Οι εικόνες από τις πρόσφατες εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και τις πολεμικές επιχειρήσεις στο Ιράν, σε συνδυασμό με φυσικές καταστροφές και τραγικά γεγονότα που προβάλλονται καθημερινά στα μέσα ενημέρωσης, δημιουργούν ένα κλίμα ανησυχίας. Ακόμη κι αν τα γεγονότα διαδραματίζονται μακριά μας, η συνεχής ροή πληροφοριών μάς φέρνει όλους – μικρούς και μεγάλους – σε επαφή με εικόνες και ειδήσεις που προκαλούν φόβο και ανασφάλεια.
Αν και οι ενήλικες έχουμε τα μέσα να τις διαχειριστούμε, για τα παιδιά δεν ισχύει το ίδιο. Τι απαντάμε σε ένα παιδί όταν ρωτά για έναν πόλεμο που βλέπει στην τηλεόραση; Πώς του για τον θάνατο ενός αγαπημένου προσώπου; Πόσα πρέπει να γνωρίζει και πώς διατυπώνουμε την αλήθεια χωρίς να του προκαλέσουμε πανικό; Η Daniela Owen, Ph.D., κλινική ψυχολόγος, με άρθρο της στο Psychology Today, αναλύει τα «εργαλεία» που θα μας βοηθήσουν να τους μιλήσουμε με το σωστό τρόπο για κάτι τόσο δύσκολο.
1. Να είστε ειλικρινείς
Τα παιδιά αξίζουν ειλικρινείς απαντήσεις. Η απόκρυψη ή η «ωραιοποίηση» της πραγματικότητας μπορεί να οδηγήσει σε σύγχυση ή σε μεγαλύτερη ανασφάλεια αργότερα. Στα μικρότερα παιδιά, η προσέγγιση πρέπει να είναι απλή και ξεκάθαρη: «Ο θείος πέθανε» και «Υπάρχει πόλεμος». Όπως τονίζει η ειδικός, «κρατήστε τη γλώσσα απλή και ξεκάθαρη. Μην δίνετε πολλές λεπτομέρειες. Είτε πρόκειται για κατοικίδιο είτε για άνθρωπο, μην περιγράφετε ποτέ τον θάνατο ως ύπνο. Αυτό δημιουργεί φόβους γύρω από τον ύπνο στα παιδιά».
Στα μεγαλύτερα παιδιά και στους εφήβους, δίνουμε βασικές πληροφορίες και αφήνουμε τις ερωτήσεις τους να καθοδηγήσουν τη συζήτηση. «Μπορείτε να πείτε: “Καλή ερώτηση. Αναρωτιέμαι γιατί το ρωτάς;” Και μετά να ακούσετε την απάντησή του. Μπορεί να χρειάζεται διευκρινίσεις, διαβεβαίωση ή επιπλέον πληροφορίες. Το κλειδί είναι να είστε συγκεκριμένοι και σαφείς χωρίς να δίνετε υπερβολικές λεπτομέρειες» διευκρινίζει η ειδικός.
Το σημαντικό είναι να μην υπερφορτώνουμε το παιδί με περισσότερες λεπτομέρειες από όσες μπορεί ή θέλει να διαχειριστεί.
2. Διαβεβαιώστε το ότι θα είναι καλά με τον κατάλληλο τρόπο
Πολλοί γονείς, στην προσπάθεια να καθησυχάσουν, λένε: «Μην ανησυχείς, δεν θα συμβεί ποτέ σε εμάς». Όμως τέτοιες διαβεβαιώσεις δεν είναι ρεαλιστικές και ενδέχεται να διαβρώσουν το αίσθημα εμπιστοσύνης.
Γι’ αυτό και η ειδικός προτείνει να διαλέξουμε την πιο ρεαλιστική οδό, με μια ειλικρινή διαβεβαίωση, «που ακούγεται ως εξής: “Είναι πολύ λυπηρό που αρρώστησε η μαμά της φίλης σου. Αυτή τη στιγμή εγώ είμαι υγιής και φροντίζω τον εαυτό μου”». Όπως εξηγεί, τα παιδιά δεν χρειάζονται βεβαιότητα ότι τίποτα κακό δεν θα συμβεί. Χρειάζονται να γνωρίζουν ότι οι ενήλικες γύρω τους είναι υπεύθυνοι και κάνουν ό,τι μπορούν για την ασφάλειά τους. «Για παράδειγμα: “Δεν μπορώ να είμαι σίγουρος/η ότι κανείς μας δεν θα χτυπηθεί ποτέ από κεραυνό, αλλά γι’ αυτό βγαίνουμε από την πισίνα ή μπαίνουμε μέσα όταν ξεκινά καταιγίδα. Θέλουμε να είμαστε όσο πιο ασφαλείς γίνεται”» λέει.
