Μια νέα επιστημονική μελέτη φέρνει στο φως ανησυχητικά δεδομένα για τα λεγόμενα «αιώνια χημικά» (PFAS) και τον αντίκτυπό τους στην υγεία των εφήβων. Σύμφωνα με τα ευρήματα, η έκθεση σε ορισμένα από αυτά τα ευρέως διαδεδομένα παντοτινά χημικά μπορεί να αυξήσει έως και τρεις φορές τον κίνδυνο εμφάνισης σοβαρής ηπατικής νόσου σε νεαρή ηλικία.
Συγκεκριμένα, οι ενώσεις αυτές συνδέθηκαν με τη μεταβολικά σχετιζόμενη στεατωτική νόσο του ήπατος (MASLD), μια πάθηση που μέχρι πρόσφατα ήταν γνωστή ως λιπώδης νόσος του ήπατος. Τα ευρήματα δημοσιεύτηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Environmental Research.
Γιατί ανησυχούν οι ειδικοί;
H συγκεκριμένη νόσος επηρεάζει περίπου 1 στα 10 παιδιά, ενώ το ποσοστό φτάνει έως και 40% στα παιδιά με παχυσαρκία. Πρόκειται για χρόνια νόσο που συχνά εξελίσσεται «σιωπηλά», χωρίς εμφανή συμπτώματα. Όταν υπάρχουν, μπορεί να περιλαμβάνουν κόπωση, κοιλιακή δυσφορία ή πόνο. Μακροπρόθεσμα, αυξάνει τον κίνδυνο για διαβήτη τύπου 2, καρδιοπάθεια, προχωρημένη ηπατική βλάβη, κίρρωση και ακόμη και καρκίνο του ήπατος.
«Η μεταβολικά σχετιζόμενη στεατωτική νόσο του ήπατος μπορεί να εξελίσσεται σιωπηλά για χρόνια πριν προκαλέσει σοβαρά προβλήματα υγείας», προειδοποίησε η Δρ. Lida Chatzi, MD, Ph.D., καθηγήτρια επιστημών πληθυσμού και δημόσιας υγείας και παιδιατρικής, καθώς και διευθύντρια του ShARP Center, ενός εθνικού κέντρου που ερευνά τις επιπτώσεις των PFAS στην υγεία, αναπτύσσει τεχνολογίες απορρύπανσης και υποστηρίζει τις πληγείσες κοινότητες.
«Όταν το λίπος αρχίζει να συσσωρεύεται στο ήπαρ κατά την εφηβεία, μπορεί να θέσει τις βάσεις για μια ζωή γεμάτη μεταβολικές και ηπατικές προκλήσεις. Αν μειώσουμε την έκθεση στα PFAS νωρίς, ίσως μπορέσουμε να προλάβουμε την ηπατική νόσο αργότερα. Αυτό αποτελεί μια ισχυρή ευκαιρία για τη δημόσια υγεία».
Τα PFAS βρίσκονται παντού και βλάπτουν από νωρίς
Από την κουζίνα μέχρι την καθαριότητα του σπιτιού, τα «αιώνια χημικά» χρησιμοποιούνται σε αντικολλητικά σκεύη, υφάσματα ανθεκτικά στους λεκέδες και το νερό, συσκευασίες τροφίμων και ορισμένα καθαριστικά προϊόντα. Επειδή ακριβώς υπάρχουν σε μια πληθώρα προϊόντων, παραμένουν στο περιβάλλον και συσσωρεύονται στο σώμα με την πάροδο του χρόνου. Εκτιμάται, μάλιστα, ότι πάνω από το 99% των ανθρώπων στις ΗΠΑ έχει ανιχνεύσιμα επίπεδα PFAS στο αίμα του, ενώ τουλάχιστον μία από αυτές τις ουσίες εντοπίζεται σε περίπου τα μισά αποθέματα πόσιμου νερού.
«Οι έφηβοι είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι στις επιπτώσεις των PFAS στην υγεία, καθώς πρόκειται για μια κρίσιμη περίοδο ανάπτυξης και ωρίμανσης», δήλωσε ο πρώτος και υπεύθυνος συγγραφέας της μελέτης, Shiwen “Sherlock” Li, Ph.D., επίκουρος καθηγητής επιστημών δημόσιας υγείας στο Πανεπιστήμιο της Χαβάης. «Εκτός από την ηπατική νόσο, η έκθεση στα PFAS έχει συσχετιστεί με μια σειρά από δυσμενείς επιπτώσεις στην υγεία, συμπεριλαμβανομένων διαφόρων τύπων καρκίνου».
Τι εξέτασε η έρευνα
Στη μελέτη εξετάστηκαν 284 έφηβοι και νεαροί ενήλικες από τη Νότια Καλιφόρνια. Τα επίπεδα PFAS μετρήθηκαν με εξετάσεις αίματος, ενώ το λίπος στο ήπαρ αξιολογήθηκε με μαγνητική τομογραφία.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι:
- Υψηλά επίπεδα δύο κοινών PFAS (PFOA και PFHpA) συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο μεταβολικά σχετιζόμενης στεατωτικής νόσος του ήπατος.
- Έφηβοι με διπλάσια επίπεδα PFOA είχαν σχεδόν τριπλάσιες πιθανότητες να εμφανίσουν τη νόσο.
- Ο κίνδυνος ήταν ακόμη μεγαλύτερος σε άτομα με συγκεκριμένη γενετική προδιάθεση (τη γενετική παραλλαγή PNPLA3 GG).
- Στους νεαρούς ενήλικες, το κάπνισμα επιδείνωνε περαιτέρω τις επιπτώσεις στο ήπαρ.
Τι σημαίνει αυτό για τη δημόσια υγεία
«Τα ευρήματά μας δείχνουν ότι η έκθεση στα PFAS, η γενετική και οι παράγοντες του τρόπου ζωής δρουν από κοινού και επηρεάζουν το ποιοι έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο να αναπτύξουν MASLD, ανάλογα με το στάδιο της ζωής τους», δήλωσε ο Max Aung, Ph.D., MPH, επίκουρος καθηγητής επιστημών πληθυσμού και δημόσιας υγείας στην Ιατρική Σχολή Keck. «Η κατανόηση των αλληλεπιδράσεων μεταξύ γονιδίων και περιβάλλοντος μπορεί να βοηθήσει στην προώθηση της εξατομικευμένης περιβαλλοντικής υγείας για τη νόσο».
Ο Δρ. Li σημείωσε ότι αυτή η μελέτη είναι η πρώτη που εξετάζει τη σχέση μεταξύ PFAS και μεταβολικά σχετιζόμενης στεατωτικής νόσος του ήπατος σε παιδιά χρησιμοποιώντας κριτήρια διάγνωσης υψηλού επιστημονικού επιπέδου, καθώς και η πρώτη που διερευνά πώς γενετικοί κα ιπαράγοντες του τρόπου ζωής μπορεί να αλληλεπιδρούν με την έκθεση στα PFAS. Τέλος, η νόσος ήταν επίσης πιο συχνή όσο οι έφηβοι μεγάλωναν, ενισχύοντας τα στοιχεία ότι η εφηβεία και η πρώιμη ενήλικη ζωή μπορεί να αυξάνουν την ευαισθησία στην περιβαλλοντική έκθεση.
Διαβάστε επίσης
Τα επικίνδυνα χημικά που απειλούν το IQ και τη μνήμη των παιδιών – Βρίσκονται παντού
Χημικές ουσίες ένοχες για κινητικά προβλήματα στα παιδιά
Οι επικίνδυνες ουσίες που απειλούν τους πνεύμονες των παιδιών
