Ολοκληρώθηκαν οι εργασίες της ημερίδας του ygeiamou.gr, που πραγματοποίησε για 4η συνεχόμενη χρονιά την Ημερίδα για τον Εμβολιασμό. Η εκδήλωση με θέμα «Εμβολιασμός, Θεμέλιο για το αύριο της Δημόσιας Υγείας» διεξήχθη στο ξενοδοχείο Μεγάλη Βρεταννία, φέρνοντας στο επίκεντρο τη δημόσια υγεία και τον βασικό της πυλώνα, τον εμβολιασμό.
Μαρία Θεοδωρίδου: Η πανδημία ανέδειξε τη σημασία των εμβολιασμών
Με τη φράση: «Η πανδημία ανέδειξε τη μεγάλη σημασία των εμβολιασμών» ξεκίνησε τη συζήτηση στην 4η Ημερίδα του ygeiamou.gr για τον εμβολιασμό, η Μαρία Θεοδωρίδου, Πρόεδρος Εθνικής Επιτροπής Εμβολιασμών, ομότιμη Καθηγήτρια Παιδιατρικής – Λοιμωξιολογίας ΕΚΠΑ, σημειώνοντας πως 20 εκατατομμύρια ζωές σώθηκαν χάρη στον εμβολιασμό κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Μάλιστα, έθεσε ως στόχο τη συνεχή επικαιροποίηση του χρονοδιαγράμματος των εμβολιασμών.
Παράλληλα, η κυρία Θεοδωρίδου παρουσιάσε το χρονοδιάγραμμα των εμβολιασμών, σημειώνοντας, πως το 2011 πρωτοαναρτήθηκε το χρονοδιάγραμμα των ενηλίκων, το οποίο διαφέρει από αυτό των παιδιών. Ωστόσο, όπως τόνισε, το εθνικό πρόγραμμα ενηλίκων υπολείπεται.
«Τα εμβόλια στα ράφια δε σώζουν ζωές, ο ίδιος ο εμβολιασμός σώζει ζωές» επισήμανε.
Σχετικά με την αναθέρμανση της διστακτικότητας απέναντι στους εμβολιασμούς, η κυρία Θεοδωρίου είπε ο Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ) οργανώνει διαδικτυακά σεμινάρια με την 7 ΥΠΕ για την τεχνική προσέγγγιση όσων δυσπιστούν».
Άδωνις Γεωργιάδης: Ο εμβολιασμός αύξησε το προσδόκιμο ζωής, η θεωρία της «ξαφνικίτιδας» καταρρίπτεται από τα στοιχεία
Για τις θεωρίες συνωμοσίας αλλά και τη σημασία του εμβολιασμού μίλησε μεταξύ άλλων ο υπουργός Υγείας, Άδωνις Γεωργιάδης στην 4η Ημερίδα του ygeiamou για τον Εμβολιασμό.
Ο κ. Γεωργιάδης σε συζήτηση με την Πρόεδρο της Εθνικής Επιτροπής Εμβολιασμών, Μαρία Θεοδωρίδου, αναφέρθηκε στη νέα στρατηγική εμβολιασμών, τονίζοντας ότι η χώρα έχει ήδη αυξήσει σημαντικά τον προϋπολογισμό για τα εμβόλια και ότι θα ακολουθήσει περαιτέρω ενίσχυση.
Όπως είπε, η εποχή της πανδημίας άφησε βαθύ διχασμό μεταξύ εμβολιαστών και αντιεμβολιαστών, προκαλώντας καχυποψία σε μια ιατρική πρακτική που ιστορικά αποτελεί έναν από τους βασικότερους παράγοντες αύξησης του προσδόκιμου ζωής.
Ο Υπουργός επεσήμανε ότι η εφεύρεση των εμβολίων «άλλαξε την ανθρωπότητα» και υπενθύμισε ότι σε προηγούμενες εποχές η παιδική θνησιμότητα ήταν τόσο υψηλή, ώστε – όπως σημείωσε – «οι Πέρσες μεγιστάνες δεν έβλεπαν τα παιδιά τους μέχρι τα 5α τους γενέθλια». Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η ύπαρξη σπάνιων παρενεργειών δεν μπορεί να οδηγεί στην αμφισβήτηση του συνολικού οφέλους: «Δεν μπορεί μία στατιστική πιθανότητα να αλλάζει το μείζον», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Απαντώντας στις θεωρίες που συνδέουν τον εμβολιασμό με αύξηση «ξαφνικών θανάτων», ο κ. Γεωργιάδης υπογράμμισε ότι τα επίσημα στοιχεία δεν επιβεβαιώνουν κάτι τέτοιο. «Αν ήταν αληθείς οι θεωρίες για τα εμβόλια, τότε στατιστικά θα έπρεπε να έχουμε τεράστια αύξηση των ξαφνικών θανάτων. Το 80% του πληθυσμού έχει κάνει το εμβόλιο. Η ΕΛΣΤΑΤ δείχνει ότι μετά τον COVID το προσδόκιμο ζωής άρχισε να ανεβαίνει ξανά. Τέλος η θεωρία της ξαφνικίτιδας, δεν υπάρχει, δεν ισχύει», σημείωσε. Σύμφωνα με τον Υπουργό, η παραπληροφόρηση γύρω από τα εμβόλια δεν έχει μόνο κοινωνικές συνέπειες, αλλά «οδηγεί ανθρώπους να χάνουν τη ζωή τους».
Ο κ. Γεωργιάδης πρόσθεσε ότι εάν οι φήμες περί σοβαρών επιπλοκών αφορούσαν πραγματικά το σύνολο του πληθυσμού που εμβολιάστηκε, τότε η χώρα θα είχε καταγράψει εκθετική αύξηση καρδιαγγειακών περιστατικών, κάτι που δεν επιβεβαιώνεται σε καμία στατιστική καταγραφή. Τόνισε επίσης ότι η διάδοση ψευδών ειδήσεων μέσω διαδικτύου αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις στο πεδίο της δημόσιας υγείας.
