Ένας χωρισμός δεν έρχεται ποτέ εύκολα. Κάθε ζευγάρι ζυγίζει προσεκτικά τα υπέρ και τα κατά πριν φτάσει στη δύσκολη απόφαση του διαζυγίου. Οι προκλήσεις αυξάνονται δραματικά όταν υπάρχουν παιδιά. Αυτό είναι και το πιο δύσκολο κομμάτι του διαζυγίου, όπως υπογραμμίζει η ψυχολόγος Tiffany Clomax σε άρθρο της στο Psychology Today: Οι γονείς πρέπει να αποφασίσουν πότε και πώς θα πουν στο παιδί τους ότι χωρίζουν.
Πολλοί ανησυχούν έντονα μήπως πουν κάτι «λάθος». Προσπαθούν να ισορροπήσουν την ειλικρίνεια με την προστασία, την αλήθεια με την ευγένεια. Αυτό που τελικά έχει μεγαλύτερη σημασία, σύμφωνα με την ειδικό, είναι η ποιότητα της σχέσης που διατηρείτε με τον άλλο γονέα μετά το διαζύγιο. Τα παιδιά είναι εξαιρετικά ανθεκτικά όταν αισθάνονται συναισθηματικά ασφαλή και υποστηριζόμενα από ενήλικες που μπορούν να διαχειριστούν τις συγκρούσεις με υγιείς τρόπους.
Πώς βιώνουν τα παιδιά το διαζύγιο
Οι γονείς συχνά φοβούνται τις αντιδράσεις των παιδιών τους στην είδηση του χωρισμού. Τα συναισθήματα άγχους, σύγχυσης, θλίψης ή θυμού είναι συνηθισμένα κι απολύτως φυσιολογικά. H οικογενειακή δομή που γνώριζε το παιδί αλλάζει και η συναισθηματική επίδραση αυτής της αλλαγής μπορεί να διαρκέσει περισσότερο απ’ ό,τι περιμένουν οι ενήλικες.
Μερικά παιδιά μπορεί να αισθάνονται ακόμη και υποχρεωμένα να φροντίσουν έναν γονέα που φαίνεται πιο ευάλωτος συναισθηματικά. Αυτή η δυναμική μπορεί να επηρεάσει τα πρότυπα προσκόλλησης κι επικοινωνίας μέσα στην οικογένεια, αν τα παιδιά αισθάνονται υπεύθυνα για τα συναισθήματα των ενηλίκων.
Τι χρειάζονται πραγματικά τα παιδιά
Αν και τα παιδιά διαφέρουν ως προς την ηλικία, την προσωπικότητα και το στάδιο ανάπτυξης, οι βασικές τους ανάγκες σ’ ένα διαζύγιο είναι εκπληκτικά σταθερές:
- Συναισθηματική ασφάλεια
- Δομή
- Σαφή διαβεβαίωση ότι δεν ευθύνονται
- Βεβαιότητα ότι οι γονείς μπορούν να χειριστούν τα προβλήματα με υπευθυνότητα
- Ειλικρίνεια κατάλληλη για το επίπεδο ανάπτυξής τους
Ειλικρίνεια δεν σημαίνει πλήρη αποκάλυψη. Σημαίνει να λέτε την αλήθεια με τρόπο που το παιδί σας μπορεί να καταλάβει και να διαχειριστεί συναισθηματικά, υπογραμμίζει η δρ. Clomax.
Η λεπτή γραμμή μεταξύ λίγων και υπερβολικών πληροφοριών
Οι γονείς συχνά πέφτουν στην παγίδα: Λένε λίγα ή υπερβολικά πολλά. Για παράδειγμα, η υπόσχεση πως «τίποτα δεν θα αλλάξει» είναι ψέμα – πολλά θα αλλάξουν: Oι συνθήκες διαβίωσης, οι ρουτίνες και οι καθημερινές αλληλεπιδράσεις. Τα παιδιά αντιλαμβάνονται γρήγορα την ασυνέπεια και η ψευδής διαβεβαίωση μπορεί να υπονομεύσει την εμπιστοσύνη.
Η υπερβολική αποκάλυψη, από την άλλη, σημαίνει ότι επιβαρύνετε τα παιδιά με λεπτομέρειες που δεν τα αφορούν: Δυσαρέσκεια, οικονομικές διαμάχες, απιστία ή παρατεταμένες συγκρούσεις. Τα περισσότερα παιδιά δεν μπορούν να επεξεργαστούν αυτές τις πολυπλοκότητες και η έκθεση τους σε τέτοιες πληροφορίες τα θέτει σε μια συναισθηματικά ανασφαλή θέση.
