Πολλές γυναίκες σε σταθερές σχέσεις δεν μιλούν για κρίση, ούτε για έλλειψη αγάπης. Δεν λένε «θέλω να φύγω». Λένε κάτι πιο ήσυχο, αλλά αποκαλυπτικό: «Απλά θέλω το χώρο μου». Αυτό το μοτίβο έχει παρατηρήσει η επαγγελματίας ψυχικής υγείας, Ankita Guchait, όπως περιγράφει στο Psychology Today.
Η φράση επανέρχεται ολοένα και συχνότερα σε συζητήσεις μεταξύ φίλων: γυναίκες σε σχέσεις επτά ετών ή και περισσότερο περιγράφουν ότι «μπλοκάρουν», όταν ο σύντροφός τους ζητά περισσότερη σωματική τρυφερότητα, ποιοτικό χρόνο ή συναισθηματική εγγύτητα. Όχι επειδή το αίτημα είναι παράλογο, αλλά γιατί νιώθουν ότι δεν έχουν τίποτα άλλο να δώσουν. Αυτό που από έξω μοιάζει με απόσυρση από την αγάπη, για τις ίδιες μοιάζει περισσότερο με συναισθηματική εξάντληση.
Και τότε αλλάζει η ερώτηση: όχι «τι δεν πάει καλά με τις γυναίκες;», αλλά τι έχει γίνει στη ζωή μας που κάνει την οικειότητα να μοιάζει με επιπλέον βάρος;
Η οικειότητα θέλει ενέργεια
Οι σχέσεις δεν «τρέχουν» με αυτόματο πιλότο. Η οικειότητα είναι στήριγμα, ασφάλεια, απόλαυση. Είναι όμως και δουλειά: προσοχή, διαθεσιμότητα, ψυχικό χώρο. Όταν η καθημερινότητα καταναλώνει αυτά τα αποθέματα, αυτό που περισσεύει για το «εμείς» μικραίνει, εξηγεί η ειδικός.
Τα τελευταία χρόνια περιγράφεται όλο και πιο συχνά ένα φαινόμενο που θυμίζει burnout μέσα στη σχέση: σύντροφοι που εξαντλούνται από τις συνεχείς απαιτήσεις, το άγχος, τη διαχείριση θεμάτων και το αίσθημα ότι δεν προλαβαίνουν ποτέ να επανέλθουν. Σε αυτή την κατάσταση, ακόμη και ένα καλοπροαίρετο «έλα πιο κοντά» μπορεί να ακούγεται σαν «ζήτα κι άλλο από μένα» – όχι σαν παρηγοριά.
Η ανάγκη για αυτονομία δεν είναι απόσταση
Μέσα σε μια σχέση δεν χρειαζόμαστε μόνο εγγύτητα. Χρειαζόμαστε και αυτονομία: την αίσθηση ότι μπορούμε να επιλέγουμε, να κινούμαστε σύμφωνα με τις αξίες μας, να έχουμε χώρο να υπάρχουμε ως άτομα. Όταν αυτή η ανάγκη υποστηρίζεται, οι άνθρωποι συνήθως νιώθουν πιο ήρεμοι και πιο θετικοί απέναντι στη σχέση. Όταν περιορίζεται, αυξάνεται η πίεση και μαζί της η δυσφορία.
«Χώρος» δεν σημαίνει «μακριά». Σημαίνει ψυχολογικό «οξυγόνο». Να μπορώ να είμαι ο εαυτός μου, χωρίς να νιώθω ότι πρέπει συνεχώς να αποδεικνύω, να καθησυχάζω, να ανταποκρίνομαι. Και κάπως έτσι, το παράδοξο γίνεται λογικό: οι άνθρωποι που κρατούν ζωντανή την αίσθηση του εαυτού τους, συχνά μπορούν να συνδεθούν πιο αληθινά. Γιατί δεν προσέρχονται στη σχέση με άδειες μπαταρίες.