Στο πλαίσιο της συνολικής πολιτικής υγείας, ο Υπουργός ανέφερε ότι η Ελλάδα έχει πετύχει 100% ηλεκτρονική συνταγογράφηση και ότι το επόμενο διάστημα θα παρουσιαστεί νέα ψηφιακή πλατφόρμα που θα επιτρέψει προηγμένη συλλογή και αξιοποίηση δεδομένων στον τομέα των νοσηλειών και της πρωτοβάθμιας φροντίδας. «Η δική μας ευθύνη είναι να μπορέσουμε να εξηγήσουμε με απλά λόγια στον κόσμο τα οφέλη του εμβολιασμού», σημείωσε, προσθέτοντας ότι ήδη τα ποσοστά εμβολιασμού πλησιάζουν τα προ πανδημίας επίπεδα.
Joao Breda: Η εμβολιαστική κάλυψη δεν είναι κατοστάρι αλλά μαραθώνιος – Πρόβλημα η μικροβιακή αντοχή
«Είμαστε εδώ για τον μαραθώνιο, καθώς αυτό είναι ο αγώνας κατά της παραπληροφόρησης και της ενίσχυσης του εμβολιασμού» είπε ανοίγοντας την ομιλία του επικεφαλής του Γραφείου ΠΟΥ στην Αθήνα, Joao Breda στο πλαίσιο της 4ης Ημερίδας για τον Εμβολιασμό του ygeiamou.gr.
«Ακόμη στεκόμαστε και κινούμαστε μπροστά με στόχο την ανοσοποίηση του πληθυσμού» τόνισε. Όπως σημείωσε, «εκατομμύρια ζωές κινδυνεύουν από ιούς που πλέον δεν ανταποκρίνονται στα εμβόλια».
Ο ρόλος της αντιμικροβιακής αντοχής
Η αντιμικροβιακή αντοχή (Antimicrobial Resistance – AMR) δεν είναι μια απειλή του μέλλοντος· είναι μια κρίση του παρόντος. Κάθε χρόνο, εκατομμύρια ζωές βρίσκονται σε κίνδυνο εξαιτίας λοιμώξεων που πλέον δεν ανταποκρίνονται στα διαθέσιμα φάρμακα. Η αντοχή των μικροβίων στα αντιβιοτικά και σε άλλα αντιμικροβιακά φάρμακα υπονομεύει τα θεμέλια της σύγχρονης ιατρικής – από τη χειρουργική και την αντικαρκινική θεραπεία, έως τον τοκετό και τη φροντίδα των χρόνιων νοσημάτων.
«Καμία χώρα, κανένας τομέας και καμία επιστήμη δεν μπορεί να αντιμετωπίσει αυτήν την κρίση μόνη της. Η αντιμικροβιακή αντοχή είναι ένα παγκόσμιο πρόβλημα που απαιτεί ενιαία, συντονισμένη δράση. Το κλειδί βρίσκεται στην προσέγγιση της Ενιαίας Υγείας (One Health) – μια φιλοσοφία συνεργασίας που αναγνωρίζει ότι η υγεία των ανθρώπων, των ζώων και του περιβάλλοντος είναι άρρηκτα συνδεδεμένες», τόνισε ο κύριος Breda.
Η προσέγγιση της Ενιαίας Υγείας (One Health): Τρεις τομείς, ένας κοινός στόχος
Η προσέγγιση της Ενιαίας Υγείας υπογραμμίζει ότι η ανθρώπινη υγεία δεν μπορεί να εξετάζεται απομονωμένα. «Περίπου το 60% των αναδυόμενων λοιμωδών νοσημάτων στους ανθρώπους προέρχονται από τα ζώα. Για τον λόγο αυτό, οργανισμοί όπως ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (WHO), ο FAO, ο WOAH και το UNEP συνεργάζονται μέσω της Τετραμερούς Συμμαχίας (Quadripartite Alliance), στηρίζοντας τις χώρες να υιοθετήσουν και να εφαρμόσουν πολιτικές One Health. Ο στόχος είναι ένας: ανθεκτικά συστήματα υγείας που προλαμβάνουν, εντοπίζουν και αντιμετωπίζουν τις απειλές προτού εξελιχθούν σε κρίσεις», επεσήμανε ο κύριος Breda.
Οι κινητήριοι παράγοντες της κρίσης
Σύμφωνα με τον ίδιο, τρεις βασικοί παράγοντες τροφοδοτούν την αντιμικροβιακή αντοχή:
- Κενά στα δεδομένα,
- Κατάχρηση αντιβιοτικών,
- και Αδύναμα συστήματα υγείας.
«Σε πολλές χώρες, δεν υπάρχει ολοκληρωμένη παρακολούθηση της αντοχής που να συνδέει δεδομένα από ανθρώπους, ζώα και περιβάλλον. Τα αντιβιοτικά συχνά χρησιμοποιούνται άσκοπα — είτε λόγω έλλειψης καθοδήγησης στους επαγγελματίες υγείας, είτε λόγω κοινωνικής πίεσης από ασθενείς. Επιπλέον, τα προγράμματα πρόληψης και ελέγχου λοιμώξεων παραμένουν ελλιπή σε πολλά νοσοκομεία και κοινότητες. Η αντιμικροβιακή αντοχή δεν είναι απλώς μικροβιολογικό πρόβλημα· είναι αντανάκλαση συστημικών αδυναμιών: Ανεπαρκούς διακυβέρνησης, εκπαίδευσης και εποπτείας», σημείωσε στη συνέχεια.
Ο ρόλος των εμβολίων: Πρόληψη και ανθεκτικότητα
Τα εμβόλια αποτελούν μία από τις πιο αποτελεσματικές άμυνες απέναντι στην αντιμικροβιακή αντοχή. Κάθε λοίμωξη που προλαμβάνεται σημαίνει λιγότερη ανάγκη για αντιβιοτικά και επομένως μικρότερο κίνδυνο ανάπτυξης αντοχής. Ο κύριος Breda ανέφερε μερικά χαρακτηριστικά παραδείγματα:
-Τα ανθρώπινα εμβόλια, όπως το πνευμονιοκοκκικό, έχουν αποδείξει ότι μειώνουν τη χρήση αντιβιοτικών και τα ποσοστά αντοχής παγκοσμίως.
