Η ερώτηση έρχεται συχνά σαν… κοινωνική υποχρέωση: «Πότε θα κάνετε δεύτερο;». Πίσω της κρύβεται η ιδέα ότι το «σωστό» οικογενειακό μοντέλο περιλαμβάνει αδέλφια. Όμως, η πραγματικότητα έχει ήδη αλλάξει. Όλο και περισσότερες οικογένειες μεγαλώνουν ένα παιδί, είτε από επιλογή είτε από ανάγκη, και τα δεδομένα δεν στηρίζουν τον μύθο ότι το παιδί αυτό θα μεγαλώσει κακομαθημένο, εγωιστικό ή «κοινωνικά αδύναμο».
Πολλοί δρόμοι οδηγούν στην οικογένεια με ένα παιδί
Οι λόγοι είναι πολλοί και συχνά αθέατοι στους τρίτους, εξηγεί η Δρ. Amy Brown, στο The Conversation. Για κάποιους, η απόφαση είναι συνειδητή: καλύτερη ισορροπία ζωής, περισσότεροι διαθέσιμοι πόροι, περιβαλλοντικές ανησυχίες, ή ακόμη και εμπειρίες από δύσκολες σχέσεις με δικά τους αδέλφια που τους ωθούν σε διαφορετική επιλογή.
Για άλλους, όμως, δεν πρόκειται για σχέδιο, αλλά για αποτέλεσμα συνθηκών. Δυσκολίες σύλληψης, αποβολές, απώλειες και πένθος, μια σωματικά ή ψυχικά απαιτητική εγκυμοσύνη, τραυματικός τοκετός, επιλόχεια κατάθλιψη. Προστίθενται οι οικονομικές πιέσεις: κόστος φροντίδας, στέγασης, εργασιακή ανασφάλεια. Και υπάρχουν οι ανατροπές της ζωής: χωρισμός, χηρεία, προβλήματα υγείας γονιών ή παιδιού, αναπηρίες, σοβαρές ασθένειες.
Όταν τέτοιοι λόγοι χρειάζεται να «απολογηθούν» σε συγγενείς, φίλους ή αγνώστους που ρωτούν επίμονα, το βάρος δεν είναι θεωρητικό: είναι πραγματικό και επώδυνο.
Τα στερεότυπα επιμένουν – Όχι τα στοιχεία
Ο φόβος ότι το παιδί χωρίς αδέλφια θα είναι «μοναχικό», «ναρκισσιστικό» ή «ανίκανο να κάνει φίλους» ανακυκλώνεται εδώ και δεκαετίες. Η έρευνα, όμως, δείχνει ότι οι διαφορές είναι μικρές ή ανύπαρκτες. Τα παιδιά δεν υστερούν στις κοινωνικές δεξιότητες, δεν είναι λιγότερο ευτυχισμένα και δεν εμφανίζουν υψηλότερο ναρκισσισμό. Μπορεί να περνούν περισσότερο χρόνο μόνα τους, αλλά αυτό δεν ταυτίζεται με τη μοναξιά.
Σε ορισμένους δείκτες, μάλιστα, καταγράφονται μικρά πλεονεκτήματα: αυτοεκτίμηση, συναισθηματική σταθερότητα, ικανοποίηση, καθώς και τάσεις όπως δημιουργικότητα, περιέργεια, ηγετικές δεξιότητες και κίνητρο για επίτευξη.
Τι επηρεάζει πραγματικά την παιδική ηλικία
Η παιδική ηλικία δεν ορίζεται από έναν και μόνο παράγοντα. Η απουσία αδελφού δεν σημαίνει απουσία σχέσεων ή ερεθισμάτων. Συχνά σημαίνει περισσότερος χρόνος με γονείς, παππούδες, ξαδέλφια και φίλους, περισσότερος χώρος για χόμπι και δραστηριότητες, ή απλώς περισσότερο ποιοτικό, «συγκεντρωμένο» χρόνο. Το οικογενειακό πλαίσιο αλλάζει, όχι η αξία της εμπειρίας.
Υπάρχει, βέβαια, μια υπαρκτή ανησυχία: η φροντίδα των γονιών όταν γεράσουν. Όμως, ούτε τα αδέλφια αποτελούν εγγύηση δίκαιης μοιρασιάς ή αλληλεγγύης. Σε πολλές οικογένειες, το βάρος πέφτει τελικά σε έναν, ενώ οι σχέσεις μεταξύ αδελφών μπορεί να είναι δύσκολες ή ακόμη και τραυματικές.
Η κοινωνία κρίνει περισσότερο από… όσο γνωρίζει
Ενδιαφέρον έχει ότι η διαφορά εντοπίζεται συχνά όχι στα παιδιά, αλλά στις αντιλήψεις των άλλων. Σε μελέτες, οι άνθρωποι τείνουν να αποδίδουν στα παιδιά χωρίς αδέλφια «ναρκισσιστικά» χαρακτηριστικά, παρότι όταν αυτό ελέγχεται με μετρήσεις δεν επιβεβαιώνεται. Το στερεότυπο επιβιώνει ως αφήγημα, όχι ως γεγονός.
Το συμπέρασμα είναι απλό: οι οικογένειες έχουν πολλές μορφές και πολλές αφετηρίες. Το ζητούμενο δεν είναι να μετρούν αδέλφια, αλλά να μεγαλώσουν παιδιά που νιώθουν αγάπη, σύνδεση και ασφάλεια -ανεξάρτητα από το μέγεθος της οικογένειας.
Διαβάστε επίσης
Αποξένωση στα αδέλφια: Ένας ψυχολόγος εξηγεί τους λόγους και απαντά σε 8 καίρια ερωτήματα
Γονείς: Γιατί δεν πρέπει να συγκρίνετε τα αδέρφια μεταξύ τους
Μικρότερα αδέρφια: Ένας μεγάλος μπελάς ή ένα πλεονέκτημα; Έρευνα απαντά