3. Περιορίστε την πρόσβαση σε ειδήσεις και μέσα ενημέρωσης
Μετά την πτώση των Δίδυμων Πύργων στη Νέα Υόρκη το 2001, έρευνες έδειξαν ότι παιδιά σε όλη τη χώρα που έβλεπαν επανειλημμένα πλάνα από την 11η Σεπτεμβρίου εμφάνισαν υψηλότερα επίπεδα μετατραυματικού στρες (PTSD). Αν και οι ενήλικες γνώριζαν ότι επρόκειτο για ένα μεμονωμένο περιστατικό, τα παιδιά δεν είχαν αυτή την πληροφορία και ο φόβος τους αυξήθηκε βλέποντας ξανά και ξανά τους πύργους να καταρρέουν, σημειώνει η ειδικός.
«Τα παιδιά, ιδιαίτερα τα πολύ μικρά, δεν θα πρέπει να παρακολουθούν ειδήσεις, ειδικά γραφικές εικόνες ή βίντεο. Δεν είναι ρεαλιστικό να απομονώσουμε πλήρως τους εφήβους από τα μέσα, αλλά είναι χρήσιμο οι φροντιστές να παρακολουθούν μαζί τους. Έτσι μπορούν να συζητούν για όσα βλέπουν, πώς αισθάνονται και τι απορίες προκύπτουν» προτείνει.
4. Αναγνωρίστε τα συναισθήματα – χωρίς να τα επιβαρύνετε
Όταν ένα παιδί εκφράζει φόβο ή λύπη, το πρώτο βήμα είναι να το ακούσουμε. Η φράση «Καταλαβαίνω ότι σε στενοχωρεί» βοηθά το παιδί να νιώσει ότι το συναίσθημά του είναι αποδεκτό.
Ωστόσο, η υπερβολική έκφραση των δικών μας συναισθημάτων μπορεί να αυξήσει την ανασφάλεια του παιδιού. «Καλό είναι να ακούσουμε πρώτα πώς νιώθει το παιδί πριν μοιραστούμε τη δική μας συναισθηματική αντίδραση» σημειώνει. Χρειάζεται ισορροπία: αναγνώριση, ενσυναίσθηση και σταθερότητα.
5. Όταν είναι δυνατόν, εστιάστε σε όσα μπορούμε να κάνουμε
Παρότι δεν μπορούμε να ελέγξουμε τα πάντα, μπορούμε να εστιάσουμε στα μέτρα πρόληψης και φροντίδας. «Γι’ αυτό φοράμε κράνος στο ποδήλατο». «Γι’ αυτό πηγαίνουμε στον γιατρό για προληπτικό έλεγχο» είναι μερικές από τις φράσεις που μπορείτε να χρησιμοποιήσετε.
Είναι επίσης σημαντικό τα παιδιά να γνωρίζουν ότι πολλά από τα σοβαρά προβλήματα που αφορούν ενήλικες είναι σπάνια στις μικρές ηλικίες. «Μπορείτε να τους πείτε ότι “τα περισσότερα παιδιά δεν παθαίνουν καρδιακή προσβολή” ή ότι “μερικά παιδιά παθαίνουν καρκίνο, αλλά είναι σπάνιο και υπάρχουν εξαιρετικά νοσοκομεία για παιδιά που τα φροντίζουν”» προτείνει.
Μην υποθέτετε ότι «δεν ξέρουν»
Τα παιδιά αντιλαμβάνονται περισσότερα απ’ όσα νομίζουμε. Ακόμη κι αν δεν ρωτούν, συχνά νιώθουν την ένταση στο σπίτι ή ακούν αποσπασματικές πληροφορίες. «Το να υποθέτουμε ότι τα παιδιά δεν έχουν ιδέα για το τι συμβαίνει, ειδικά όταν οι γονείς έχουν έντονα συναισθήματα για τα γεγονότα, δεν είναι καλή προσέγγιση» εξηγεί.
Η ανοιχτή επικοινωνία ενισχύει το αίσθημα σύνδεσης και ασφάλειας: «Το να μιλάτε ανοιχτά, να τους εξηγείτε τι συμβαίνει και να τα διαβεβαιώνετε για τον πραγματικό κίνδυνο που τα αφορά, συχνά προσφέρει ανακούφιση, στήριξη και σύνδεση σε δύσκολες στιγμές. Οι οικογένειες χτίζουν ανθεκτικότητα όταν αντιμετωπίζουν και ξεπερνούν μαζί τις δύσκολες πλευρές της ζωής» καταλήγει.
Διαβάστε επίσης
Διαδίκτυο: Θύμα παρενόχλησης 1 στα 4 παιδιά – Δημοφιλές το sexting στην εφηβεία
Παρακολουθεί το 3χρονο εκπομπές βίας; Τι να περιμένετε όταν γίνει 12 χρόνων
Πάει το παιδί στους προσκόπους; Δείτε τι κερδίζει όταν γίνει 50αρης