-Τα εμβόλια για τα ζώα αποτρέπουν τη μετάδοση ζωονοσογόνων παθογόνων και προστατεύουν την ασφάλεια των τροφίμων.
Επιπλέον, όπως επεσήμανε, τα εμβόλια ενισχύουν την ετοιμότητα απέναντι σε πανδημίες και περιορίζουν τον κίνδυνο μετάδοσης ασθενειών από τα ζώα στον άνθρωπο. Η ενσωμάτωση του εμβολιασμού στις εθνικές στρατηγικές για την AMR και την Ενιαία Υγεία είναι ουσιώδης για τη μακροπρόθεσμη πρόληψη και ανθεκτικότητα.
Η Ελλάδα μπροστά στην πρόκληση και την ευκαιρία
Ο επικεφαλής του Γραφείου ΠΟΥ στην Αθήνα υπογράμμισε, επιπλέον, τα βήματα που έχει κάνει η Ελλάδα στην καταπολέμηση της αντιμικροβιακής αντοχής, εστιάζοντας ιδιαίτερα στην εφαρμογή εθνικού σχεδίου δράσης, την ενίσχυση του ελέγχου των λοιμώξεων και την επένδυση σε ψηφιακές λύσεις υγείας.
«Το επόμενο κρίσιμο βήμα είναι η θεσμοθέτηση ενός μόνιμου μηχανισμού συντονισμού One Health, μέσω μιας διυπουργικής ομάδας που θα συνδέει τους τομείς της υγείας, της γεωργίας και του περιβάλλοντος. Η επέκταση των προγραμμάτων ορθολογικής χρήσης αντιμικροβιακών στα νοσοκομεία και στην πρωτοβάθμια φροντίδα, με υποστήριξη από εκπαίδευση και δεδομένα συνταγογράφησης, είναι επίσης απαραίτητη. Παράλληλα, χρειάζεται να ενισχυθεί η ολοκληρωμένη επιτήρηση της αντοχής μεταξύ των διαφορετικών τομέων και να προωθηθεί ο εμβολιασμός ως βασικός πυλώνας πρόληψης και ετοιμότητας», επεσήμανε.
Η σημασία της ενημέρωσης του κοινού
Ο Joao Breda χαρακτήρισε την κατανόηση του κοινού καθοριστική. «Οι πολίτες πρέπει να γνωρίζουν πότε είναι απαραίτητη η χρήση αντιβιοτικών και πότε όχι. Η εμπιστοσύνη στους επαγγελματίες υγείας και η επαρκής ενημέρωση είναι κρίσιμες όχι μόνο για τη σωστή χρήση των αντιβιοτικών, αλλά και για την αποδοχή των εμβολίων. Η επικοινωνία και η εκπαίδευση δεν είναι δευτερεύουσες δράσεις· αποτελούν μορφές πρόληψης και ανθεκτικότητας», τόνισε.
«Στην Ελλάδα έχουν γίνει σημαντικά βήματα στην ψηφιακή υγεία και παρακολούθηση των μολυσματικών ασθενειών, αλλά υπάρχουν κι άλλα που μπορούν να γίνουν. Η Ελλάδα μπορεί να ηγηθεί αυτής της προόδου» είπε.
Κάλεσμα για δράση
Η αντιμικροβιακή αντοχή δεν αφορά μόνο μικρόβια – αφορά τη διατήρηση των θεμελίων της σύγχρονης ιατρικής και, τελικά, τη σωτηρία ζωών.
Σύμφωνα με τον κ. Breda, ο δρόμος προς τα εμπρός βασίζεται σε τρεις πυλώνες:
- Ενίσχυση της διακυβέρνησης και του συντονισμού της Ενιαίας Υγείας,
- Ενσωμάτωση της πρόληψης και του εμβολιασμού στις στρατηγικές για την AMR,
- Επένδυση στα δεδομένα, στο ανθρώπινο δυναμικό και στην ενημέρωση του κοινού.
«Ο εμβολιασμός συμβολίζει την πρόληψη, την αλληλεγγύη και τη συλλογική ευθύνη – τις αξίες που βρίσκονται στον πυρήνα της προσέγγισης One Health. Μόνο μέσα από συνεργασία μπορούμε να προστατεύσουμε το μέλλον της παγκόσμιας υγείας», είπε. «Δεν αρκεί να έχουμε καλή νομοθεσία. Απαιτείται και η εφαρμογή της. Το ζήτημα της επικοινωνίας είναι σημαντικό. Χρειάζεται σωστή επικοινωνία και σεβασμός σε όσους διστάζουν» κατέληξε.
Ψηφιακά εργαλεία στον εμβολιασμό: Αξιολόγηση και προοπτικές
Στη συζήτηση συμμετείχαν η Ιωάννα Σαλαγιάννη, Προϊσταμένη Διεύθυνσης Συστημάτων Τομέα Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας της ΗΔΙΚΑ, ο Απόστολος Βαλτάς, Πρόεδρος Πανελλήνιου Φαρμακευτικού Συλλόγου και ο Κώστας Νταλούκας, Πρόεδρος Ομοσπονδίας Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων
Συντόνισε η Γεωργία Σαδανά, Δημοσιογράφος «ΘΕΜΑ»
Σαλαγιάννη – ΗΔΙΚΑ: Εχουμε χτίσει μια καλή αρχή – Είμαστε ανοιχτοί σε προτάσεις
Για το όραμα της ΗΔΙΚΑ και όσα έχουν επιτευχθεί έως σήμερα στο πλαίσιο του ψηφιακού μετασχηματισμού της υγείας στην Ελλάδα μίλησε στην 4η Ημερίδα για τον Εμβολιασμό του ygeiamou.gr η Προϊσταμένη Γενικής Διεύθυνσης Ηλεκτρονικής Υγείας, Ιωάννα Σαλαγιάννη. «Όταν, πριν από πολλά χρόνια, ξεκινήσαμε ως ΗΔΙΚΑ την πορεία μας προς τον ψηφιακό μετασχηματισμό της υγείας στην Ελλάδας είχαμε ένα όραμα, που συνεχίζει να μας οδηγεί και δεν είναι άλλο από το να απλοποιήσουμε τη ζωή πολιτών και επαγγελματιών υγείας και να φέρουμε τις υπηρεσίες Υγείας πιο κοντά στον άνθρωπο. Εργαστήκαμε και συνεχίζουμε να εργαζόμαστε στο να δημιουργήσουμε ένα ασφαλές ψηφιακό περιβάλλον, που ενισχύει την ενδυνάμωση του πολίτη και αποτελεί αρωγό του στην πρόληψη και τη θεραπεία», είπε αρχικά.
