Οι Μαρίες και οι Γιάννηδες του κόσμου αυτού εξαφανίζονται και στη θέση τους εμφανίζεται μια έκρηξη ονομάτων που θα φάνταζαν αδιανόητα σε προηγούμενες γενιές. Σύμφωνα με μια νέα ανασκόπηση δεδομένων για την ονοματοδοσία βρεφών από 7 χώρες (Γερμανία, ΗΠΑ, Ηνωμένο Βασίλειο, Γαλλία, Ιαπωνία, Κίνα, Ινδονησία) γονείς από όλο τον κόσμο, από το Τόκιο μέχρι το Παρίσι και τη Νέα Υόρκη, εγκαταλείπουν τα παραδοσιακά δημοφιλή ονόματα με εντυπωσιακά γρήγορους ρυθμούς.
Στη μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο Humanities and Social Sciences Communications, ο Yuji Ogihara, ερευνητής στο Πανεπιστήμιο Aoyama Gakuin στο Τόκιο, εξέτασε πάνω από έναν αιώνα αρχείων και διαπίστωσε ότι κάθε χώρα που μελετήθηκε παρουσίαζε το ίδιο μοτίβο. Μεταξύ 1880 και 2019, ανάλογα με την περιοχή, το ποσοστό των μωρών που λάμβαναν κοινά ονόματα μειώθηκε, ενώ τα ασυνήθιστα και σπάνια ονόματα εκτοξεύτηκαν.
Αυτό που κάνει το φαινόμενο εντυπωσιακό είναι ότι συνέβη ταυτόχρονα σε διαφορετικούς πολιτισμούς.
Τι πραγματικά οδηγεί σε περισσότερα πρωτότυπα ονόματα;
Παραδοσιακά, οι γονείς στη χώρα μας πριν από περίπου 30 χρόνια επέλεγαν να δώσουν στα παιδιά τους τα ονόματα των δικών τους γονιών, ακολουθώντας τους κοινωνικούς τύπους. Όταν όμως εκατομμύρια γονείς, ανεξάρτητα ο ένας από τον άλλον, αποφασίζουν ότι το παιδί τους πρέπει να έχει ένα όνομα που δεν έχει κανείς άλλος, τότε συμβαίνει κάτι βαθύτερο.
Ο Δρ. Ogihara το βλέπει ως ένδειξη μιας παγκόσμιας στροφής προς τον ατομικισμό: την ιδέα ότι το να ξεχωρίζεις είναι πιο σημαντικό από το να ανήκεις. «Η επιλογή ασυνήθιστων ονομάτων για τα μωρά είναι ένας από τους έγκυρους δείκτες του ατομικισμού», σημειώνει. Με άλλα λόγια, η έκρηξη στα πρωτότυπα ονόματα δεν αφορά μόνο τη δημιουργικότητα: οι σημερινοί γονείς θέλουν τα παιδιά τους να έχουν ξεχωριστές ταυτότητες από την πρώτη κιόλας μέρα.
Το τι ακριβώς προκαλεί αυτή τη μετατόπιση παραμένει ανοιχτό ερώτημα, αλλά αρκετοί παράγοντες μπορεί να παίζουν ρόλο. Από τη μία, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ίσως κάνουν πιο εύκολη από ποτέ την ανακάλυψη ασυνήθιστων ονομάτων και πιο δύσκολη την αποφυγή του να δει κανείς πόσα άλλα παιδιά μοιράζονται το ίδιο όνομα με το δικό του.
Επιπλέον, σε έναν ολοένα και πιο διασυνδεδεμένο κόσμο, όπου το παιδί θα ανταγωνίζεται παγκοσμίως και όχι μόνο τοπικά, το να ξεχωρίζει ίσως φαίνεται πιο αναγκαίο από ποτέ. Όλα αυτά είναι εύλογες εξηγήσεις, αν και οι ερευνητές δεν έχουν ακόμη αποδείξει ποιοι παράγοντες είναι οι πιο καθοριστικοί.