Εργασία, ρόλοι και ένα «συναισθηματικό ωράριο» που δεν τελειώνει
Η σύγχρονη ζωή έχει φουσκώσει τους ρόλους. Πολλές γυναίκες είναι ταυτόχρονα εργαζόμενες, σύντροφοι, φροντίστριες, οργανώτριες του σπιτιού, φίλες, «στήριγμα» για όλους. Τα όρια ανάμεσα σε δουλειά και προσωπική ζωή έχουν γίνει σχεδόν «αόρατα» – μηνύματα, εκκρεμότητες, υποχρεώσεις που συνεχίζονται και μετά το ωράριο.
Όταν δεν υπάρχει πραγματική ανάκαμψη, η συναισθηματική αντοχή πέφτει. Έτσι, ακόμη κι αν υπάρχει αγάπη, το «μπορείς να μου δώσεις λίγο παραπάνω;» ακούγεται σαν ένα ακόμη καθήκον. Πολλές φορές, το αίτημα για χώρο δεν είναι απόρριψη. Είναι προσπάθεια να ξαναχτιστεί η ικανότητα για οικειότητα.
Αγάπη χωρίς «παλιές» υποχρεώσεις
Κάτι ακόμα αλλάζει: οι σχέσεις σήμερα κουβαλούν νέες προσδοκίες – ισότητα, προσωπική εξέλιξη, αυτοφροντίδα, συναισθηματική πληρότητα. Την ίδια στιγμή, μέσα μας μπορεί να επιβιώνουν παλιότερα μοντέλα: ότι οι γυναίκες «πρέπει» να είναι διαθέσιμες, να φροντίζουν, να κρατούν τη συναισθηματική θερμοκρασία της σχέσης σταθερή. Αυτή η σύγκρουση γεννά ένταση. Γιατί ζητάς σύνδεση, αλλά νιώθεις ότι η σύνδεση συνοδεύεται από υποχρέωση. Κι έτσι, το «θέλω χώρο» συχνά σημαίνει: θέλω αγάπη που να σέβεται την επιλογή και την ατομικότητα.
Όταν εισέρχεται ο θρήνος, αλλάζουν οι αντοχές
Η απώλεια και το πένθος, όταν υπάρχουν, αναδιατάσσουν τα πάντα. Μειώνουν την ανοχή για «επιτελεστική» οικειότητα, για συναισθηματική εργασία που μοιάζει υποχρεωτική. Στον θρήνο, αυτό που γίνεται πολύτιμο δεν είναι οι συνεχείς ανταλλαγές, αλλά η αυθεντική παρουσία και η ελευθερία να νιώθεις χωρίς πίεση. Από αυτή την πλευρά, η ανάγκη για χώρο δεν μοιάζει με ψυχρότητα. Μοιάζει με αντίσταση σε ένα μοντέλο σχέσης που δεν αφήνει χώρο για ηρεμία, ανάκαμψη, ταυτότητα, ξεκούραση.
Η νέα ισορροπία: Χώρος για να αναπνέεις, χωρίς να χάνεσαι
Οι σχέσεις δεν «τελειώνουν». Αλλάζουν. Και ίσως η πιο ρεαλιστική πρόκληση σήμερα είναι να βρεθεί μια ισορροπία όπου η σύνδεση δεν θα σημαίνει εξάντληση.
- Χώρος χωρίς απομάκρυνση: ο χρόνος για επαναφόρτιση δεν είναι απειλή αλλά προϋπόθεση για παρουσία.
- Ταυτότητα χωρίς ρήξη: ενδιαφέροντα, φιλίες, προσωπικός χρόνος δεν αφαιρούν από τη σχέση. Τη δυναμώνουν.
- Αυτονομία χωρίς φυγή: το «αυτό μου κάνει καλό» δεν είναι απόρριψη αλλά συντήρηση.
Στον σημερινό κόσμο, η υγιής οικειότητα δεν μεταφράζεται ως «κολλημένοι μαζί». Είναι μαζί, με χώρο να αναπνέουμε. Και, όπως καταλήγει η ειδικός, ο έρωτας αντέχει περισσότερο όταν και οι δύο μπορούν να είναι, χωρίς ενοχές, ολόκληροι.
Διαβάστε επίσης
Flaking: Η επικίνδυνη ακύρωση που απειλεί σχέσεις και φιλίες
Κατάθλιψη, εμμονές και άγχος χέρι-χέρι με τη χρόνια κόπωση – Τι δείχνει ελληνική μελέτη