Στη συνέχεια, η κ. Σαλαγιάννη μίλησε για τον ρόλο της ηλεκτρονικής συνταγογράφησης στην απλοποίηση των διαδικασιών υγείας, αναφέροντας ως χαρακτηριστικό παράδειγμα της αξίας της την περίοδο της πανδημίας. Όπως εξήγησε, «η ηλεκτρονική συνταγογράφηση, την οποία αναπτύξαμε προ ετών και την οποία εξελίσσουμε, δεν είναι απλά μια τεχνολογική εφαρμογή. Είναι το θεμέλιο πάνω στο οποίο χτίζουμε ένα ολοκληρωμένο οικοσύστημα υγείας. Όταν ήρθε η πανδημία το 2020, αυτή η υποδομή μας επέτρεψε να αντιδράσουμε άμεσα. Εκατομμύρια πολίτες έλαβαν ενημέρωση για τον εμβολιασμό, έκλεισαν ραντεβού και εμβολιάστηκαν χωρίς να χρειαστεί να επισκεφθούν κέντρο υγείας, συμβεβλημένο γιατρό ή φαρμακείο. Ένα μήνυμα ήταν αρκετό για να δημιουργηθεί, μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα, μια αποτελεσματική ασπίδα απέναντι στην απειλή του κορωνοϊού. Όπως θα δείτε και στα στοιχεία που είναι διαθέσιμα στο gov.gr, από την έναρξη του προγράμματος εμβολιασμού κατά του κορωνοϊού έως και τον περασμένο Απρίλιο, έχουν πραγματοποιηθεί σχεδόν 160 εκατ. εμβολιασμοί, αριθμός εντυπωσιακός».
Τον Μάιο του 2022, επιπροσθέτως, δημιουργήθηκε το ολοκληρωμένο Εθνικό Μητρώο Εμβολιασμών Παιδιών και Εφήβων. Με την ψηφιοποίηση του μέχρι πρότινος έγχαρτου Βιβλιαρίου Υγείας Παιδιού, το παιδιατρικό ιστορικό πέρασε στον Ατομικό Ηλεκτρονικό Φάκελο Υγείας. Το Ψηφιακό Βιβλιάριο Υγείας Παιδιού εμφανίζεται πλέον ως μια ξεχωριστή υποκατηγορία στον Ατομικό Ηλεκτρονικό Φάκελο Υγείας και είναι προσβάσιμο στους γονείς μέσα από το ehealth.gov.gr, στην ενότητα «Παιδιατρικό Ιστορικό».
Τι σημαίνουν όλα αυτά στην πράξη;
«Σημαίνουν καλύτερη οργάνωση για την οικογένεια, που έχει σαφή εικόνα για το πρόγραμμα εμβολιασμού των παιδιών, λιγότερη γραφειοκρατία, μηδενικά χαμένα βιβλιάρια, συγκέντρωση όλης της κρίσιμης πληροφορίας για την υγεία του παιδιού σε ένα σημείο», εξήγησε η κ. Σαλαγιάννη.
Τον περασμένο Μάρτιο, ξεκίνησε, επιπλέον, ο Εθνικός Ηλεκτρονικός Φάκελος Υγείας, που διασυνδέει 124 νοσοκομεία, 680 μικροβιολογικά εργαστήρια και 15 μητρώα. Κάθε εξέταση, διάγνωση, νοσηλεία, εμβολιασμός – όλα συγκεντρώνονται σ’ ένα ενιαίο σύστημα με πλήρη διαλειτουργικότητα.
«Εργαζόμαστε για την εξέλιξη του Εθνικού Συστήματος Υγείας, αλλά δεν ξεχνάμε ότι, στο τέλος, οι υπηρεσίες Υγείας απευθύνονται στους πολίτες. Είναι πολύ σημαντικό να έχει ο καθένας από εμάς εύκολη και ασφαλή πρόσβαση σε αξιόπιστες πληροφορίες για την υγεία του. Αυτός ήταν ο λόγος για τον οποίο αναπτύξαμε την εφαρμογή MyHealth, η οποία κέρδισε το 1ο βραβείο στο παγκόσμια συνέδριο του WITSA το 2022. Η εφαρμογή αυτή φέρνει όλη την υγειονομική σας ιστορία στην παλάμη του χεριού σας. Βλέπετε τις συνταγές σας, τα εμβόλια των παιδιών σας, τις εξετάσεις σας. Κλείνετε ραντεβού χωρίς ουρές. Λαμβάνετε πιστοποιητικά ηλεκτρονικά. Χωρίς γραφειοκρατία, χωρίς χαμένο χρόνο», είπε, στη συνέχεια, η κ. Σαλαγιάννη.
Η επικεφαλής της ΗΔΙΚΑ χαρακτήρισε τη διαχείριση δεδομένων υγείας από τους ίδιους τους πολίτες ένα εργαλείο υποστήριξης στην άσκηση πολιτικών υγείας. «Χωρίς αξιόπιστα δεδομένα, είναι πρακτικά αδύνατο να υπάρξει διαμόρφωση αποτελεσματικών πολιτικών. Πρέπει να γνωρίζουμε τα προβλήματα για να τα λύσουμε. Πρέπει να είμαστε σε θέση να ανιχνεύουμε τις τάσεις που διαμορφώνονται. Στον τομέα αυτό, έχουμε την τεχνογνωσία των συναδέλφων της ΗΔΙΚΑ και την εμπειρία τους στη διαχείριση μεγάλου όγκου δεδομένων. Έχουμε, επίσης, στη διάθεσή μας νέα εργαλεία, όπως είναι η τεχνητή νοημοσύνη, την οποία δοκιμάζουμε σε αυστηρά ελεγχόμενα περιβάλλοντα με δοκιμαστικά δεδομένα για να δούμε πώς ακριβώς θα μας βοηθήσει στην πράξη», διευκρίνισε.