Τι συμβαίνει στους διαφορετικούς πολιτισμούς;
Στην Ιαπωνία, οι γονείς βρήκαν μια έξυπνη λύση. Τα ιαπωνικά ονόματα χρησιμοποιούν κινεζικούς χαρακτήρες που μπορούν να προφέρονται με πολλούς τρόπους, οπότε οι γονείς άρχισαν να χρησιμοποιούν συνηθισμένους χαρακτήρες αλλά να τους διαβάζουν με εξαιρετικά ασυνήθιστες προφορές. Ένα όνομα μπορεί να φαίνεται παραδοσιακό στο χαρτί, αλλά να ακούγεται εντελώς απρόσμενο όταν προφέρεται. Οι γονείς, ουσιαστικά, «χάκαραν» το σύστημα ονοματοδοσίας για να δημιουργήσουν μοναδικότητα μέσα στην παράδοση.
Ένα παρόμοιο «χακάρισμα» έκαναν και οι γονείς στην Κίνα. Μεταξύ 1950 και 2009, οι γονείς άρχισαν να επιλέγουν πιο σπάνιους χαρακτήρες από τις χιλιάδες που διαθέτει το κινεζικό σύστημα γραφής. Μετά το 1960, απομακρύνθηκαν από τη σύμβαση και με έναν ακόμη τρόπο. Ενώ η πλειονότητα των κινεζικών μικρών ονομάτων αποτελείται από δύο χαρακτήρες, τα μήκη των ονομάτων άρχισαν να αποκλίνουν από αυτή την πρακτική, καθώς αυξήθηκαν τα ονόματα ενός και τριών χαρακτήρων.
Η Γαλλία αποτελεί ξεχωριστό παράδειγμα. Σε 220 χρόνια δεδομένων, από το 1800 έως το 2019, το ποσοστό των μωρών που λάμβαναν το πιο δημοφιλές όνομα ή ένα από τα 10 πιο δημοφιλή μειωνόταν σταθερά.
Στις ΗΠΑ, οι αριθμοί είναι εντυπωσιακοί. Τη δεκαετία του 1880, τα 10 πιο δημοφιλή αγορίστικα ονόματα κάλυπταν ένα τεράστιο ποσοστό όλων των γεννήσεων. Μέχρι το 2015, ακόμη και τα ονόματα που βρίσκονταν στην πρώτη δεκάδα δίνονταν σε πολύ λιγότερα μωρά απ’ ό,τι τα κορυφαία ονόματα πριν από έναν αιώνα.
Υπάρχει όμως μια ειρωνεία. Όταν όλοι προσπαθούν να ξεχωρίσουν, η διαφορετικότητα γίνεται ο κανόνας. Έτσι, η πιο αντισυμβατική επιλογή σήμερα μπορεί να είναι ένα παραδοσιακό, δημοφιλές όνομα.
Πού κατευθύνονται οι τάσεις στα ονόματα από εδώ και πέρα
Οι ερευνητές δεν γνωρίζουν ακόμη αν αυτό το μοτίβο επεκτείνεται πέρα από τις επτά χώρες που μελετήθηκαν. Διαφορετικοί πολιτισμοί μπορεί να παρουσιάζουν διαφορετικά μοτίβα ή η τάση μπορεί να είναι ακόμη πιο καθολική απ’ ό,τι δείχνουν τα σημερινά στοιχεία.
Ωστόσο, όλα δείχνουν ότι η τάση δεν επιβραδύνεται. Οι γονείς συνεχίζουν να απομακρύνονται από τα κοινά ονόματα, διαμορφώνοντας μια ευρύτερη αλλαγή στον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε την ταυτότητα και την ατομικότητα. Όποιο όνομα κι αν επιλέξει κανείς, εκφράζει, συνειδητά ή όχι, αυτές τις αξίες, συχνά με τρόπους διαφορετικούς από εκείνους των προηγούμενων γενεών.
Διαβάστε επίσης
Μελέτη: Οι φωνές στα παιδιά μπορεί να είναι εξίσου επιβλαβείς με τη σεξουαλική ή σωματική κακοποίηση
Γονείς: Μιλάτε «μωρουδίστικα» στα μωρά; Πώς αυτό αποκαλύπτει τον κίνδυνο αυτισμού
Τοξικές ή «δύσκολες» μητέρες: Ποια η διαφορά και πώς τις διαχειριζόμαστε; Η ψυχολόγος απαντά
