Στοιχεία από τα κέντρα δηλητηριάσεων των ΗΠΑ δείχνουν δραματική αύξηση των περιπτώσεων έκθεσης παιδιών κάτω των 6 ετών σε ψυχοδραστικές ουσίες, με τα βρώσιμα προϊόντα κάνναβης να αναδεικνύονται ως κύρια πηγή δηλητηριάσεων και τα ισχυρά οπιοειδή να συνδέονται με τις σοβαρότερες επιπτώσεις.
Η τυχαία έκθεση μικρών παιδιών σε ψυχοδραστικές ουσίες έχει αυξηθεί δραματικά τις τελευταίες δύο δεκαετίες. Μελέτη που δημοσιεύεται στο BMC Public Health διαπίστωσε ότι το ποσοστό της ακούσιας κατάποσης ψυχοδραστικών ουσιών αναψυχής από παιδιά ηλικίας κάτω των 6 ετών αυξήθηκε κατά 3.307% μεταξύ 2000 και 2024.
Περισσότερες από 41.000 περιπτώσεις παιδιών κάτω των 6 ετών
Ερευνητές υπό την ηγεσία του Nationwide Children’s Hospital εξέτασαν πληροφορίες που συλλέχθηκαν μέσω του Εθνικού Συστήματος Δεδομένων Δηλητηριάσεων (National Poison Data System) των ΗΠΑ. Η ανάλυση επικεντρώθηκε στην τυχαία κατάποση από παιδιά ηλικίας κάτω των 6 ετών ουσιών όπως κάνναβη, κοκαΐνη, μεθαμφεταμίνη, μανιτάρια ψιλοκυβίνης, οπιοειδή -όπως η φεντανύλη και η ηρωίνη– καθώς και φάρμακα όπως η κεταμίνη.
Μεταξύ 2000 και 2024, αναφέρθηκαν στα κέντρα δηλητηριάσεων 41.612 περιπτώσεις κατάποσης ψυχοδραστικών ουσιών για ψυχαγωγικούς σκοπούς από παιδιά αυτής της ηλικιακής ομάδας. Τα παιδιά κάτω των 3 ετών αντιπροσώπευαν το 57,6% των περιπτώσεων. Η ευπάθειά τους είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς τα μικρά παιδιά συνήθως εξερευνούν το περιβάλλον τους βάζοντας αντικείμενα και προϊόντα που μοιάζουν με τρόφιμα στο στόμα τους.
Το σπίτι ήταν κατά συντριπτική πλειοψηφία το πιο συνηθισμένο περιβάλλον έκθεσης: Το 96,4% των αναφερόμενων περιστατικών συνέβη σε κατοικία. Η κάνναβη και τα συναφή προϊόντα κυριάρχησαν, αντιπροσωπεύοντας το 84,7% όλων των αναφερόμενων περιπτώσεων κατάποσης. Η κοκαΐνη και η μεθαμφεταμίνη αντιπροσώπευαν το 8,4%, τα μανιτάρια ψιλοκυβίνης το 3,5%, τα οπιοειδή το 2,8%, ενώ η κεταμίνη και οι συναφείς ουσίες το 0,6%.
Τα νήπια διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο σοβαρής δηλητηρίασης
Δεν οδήγησε κάθε έκθεση σε σοβαρή ασθένεια. Λίγο πάνω από το ήμισυ των παιδιών (50,6%) δεν παρουσίασε καμία κλινική επίδραση ή μόνο ήσσονος σημασίας συμπτώματα. Μέτριες επιπτώσεις αναφέρθηκαν στο 30,8% των περιπτώσεων, ενώ το 5% οδήγησε σε σοβαρές επιπτώσεις, απειλητικές για τη ζωή ή ικανές να προκαλέσουν μόνιμη βλάβη. Έξι παιδιά έχασαν τη ζωή τους κατά τη διάρκεια της εξεταζόμενης περιόδου – όλα κάτω των 3 ετών.