«Όλα αυτά δεν είναι αυτοσκοπός. Είναι το κλειδί για καλύτερη φροντίδα, πιο γρήγορες διαγνώσεις, περισσότερη διαφάνεια, καλύτερο έλεγχο των δαπανών, σαφέστερη εικόνα των επιδημιολογικών τάσεων. Στην ΗΔΙΚΑ, δεν χτίζουμε απλώς συστήματα – χτίζουμε γέφυρες εμπιστοσύνης μεταξύ των επαγγελματιών υγείας και των πολιτών», κατέληξε η κ. Σαλαγιάννη.
Κωνσταντίνος Νταλούκας: Το Εθνικό Μητρώο Εμβολιασμών δεν είναι ακόμη «έξυπνο»
Για τον ρόλο του παιδιάτρου ως βασικού πυλώνα στην εμβολιαστική στρατηγική κάθε κοινωνίας μίλησε στην 4η Ημερίδα για τον Εμβολιασμό του ygeiamou.gr ο Κωνσταντίνος Ι. Νταλούκας, Παιδίατρος και Πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων. Όπως τόνισε στην ομιλία του, ο παιδίατρος, με την εξειδικευμένη γνώση του, την ευθύνη που αναλαμβάνει και την εμπιστοσύνη των γονέων, σχεδιάζει, χορηγεί και παρακολουθεί τα εμβόλια των παιδιών. Επιπλέον, λειτουργεί ως φορέας της εμβολιαστικής κουλτούρας και αποτελεί θεμελιώδη κρίκο κάθε στρατηγικής δημόσιας υγείας, εξασφαλίζοντας την πληρότητα και εγκυρότητα των δεδομένων. «Η ενεργός συμμετοχή των παιδιών δεν είναι μόνο τεχνική υποχρέωση, αλλά και πολιτική προϋπόθεση για την επιτυχία των προγραμμάτων εμβολιασμού», τόνισε.
Τα κριτήρια αποδοτικότητας του Εθνικού Μητρώου Εμβολιασμών
Ο ίδιος εξήγησε, στη συνέχεια, τις προϋποθέσεις και τα χαρακτηριστικά που πρέπει να διαθέτει το Εθνικό Μητρώο Εμβολιασμών, ώστε να αποτελέσει πραγματικό εργαλείο δημόσιας υγείας. «Κατ’ αρχάς, θα πρέπει να είναι ενιαίο, να περιλαμβάνει δηλαδή όλα τα εμβόλια για όλες τις ηλικίες. Επιπλέον, η καταγραφή των εμβολιασμών πρέπει να είναι καθολική και υποχρεωτική για όλους τους επαγγελματίες υγείας που χορηγούν εμβόλια. Οι ενημερώσεις θα πρέπει να γίνονται σε πραγματικό χρόνο, ιδανικά εντός 72 ωρών, ενώ τα εργαλεία ειδοποίησης θα υπενθυμίζουν στους γονείς και τους επαγγελματίες τυχόν καθυστερημένες ή χαμένες δόσεις», εξήγησε αρχικά.
Σημαντική είναι, επίσης, η δυνατότητα παραγωγής αυτοματοποιημένων δεικτών, που θα επιτρέπουν την ανάλυση της εμβολιαστικής κάλυψης ανά ηλικιακή ομάδα, γεωγραφική περιοχή και κοινωνικοοικονομική κατάσταση. Παράλληλα, η διαλειτουργικότητα με άλλα συστήματα, όπως το ΗΦΥΑ, το Ληξιαρχείο, η ΗΔΙΚΑ, ο ΕΟΔΥ, ο ΕΟΠΥΥ, η ΕΛΣΤΑΤ και τα μητρώα ειδικών νοσημάτων, ενισχύει περαιτέρω την αποτελεσματικότητα του μητρώου.
Ιδιαίτερα σημαντικό χαρακτηριστικό αποτελεί η «έξυπνη» λειτουργία του μητρώου, που επιτρέπει την εφαρμογή κανόνων κλινικής απόφασης: παρακολούθηση διπλών εγγραφών, καθοδήγηση για καθυστερημένες δόσεις, προσαρμογή του εμβολιαστικού σχήματος ανάλογα με την προωρότητα, την ηλικία, τη συνυπάρχουσα νοσηρότητα ή την ανοσοκαταστολή.
«Τρία χρόνια μετά την εφαρμογή του υφιστάμενου Εθνικού Μητρώου Εμβολιασμών, η εικόνα δείχνει ότι δεν έχει ακόμα αναδειχθεί σε πραγματικό εργαλείο δημόσιας υγείας. Το σύστημα λειτουργεί κυρίως ως αρχείο καταγεγραμμένων συνταγών εμβολίων και δεν είναι αξιόπιστο για συγκριτική ανάλυση ανά περιοχή ή ηλικιακή ομάδα, για τον προγραμματισμό παρεμβάσεων σε υπο-εμβολιασμένους πληθυσμούς ή για την παρακολούθηση της εμβολιαστικής αλυσίδας σε περιόδους πανδημίας ή μείωσης της εμπιστοσύνης στον εμβολιασμό», σχολίασε ο κ. Νταλούκας.
Πώς θα βελτιωθεί η εικόνα
Ο Πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων παρέθεσε στη συνέχεια τις δικές του προτάσεις για τη βελτίωση της λειτουργίας του Εθνικού Μητρώου Εμβολιασμών, οι οποίες κινήθηκαν στους εξής άξονες:
- Συνεχής πολιτική βούληση και στήριξη του μητρώου.
- Υποχρεωτική καταχώρηση των εμβολιασμών εντός 72 ωρών.
- Παροχή κινήτρων στους γιατρούς για τη χορήγηση και καταγραφή των εμβολίων.
