Μπορεί η κλιματική αλλαγή να καθορίσει αν ένα παιδί που γεννιέται είναι κορίτσι ή αγόρι; Μια σημαντική μελέτη από ερευνητές του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, που δημοσιεύεται στο PNAS υποστηρίζει ότι όταν οι θερμοκρασίες υπερβαίνουν τους 20°C, τα αγόρια που γεννιούνται είναι λιγότερα από τα κορίτσια.
Ένα απρόσμενο εύρημα
Για δεκαετίες, οι επιστήμονες πίστευαν ότι η αναλογία των γεννήσεων αγοριών – κοριτσιών ήταν σε μεγάλο βαθμό σταθερή, γενετικά καθορισμένη και σχετικά ανεπηρέαστη από περιβαλλοντικές ή κοινωνικές αλλαγές. Ωστόσο, η νέα έρευνα υποδηλώνει ότι η ακραία ζέστη μπορεί να επηρεάζει την επιβίωση του εμβρύου στις αρχές της εγκυμοσύνης, με τα αρσενικά έμβρυα να είναι πιο ευάλωτα.
Ένα όριο θερμοκρασίας
Αναλύοντας τα δεδομένα περισσότερων από 5 εκατομμύρια γεννήσεων σε 33 χώρες της υποσαχάριας Αφρικής και την Ινδία, οι ερευνητές διαπίστωσαν ένα σταθερό μοτίβο: Όταν η θερμοκρασία υπερβαίνει τους 20°C, η αναλογία των αγοριών που γεννιούνται μειώνεται. Η εξήγηση φαίνεται να «κρύβεται» στην αρχή της εγκυμοσύνης. Η έκθεση στη ζέστη αυξάνει την προγεννητική θνησιμότητα, ειδικά των αρσενικών εμβρύων.
«Η θερμοκρασία επηρεάζει ουσιαστικά την ανθρώπινη αναπαραγωγή, καθώς καθορίζει ποιος θα γεννηθεί και ποιος όχι», σχολίασε ο ερευνητής Abdel Ghany.
Προηγούμενες μελέτες έχουν δείξει ότι η έκθεση στη ζέστη κατά τη διάρκεια της κύησης επιβαρύνει την ικανότητα του μητρικού οργανισμού να ρυθμίζει τη θερμοκρασία. Η αφυδάτωση και η θερμική καταπόνηση μπορούν να επηρεάσουν αρνητικά τη ροή του αίματος, την παροχή οξυγόνου και θρεπτικών συστατικών στο αναπτυσσόμενο έμβρυο – παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο αποβολής. Τα νέα ευρήματα υποδηλώνουν ότι τα αρσενικά έμβρυα μπορεί να είναι λιγότερο ανθεκτικά σε τέτοιους φυσιολογικούς παράγοντες στρες.
Μια Ευρώπη που «φλέγεται»
Τα ευρήματα αυτά έρχονται στο φως σε μια εποχή που η θερμοκρασία σε όλο τον κόσμο αυξάνεται διαρκώς. Στην Ευρώπη, χώρες όπως η Αλβανία, η Ελλάδα, η Πορτογαλία και η Ισπανία βιώνουν πλέον περισσότερες από 100 ημέρες καύσωνα ετησίως.
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Μετεωρολογικό Οργανισμό, μάλιστα, το 2024 καταγράφηκε ο δεύτερος υψηλότερος αριθμός ημερών με θερμική καταπόνηση και τροπικές νύχτες -όταν οι θερμοκρασίες δεν πέφτουν κάτω από τους 20°C- που έχει παρατηρηθεί ποτέ. Με τις παγκόσμιες θερμοκρασίες να εκτιμάται ότι θα συνεχίσουν να αυξάνονται, η έκθεση σε παρατεταμένη ζέστη γίνεται ένα όλο και πιο συχνό φαινόμενο.
Εάν ακόμη και η μέτρια ζέστη μπορεί να μεταβάλει τις αναλογίες γεννήσεων, οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι η κλιματική αλλαγή μπορεί να έχει μακροπρόθεσμες δημογραφικές επιπτώσεις με την πάροδο του χρόνου.
Κλιματική αλλαγή και γονιμότητα
Τα ευρήματα προστίθενται σ’ ένα αυξανόμενο σώμα αποδεικτικών στοιχείων που συνδέουν την κλιματική αλλαγή με την αναπαραγωγική υγεία. Σε όλη την Ευρώπη, πολλές χώρες ανέφεραν το 2024 τα χαμηλότερα ποσοστά γεννήσεων των τελευταίων δεκαετιών. Η σταθερότητα του πληθυσμού απαιτεί γενικά κατά μέσο όρο 2,1 παιδιά ανά γυναίκα, ωστόσο σε αρκετές χώρες ο αριθμός αυτός παραμένει πλέον σταθερά κάτω από το 1,5.
Μια πρόσφατη συστηματική ανασκόπηση ερευνητών του Καθολικού Πανεπιστημίου της Χιλής διαπίστωσε ότι τα κλιματικά φαινόμενα και οι φυσικές καταστροφές διαταράσσουν τις αναπαραγωγικές διαδικασίες σε κάθε στάδιο – από τη σύλληψη και τη γονιμότητα έως την εγκυμοσύνη, τον τοκετό και τις αποφάσεις για την ανατροφή των παιδιών.
Προετοιμάζοντας τον κόσμο για ένα θερμότερο μέλλον
Οι ερευνητές της Οξφόρδης τονίζουν ότι η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο οι περιβαλλοντικοί παράγοντες επηρεάζουν την αναπαραγωγή είναι ουσιαστικής σημασίας σ’ έναν κόσμο που υπερθερμαίνεται. Εάν η αύξηση των θερμοκρασιών μεταβάλλει την επιβίωση των εμβρύων, οι κυβερνήσεις και τα συστήματα υγειονομικής περίθαλψης θα χρειαστεί να προσαρμοστούν.
Η βελτίωση της πρόσβασης στη μητρική υγειονομική περίθαλψη και η ενίσχυση των μέτρων προστασίας από τη ζέστη αναδεικνύονται κρίσιμα ζητήματα. Περαιτέρω έρευνα σχετικά με τους περιβαλλοντικούς παράγοντες που επηρεάζουν την εγκυμοσύνη θα μπορούσε να βοηθήσει τους αρμόδιους να προβλέψουν τις δημογραφικές μεταβολές και να μετριάσουν τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις.
Διαβάστε επίσης
Η Ελλάδα «πεθαίνει» – Πόσες περιοχές μετρούν περισσότερους θανάτους από ότι γεννήσεις