Η ηλικία συσχετίστηκε επίσης στενά με τη σοβαρότητα της έκθεσης. Τα παιδιά κάτω των 3 ετών είχαν περίπου 54% περισσότερες πιθανότητες να παρουσιάσουν σοβαρές επιπτώσεις και περίπου 23% περισσότερες πιθανότητες να χρειαστούν νοσηλεία σε μονάδα εντατικής θεραπείας. Αυτό εξηγείται δεδομένου του ότι μια συγκεκριμένη ποσότητα ναρκωτικής ουσίας αντιπροσωπεύει πολύ μεγαλύτερη δόση σε χαμηλότερο σωματικό βάρος. Τα πολύ μικρά παιδιά ενδέχεται, επίσης, να μην είναι σε θέση να επικοινωνήσουν τι έχουν καταπιεί ή να περιγράψουν τα συμπτώματά τους, γεγονός που μπορεί να καθυστερήσει την αναγνώριση και τη θεραπεία.
Ζελεδάκια κάνναβης και άλλα βρώσιμα τροφοδοτούν την αύξηση
Τα προϊόντα κάνναβης ήταν υπεύθυνα για τη συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων, αλλά μια μορφή ξεχώρισε ιδιαίτερα: Τα βρώσιμα. Προϊόντα όπως τα ζελεδάκια και τα αρτοσκευάσματα αντιπροσώπευαν το 47,9% όλων των περιπτώσεων. Οι περιπτώσεις έκθεσης σε βρώσιμα προϊόντα άρχισαν να εμφανίζονται το 2013 και, στη συνέχεια, αυξήθηκαν ραγδαία. Περίπου το 2019, τα βρώσιμα προϊόντα κυριαρχούσαν στις περιπτώσεις δηλητηρίασης παιδιών. Οι ερευνητές το αποδίδουν στην επέκταση της νομιμοποίησης της κάνναβης και την αυξανόμενη διαθεσιμότητα βρώσιμων προϊόντων στα αμερικανικά νοικοκυριά. Είναι δύσκολο για ένα μικρό παιδί να διακρίνει μια καραμέλα, ένα μπισκότο ή μια σοκολάτα κάνναβης από ένα συνηθισμένο γλυκό ή σνακ.
Παρ’ όλα αυτά, τα βρώσιμα προϊόντα κάνναβης συνδέονταν λιγότερο συχνά με σοβαρές επιπτώσεις ή εισαγωγή σε ΜΕΘ. Ωστόσο, εξακολουθούσαν να ευθύνονται για σημαντικό αριθμό νοσηλειών.
«Τρομακτική» η έκθεση στη φεντανύλη
Τα οπιοειδή αντιπροσώπευαν μόλις το 2,8% όλων των αναφερόμενων περιπτώσεων, ωστόσο τα παιδιά που τα κατάπιαν είχαν σημαντικά μεγαλύτερη πιθανότητα να υποστούν σοβαρές επιπτώσεις. Η έκθεση στα οπιοειδή συσχετίστηκε με περίπου 2,6 φορές μεγαλύτερη πιθανότητα εισαγωγής στη ΜΕΘ.
Η φεντανύλη παρουσίασε ιδιαίτερα ανησυχητική εικόνα. Το ισχυρό συνθετικό οπιοειδές συσχετίστηκε με περίπου 7,7 φορές μεγαλύτερη πιθανότητα σοβαρών επιπτώσεων σε σύγκριση με τις άλλες ουσίες. Επιπλέον, 4 από τους 6 θανάτους που καταγράφηκαν αφορούσαν στη φεντανύλη.
Τα διεγερτικά ενέχουν επίσης δυσανάλογους κινδύνους. Αν και η κοκαΐνη και η μεθαμφεταμίνη αντιπροσώπευαν συνολικά το 8,4% των περιπτώσεων έκθεσης, οι περιπτώσεις αυτές είχαν περίπου διπλάσια πιθανότητα να οδηγήσουν σε εισαγωγή στη ΜΕΘ ή σοβαρή επιπλοκή. Η κοκαΐνη συνδέθηκε με 2 από τους 6 θανάτους.