- Δημιουργία ενός ενιαίου μητρώου για παιδιά και ενήλικες, με δυνατότητα συνταγογράφησης εμβολίων για ενήλικες από παιδίατρους.
- Ενίσχυση της διαλειτουργικότητας με τα κυριότερα συστήματα δημόσιας υγείας και τα μητρώα ειδικών νοσημάτων.
- Αναβάθμιση του ΕΜΕ σε «έξυπνο», ώστε να επιτηρεί τις καταχωρήσεις και να παρέχει εξατομικευμένη καθοδήγηση.
- Καθιέρωση αμοιβής ή μπόνους για την καταχώρηση των εμβολιασμών, όπως γίνεται σε άλλες χώρες της Ευρώπης.
- Εκπαιδευτικές στρατηγικές για όλους τους γιατρούς που συμμετέχουν στους εμβολιασμούς.
- Πρόβλεψη ειδικού ΑΜΚΑ δημόσιας υγείας για παιδιά χωρίς ασφαλιστική ταυτότητα.
- Ενίσχυση της ψηφιακής κουλτούρας, ώστε να αντικατασταθεί η ανάγκη για φωτοτυπίες με πρόσβαση σε ψηφιακά αρχεία.
«Η δημιουργία ενός σύγχρονου, αξιόπιστου και «έξυπνου» Εθνικού Μητρώου Εμβολιασμών είναι κρίσιμη για τη δημόσια υγεία. Ο παιδίατρος, με την ενεργό συμμετοχή και τη στήριξή του, παραμένει ο θεμελιώδης κρίκος σε αυτή την προσπάθεια, εξασφαλίζοντας την πλήρη και έγκυρη καταγραφή των εμβολιασμών και συμβάλλοντας αποφασιστικά στη διατήρηση υψηλής εμβολιαστικής κάλυψης», κατέληξε ο κ. Νταλούκας.
Απόστολος Βαλτάς: Είναι ζωτική η κουλτούρα εμβολιασμού – Στο φαρμακείο δεν ερχόμαστε μόνο όταν πιάνει κρύο
Για την εντυπωσιακή προσαρμοστικότητα των ελληνικών φαρμακείων στην εποχή του ψηφιακού μετασχηματισμού, αλλά και τον καθοριστικό ρόλο του φαρμακοποιού ως διαμεσολαβητή μεταξύ Πολιτείας και πολιτών στον εμβολιασμό μίλησε στην 4η Ημερίδα για τον Εμβολιασμό του ygeiamou.gr ο Απόστολος Βαλτάς, Πρόεδρος του Πανελλήνιου Φαρμακευτικού Συλλόγου.
«Τα ελληνικά φαρμακεία είναι κορυφαία ως προς τον ψηφιακό μετασχηματισμό. Πολλά ευρωπαϊκά κράτη χρειάστηκαν χρόνια για να το επιτύχουν, ενώ άλλα είναι τώρα σε αυτή τη διαδικασία – η Ελλάδα το έκανε σε 3 μήνες», είπε αρχικά ο κ. Βαλτάς, συνεχίζοντας: «Αυτό είναι πολύ σημαντικό δεδομένου ότι η χώρα διαθέτει το πυκνότερο δίκτυο φαρμακείων».
Θέλοντας, στη συνέχεια, να εξηγήσει τον κομβικό ρόλο του φαρμακοποιού στην προσπάθεια της εμβολιαστικής κάλυψης, ο κ. Βαλτάς εξήγησε: «Ο φαρμακοποιός είναι κοντά στον ασθενή, τον ξέρει με το μικρό του όνομα. Μετατρέπεται, επομένως, σ’ έναν κόμβο επικοινωνίας μεταξύ Πολιτείας και πολιτών. Κάναμε μεγάλο αγώνα να πείσουμε τον κόσμο να εμβολιαστεί. Είναι, λοιπόν, εξαιρετικά σημαντική η δημιουργία σχέσης εμπιστοσύνης μεταξύ πολίτη, ιατρού και φαρμακοποιού».
Σχολιάζοντας, έπειτα, την πρόοδο που έχει γίνει στην ψηφιοποίηση των δεδομένων υγείας, ο κ. Βαλτάς είπε: «Τα νέα ψηφιακά δεδομένα επιτρέπουν την πρόσβαση του πολίτη στα στοιχεία. Επιπλέον, ο φαρμακοποιός δεν είναι πλέον εκτελεστής, είναι συνεργάτης στην προσπάθεια εμβολιασμού. Η πεμπτουσία, όμως, της εμβολιαστικής κάλυψης είναι η εξατομικευμένη αντιμετώπιση».
Ο ίδιος, ωστόσο, τόνισε και τις ελλείψεις αυτού του συστήματος, καθώς και τα βήματα που πρέπει να κάνει η Πολιτεία, ώστε η ψηφιακή υγεία να είναι πιο αποδοτική. «Πολλά εμβόλια που γίνονται στο φαρμακείο δεν φαίνονται στο εμβολιαστικό μητρώο. Εμείς δεν μπορούμε να καταχωρίσουμε στοιχεία, είναι όμως εξαιρετικά σημαντικό να μας δοθεί αυτή η δυνατότητα», κατέληξε.
Δημήτρης Χατζηγεωργίου: Η εμβολιαστική κάλυψη οδηγεί σε 2,5 δις λιγότερες δόσεις αντιβιοτικών
Πλέον όμως έχει ανακύψει το ζήτημα της μικροβιακής αντοχής και των ανθεκτικών μικροβίων, μικροβίων που αποτελούν καθημερινό πρόβλημα στην αντιμετώπιση των ασθενών στα νοσοκομεία, ενώ μεγάλο είναι και το πρόβλημα στην κοινότητα, τόνιζε ο ειδικός.
«Τα εμβόλια υπήρξαν καθοριστικά για την αύξηση του προσδόκιμου ζωής και τη βελτίωση της δημόσιας υγείας. Τώρα καλούνται να διαδραματίσουν έναν νέο ρόλο: να προστατεύσουν την ανθρωπότητα από τη μικροβιακή αντοχή», τόνισε ο Απτχος ε.α. Δημήτριος Χατζηγεωργίου, Ειδικός Παθολόγος – Λοιμωξιολόγος, Επίτιμος Διευθυντής Υγειονομικού ΓΕΕΘΑ και Διευθύνων Σύμβουλος του ΕΟΔΥ, στην ομιλία του «Εμβόλια: Μια στρατηγική για την αντιμετώπιση της Μικροβιακής Αντοχής».
