τις αναφορές του γνωστικά υγιούς συζύγου. Οι ίδιοι οι ασθενείς δεν φάνηκε να αντιλαμβάνονται ή να καταγράφουν με ακρίβεια τις αλλαγές στη σχέση, πιθανότατα λόγω των γνωστικών περιορισμών.
Οι υγιείς σύζυγοι, αντίθετα, παραμένουν απολύτως συνειδητοποιημένοι για το πώς αλλάζει ο γάμος τους, χωρίς όμως να μπορούν πάντα να το συζητήσουν ουσιαστικά με τον/τη σύντροφό τους.
Διαφορετικοί τρόποι στήριξης για άνδρες και γυναίκες
Η έρευνα έδειξε και διαφορές στο τι βοηθά κάθε φύλο να αντεπεξέλθει. Οι γυναίκες που φρόντιζαν συζύγους με γνωστική έκπτωση ένιωθαν λιγότερη συζυγική πίεση όταν είχαν στήριξη από φίλες. Οι στενές γυναικείες σχέσεις κάλυπταν, εν μέρει, το συναισθηματικό κενό που άφηνε η ασθένεια του συζύγου.
Στους άνδρες, όμως, η κοινωνική συναναστροφή δεν είχε το ίδιο αποτέλεσμα. Όσοι είχαν συζύγους με γνωστική έκπτωση και κοινωνικοποιούνταν περισσότερο ανέφεραν αυξημένη πίεση, πιθανώς επειδή οι συγκρίσεις με τη ζωή των συνομηλίκων τους ανέδειχναν πιο έντονα τις απώλειες στη δική τους σχέση.
Το γεγονός ότι οι άνδρες δηλώνουν λιγότερη συζυγική πίεση δεν σημαίνει απαραίτητα καλύτερη έκβαση. Προηγούμενες μελέτες δείχνουν ότι η «επίβλεψη» της υγείας από τις συζύγους συμβάλλει στη μακροχρόνια ευεξία των ανδρών. Η απουσία της μπορεί να κάνει τον γάμο να μοιάζει λιγότερο απαιτητικός, αλλά να αποδειχθεί επιβαρυντική για την υγεία.
Καθώς ο πληθυσμός γερνά και η άνοια γίνεται ολοένα συχνότερη, οι ειδικοί τονίζουν ότι η στήριξη των ζευγαριών δεν μπορεί να είναι ίδια για όλους. Οι άνδρες και οι γυναίκες βιώνουν διαφορετικές απώλειες και χρειάζονται διαφορετικές παρεμβάσεις.
Διαβάστε επίσης
Καλύτερη ερωτική ζωή μετά τα 50 – Οι επιστήμονες του Χάρβαρντ συμβουλεύουν
Εάν το ένστικτό σας λέει ότι η σχέση δεν θα δουλέψει, ακούστε το – 3 καμπανάκια κινδύνου
3 μυστικά για σχέσεις που αντέχουν μετά τα 50 – Γιατί γινόμαστε καλύτεροι σύντροφοι