Ουσίες όπως η κεταμίνη αντιπροσώπευαν λιγότερο από το 1% των περιπτώσεων. Παρά το σχετικά μικρό ποσοστό, αυτές οι περιπτώσεις έκθεσης συσχετίστηκαν με περίπου 1,6 φορές μεγαλύτερη πιθανότητα εισαγωγής σε ΜΕΘ.
Απότομη αύξηση των περιπτώσεων έκθεσης σε ψιλοκυβίνη
Μια άλλη αξιοσημείωτη τάση αφορούσε στα προϊόντα ψιλοκυβίνης. Οι αναφερόμενες περιπτώσεις κατάποσης από παιδιά άρχισαν να αυξάνονται απότομα γύρω στο 2018 και είχαν αυξηθεί κατά περισσότερο από 1.400% έως το 2024. Κατά τη διάρκεια των δύο τελευταίων ετών μελέτης, οι περιπτώσεις κατάποσης ψυχεδελικών ουσιών είχαν ξεπεράσει κάθε κατηγορία ψυχαγωγικών ναρκωτικών, εκτός από την κάνναβη.
Οι ερευνητές υποθέτουν ότι η αύξηση αυτή ενδέχεται να συμπίπτει με τις αλλαγές στη νομοθεσία σχετικά με τη θεραπευτική χρήση της ψιλοκυβίνης, καθώς και με το αυξανόμενο ενδιαφέρον για ψυχεδελικές ουσίες ως ψυχαγωγικό μέσο.
Οι περισσότερες δηλητηριάσεις συμβαίνουν στο σπίτι
Με πάνω από το 96% των περιπτώσεων έκθεσης να λαμβάνουν χώρα στο σπίτι, οι ερευνητές τόνισαν ότι η ασφαλής αποθήκευση αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα μέτρα πρόληψης. Τα ψυχοδραστικά ναρκωτικά πρέπει να φυλάσσονται κλειδωμένα, μακριά από το βλέμμα και την πρόσβαση των παιδιών, ιδίως όταν πωλούνται σε μορφές που μοιάζουν με συνηθισμένα τρόφιμα.
Τα βρώσιμα προϊόντα αποτελούν μια ιδιαίτερη πρόκληση, καθώς η εμφάνιση και η γεύση τους μπορεί να τα κάνει ελκυστικά για τα μικρά παιδιά. Οι συσκευασίες πολλαπλών μερίδων αυξάνουν περαιτέρω τον κίνδυνο, καθώς ένα παιδί μπορεί να καταναλώσει αρκετά κομμάτια προτού ένας ενήλικας συνειδητοποιήσει τι έχει συμβεί.
Οι ερευνητές ζητούν την εφαρμογή αυστηρότερων μέτρων ασφαλείας, όπως καλύτερες συσκευασίες, σαφέστερη επισήμανση και περιορισμούς στις μερίδες. Οι ενήλικες θα πρέπει επίσης να αποφεύγουν την κατανάλωση ψυχαγωγικών ναρκωτικών μπροστά σε μικρά παιδιά, καθώς τα νήπια τείνουν να μιμούνται τη συμπεριφορά των ενηλίκων.
Καθώς τα βρώσιμα προϊόντα κάνναβης, τα ψυχεδελικά προϊόντα και άλλες ουσίες γίνονται όλο και πιο διαθέσιμα, η πρόληψη της έκθεσης των παιδιών απαιτεί την αντίστοιχη προσαρμογή των νοικοκυριών και των κανονισμών για τα προϊόντα. Για τα μικρά παιδιά, ένα πολύχρωμο ζελεδάκι ή ένα κομμάτι σοκολάτας μοιάζει ακίνδυνο.
Διαβάστε επίσης
Ναρκωτικά: Τι αποκαλύπτουν τα αστικά λύματα για τη χρήση στην Ευρώπη – Ποια κάνουν οι Έλληνες