Στην ανάπτυξη της μικροβιακής αντοχής συμμετέχουν πλεόν και τα ζώα, οι άνθρωποι, τα λύματα, ένας πολύπλοκος κύκλος στον οποίο συμμετέχουν πολλοί παράγοντες και πλέον ονομάζουμε Ενιαία Υγεία εξήγησε ο κύριος Χατζηγεωργίου διερωτόμενος εάν οδεύουμε πλέον προς το τέλος των αντιβιοτικών.
Τα δεδομένα δείχνουν ότι όσο αυξάνεται η κάλυψη του πληθυσμού με αντιγριπικό, τόσο μειώνεται η ζήτηση αντιβιοτικών, ενώ μειώνονται και τα ανθεκτικά βακτήρια, είπε, ενώ τόνισε ότι θα έχουμε 2,5 δις λιγότερες συνταγές αντιβιοτικών με ορθή στρατηγική εμβολιασμού.
Η συμβολή των εμβολίων στη μακροζωία
Ανατρέχοντας στην ιστορική πορεία της δημόσιας υγείας, ο κ. Χατζηγεωργίου επισήμανε ότι «η αύξηση του προσδόκιμου ζωής δεν οφείλεται μόνο στην πρόοδο της ιατρικής, αλλά κυρίως στην πρόληψη των μεταδοτικών νοσημάτων μέσω των εμβολίων». Παρουσιάζοντας στοιχεία από διεθνείς μελέτες, ανέφερε ότι η εκρίζωση ασθενειών όπως η ευλογιά και η πολιομυελίτιδα μείωσε δραστικά τη θνησιμότητα, ενώ τα εμβόλια «μεταφράζονται σε εκατομμύρια ζωές που σώθηκαν». Παράλληλα, όπως ανέφερε, «η πανδημία της COVID-19 υπήρξε η πιο πρόσφατη και αξιοσημείωτη απόδειξη της δύναμης των εμβολίων. Έσωσαν εκατομμύρια ζωές και απέτρεψαν τη μαζική κατάρρευση των συστημάτων υγείας».
Η επανάσταση και το αδιέξοδο των αντιβιοτικών
Αναφερόμενος στη σημασία των αντιβιοτικών, ο κ. Χατζηγεωργίου υπογράμμισε ότι «υπήρξαν πραγματική επανάσταση στην ιατρική. Χάρη σε αυτά κατέστησαν δυνατές οι μεταμοσχεύσεις, οι χημειοθεραπείες, οι χειρουργικές επεμβάσεις υψηλού κινδύνου και η επιβίωση πρόωρων νεογνών». Μετέτρεψαν την ιατρική από διαγνωστική και προγνωστική επιστήμη σε θεραπευτική.
Ωστόσο, προειδοποίησε ότι η υπερβολική και λανθασμένη χρήση τους μάς φέρνει πλέον αντιμέτωπους με μια νέα απειλή. «Η μικροβιακή αντοχή είναι η σιωπηλή πανδημία του 21ου αιώνα. Εκατομμύρια άνθρωποι πεθαίνουν από λοιμώξεις που δεν ανταποκρίνονται πλέον στα φάρμακα. Αν δεν δράσουμε άμεσα, οδεύουμε προς το τέλος της εποχής των αντιβιοτικών». Σχολιάζοντας τη σχέση των μικροοργανισμών με τα φάρμακα, σημείωσε ότι «ενώ κάθε νέο αντιβιοτικό συνοδεύεται γρήγορα από την εμφάνιση ανθεκτικών στελεχών, τα εμβόλια παραμένουν αποτελεσματικά για δεκαετίες χωρίς να αναπτύσσεται αντοχή».
Στο σημείο αυτό, ο κ. Χατζηγεωργίου αναφέρθηκε στους στρατηγικούς στόχους του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας για τη σύνδεση των εμβολίων με την αντιμετώπιση της μικροβιακής αντοχής, οποίοι εστιάζουν σε 3 άξονες:
- Διεύρυνση της χρήσης των εμβολίων ώστε να επιτευχθεί η μέγιστη επίδραση στην μικροβιακή αντοχή.
- Ανάπτυξη νέων εμβολίων ώστε να συνεισφέρουν στην πρόληψη της εμφάνισης της αντοχής.
- Μεγιστοποίηση της διασποράς της γνώσης όσον αφορά την επίδραση των εμβολίων στην μικροβιακή αντοχή.
Τα εμβόλια ως στρατηγική απέναντι στην αντοχή
Ο ομιλητής εξήγησε ότι τα εμβόλια μπορούν να συμβάλουν καθοριστικά στη μείωση της μικροβιακής αντοχής, περιορίζοντας την ανάγκη για αντιβιοτικά. «Κάθε λοίμωξη που προλαμβάνεται, είναι μια θεραπεία που δεν χρειάζεται. Κάθε συνταγή που αποφεύγεται, είναι μια μικρότερη πιθανότητα να δημιουργηθεί αντοχή», ανέφερε.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, όπως παρουσίασε, η ευρύτερη χρήση των εμβολίων μπορεί να μειώσει τη συνολική κατανάλωση αντιβιοτικών κατά 22%. «Δεν μιλάμε για μια θεωρητική συμβολή. Πρόκειται για εκατομμύρια δόσεις αντιβιοτικών που δεν θα χρειαστεί να χορηγηθούν».
Παραθέτοντας συγκεκριμένα παραδείγματα, ο κ. Χατζηγεωργίου αναφέρθηκε στο πνευμονιοκοκκικό εμβόλιο (PCV13), το οποίο «δεν μείωσε μόνο τα περιστατικά διεισδυτικής νόσου στα παιδιά, αλλά και τη χρήση αντιβιοτικών, περιορίζοντας τα ανθεκτικά στελέχη». Ανέφερε, επίσης, ότι «η αύξηση της εμβολιαστικής κάλυψης για τη γρίπη οδηγεί σε σημαντική μείωση των συνταγών αντιβιοτικών, αλλά και της μικροβιακής αντοχής», προσθέτοντας πως «όσο περισσότεροι εμβολιάζονται, τόσο λιγότερα φάρμακα χρειάζονται».