Στόχος είναι η «χρυσή τομή»: Ειλικρίνεια, μέχρι εκεί που ένα παιδί χρειάζεται να ξέρει.
Photo: Shutterstock
Το πλαίσιο της συζήτησης
Ένα διαζύγιο είναι μια εγγενώς δύσκολη κατάσταση και το να προσποιείστε το αντίθετο δεν είναι σωστό. Όταν έρθει η στιγμή να εξηγήσετε πώς έχουν τα πράγματα, η ειδικός συμβουλεύει να βασιστείτε σε 4 βασικές αρχές:
➤ Η απόφαση ελήφθη από ενήλικες: Καταστήστε σαφές ότι η απόφαση είναι δική σας και όχι του παιδιού.
➤ Το παιδί δεν είναι η αιτία: Πείτε το όσες φορές χρειαστεί. Τα παιδιά συχνά αναλαμβάνουν την ευθύνη, ακόμα κι όταν τους λένε το αντίθετο.
➤ Και οι δύο γονείς παραμένουν γονείς: Διαβεβαιώστε το παιδί ότι και οι δύο θα συνεχίσουν να το αγαπούν και να το φροντίζουν.
➤ Η ζωή θα συνεχίσει να έχει δομή: Εξηγήστε ότι οι ρουτίνες και η σταθερότητα θα διατηρηθούν όσο το δυνατόν περισσότερο.
Μια απλή εξήγηση μπορεί να είναι η εξής: «Αποφασίσαμε να μην είμαστε πια παντρεμένοι, επειδή δεν μπορούσαμε να λύσουμε κάποια προβλήματα των ενηλίκων. Και οι δύο σε αγαπάμε κι αυτό δεν θ’ αλλάξει ποτέ. Δεν φταις εσύ γι’ αυτό. Θα σε φροντίζουμε και θα έχεις σχέση και με τους δύο μας».
Ρυθμίστε πρώτα τον εαυτό σας
Η δρ. Clomax εξηγεί ότι τα παιδιά αφουγκράζονται τα συναισθήματα των μεγάλων. Αν ένας γονιός είναι ανήσυχος ή εκτός ελέγχου, τα παιδιά θα απορροφήσουν αυτή τη νευρικότητα. Στην πραγματικότητα, το διαζύγιο εξηγείται με την πάροδο του χρόνου. Οι συνεχείς, κατάλληλες για την ηλικία συζητήσεις επιτρέπουν στα παιδιά να επεξεργαστούν τις αλλαγές σταδιακά και να κάνουν ερωτήσεις.
Τι θυμούνται περισσότερο τα παιδιά
Μακροπρόθεσμα, τα παιδιά σπάνια θυμούνται τις ακριβείς λέξεις που χρησιμοποίησαν οι γονείς τους. Αυτό που μένει είναι το πώς ένιωσαν, όχι το τι άκουσαν. Θυμούνται:
⇨ Πώς ένιωσαν κατά τη διάρκεια της συζήτησης.
⇨ Αν ένιωσαν ότι τα κατηγορούν ή τα προστατεύουν.
⇨ Αν ένιωθαν ασφαλή να κάνουν ερωτήσεις
⇨ Αν οι ενήλικες παρέμεναν συναισθηματικά παρόντες
⇨ Πώς συμπεριφέρονταν οι γονείς, ο ένας στον άλλο, μετά το διαζύγιο
Τελικά, το να εξηγήσετε το διαζύγιο στο παιδί σας δεν έχει να κάνει με το να ελαχιστοποιήσετε τον πόνο μέσα από τις «ιδανικές» φράσεις, αλλά με το να λέτε την αλήθεια με προσοχή, να παραμένετε συναισθηματικά διαθέσιμοι και να δεσμεύεστε για μια υγιή συν-ανατροφή. Όταν τα παιδιά αισθάνονται υποστήριξη και ασφάλεια, είναι πολύ πιο έτοιμα να προσαρμοστούν στην αλλαγή και να προχωρήσουν πέρα απ’ αυτήν.
Διαβάστε επίσης
Γιατί μένουμε σε ένα δυστυχισμένο γάμο – Πώς θα πάρουμε την απόφαση να χωρίσουμε
Ψωρίαση: Το διαζύγιο τριπλασιάζει τον κίνδυνο για τα παιδιά
6 πικρές αλήθειες για το διαζύγιο – Πώς θα πατήσετε ξανά στα πόδια σας