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο κ. Χατζηγεωργίου και στις νέες τεχνολογίες. «Από τα κλασικά εμβόλια του 20ού αιώνα περάσαμε στις πλατφόρμες mRNA και στα νανοσωματίδια. Αυτές οι τεχνολογίες ανοίγουν νέους δρόμους για την ανάπτυξη εμβολίων απέναντι σε πολυανθεκτικά παθογόνα».
Παπαστεργίου: Όλες οι μεταρρυθμίσεις που κάναμε στην Υγεία, έρχονται νέες για ένα ΕΣΥ πιο αποτελεσματικό
Στην 4η Ημερίδα του ygeiamou για τον Εμβολιασμό, ο Υφυπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δημήτρης Παπαστεργίου, αναφέρθηκε στις μεταρρυθμίσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη στο σύστημα υγείας και στον ρόλο της ψηφιακής τεχνολογίας στην αναβάθμιση των υπηρεσιών προς τους πολίτες.
Όπως είπε, «προχωράμε πολλά έργα που αλλάζουν τον χάρτη της υγείας», υπογραμμίζοντας ότι η τεχνολογία αποτελεί κοινό παρονομαστή για τη συλλογή και αξιοποίηση δεδομένων, με στόχο την απλούστερη και ταχύτερη εξυπηρέτηση των πολιτών.
Αναφερόμενος στο νέο σύστημα ηλεκτρονικής συνταγογράφησης, σημείωσε ότι η εφαρμογή του ξεκίνησε τον Ιανουάριο, με τους γιατρούς να το χρησιμοποιούν υποχρεωτικά από τις 19 του μήνα. Η επόμενη μεγάλη μεταρρύθμιση, τόνισε, είναι η καθιέρωση του ατομικού ιατρικού φακέλου υγείας, τον οποίο χαρακτήρισε «το σημαντικότερο αποτύπωμα που μπορούμε να αφήσουμε για το μέλλον του συστήματος».
Παράλληλα, ο κ. Παπαστεργίου ανακοίνωσε ότι έως τον Ιούνιο του 2026, μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης, όλα τα νοσοκομεία της χώρας θα αποκτήσουν ενιαία ψηφιακά εργαλεία, ώστε «να ομογενοποιήσουμε το σύστημα και να λειτουργεί παντού με τον ίδιο τρόπο».
Επιπλέον, μίλησε για τον «ψηφιακό βοηθό» για τους γιατρούς, ο οποίος συγκεντρώνει και θα παρουσιάζει με απλή και κατανοητή μορφή όλες τις πληροφορίες ενός ασθενούς, ενώ αντίστοιχη εφαρμογή θα είναι διαθέσιμη και για τους πολίτες, για πρόσβαση στο ιατρικό τους ιστορικό από το κινητό.
Ολοκληρώνοντας, ανέφερε ότι το επόμενο βήμα είναι η ενεργοποίηση του ευρωπαϊκού κόμβου υγείας, ο οποίος θα επιτρέψει τη διασύνδεση ιατρικών δεδομένων σε επίπεδο Ε.Ε. «Έχουμε πολλή δουλειά μπροστά μας και μαζί με τον Άδωνι Γεωργιάδη, εργαζόμαστε στενά για ένα ΕΣΥ πιο γρήγορο και αποτελεσματικό», είπε.
Εμβολιασμός παιδιών και εφήβων: Η κρίσιμη επένδυση στο μέλλον
Στη συζήτηση συμμμετείχαν ο Θεόδωρος Αγοραστός, Καθηγητής Mαιευτικής-Γυναικολογίας ΑΠΘ, η Μαρία Σακουφάκη, Πρόεδρος Πανελλήνιου Συλλόγου Επισκεπτών Υγείας και η Άννα Παρδάλη, Αντιπρόεδρος Ένωσης Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής
Συντόνισε η Νίκη Ψάλτη, Αρχισυντάκτρια ygeiamou.gr
Θεόδωρος Αγοραστός: Ο εμβολιασμός κατά του HPV προλαμβάνει 10 είδη καρκίνων
Θεόδωρος Αγοραστός, Καθηγητής Mαιευτικής-Γυναικολογίας ΑΠΘ
«Με ένα εμβόλιο, αυτό κατά του ιού HPV μπορούν να προληφθούν 10 καρκίνοι. Δεν το κάνουμε όμως» τόνισε ο Θεόδωρος Αγοραστός, Καθηγητής Mαιευτικής-Γυναικολογίας ΑΠΘ στο πλαίσιο της 4ης ημερίδας του ygeiamou για τον εμβολιασμό που πραγματοποιήθηκε στο ξενοδοχείο Μεγάλη Βρετάννια.
«H HPV λοίμωξη και οι σχετιζόμενοι καρκίνοι μπορούν να θεωρηθούν ως λοιμώδη νοσήματα. Άρα, θα πρέπει να αντιμετωπισθούν ως τέτοια, δηλαδή να υπάρξει αφ’ ενός ανοσοποίηση των ατόμων που δεν έχουν μολυνθεί και αφ΄ ετέρου προσπάθεια διακοπής της μετάδοσης του λοιμώδους παράγοντα (δηλαδή του ιού) από τους φορείς προς τους μη φορείς» εξήγησε.
Οι στόχοι του ΠΟΥ
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας κάλεσε προ 5ετίας σε παγκόσμια προσπάθεια για την εξάλειψη του καρκίνου τραχήλου μήτρας, η οποία μπορεί να γίνει πραγματικότητα σε κάθε χώρα, αν μέχρι το 2030 επιτευχθούν οι εξής στόχοι:
1. Εμβολιασμός του 90% των κοριτσιών μέχρι 15 ετών. «Ο εμβολιασμός καλύπτει το 90% του κινδύνου τραχήλου της μήτρας» σημείωσε ο κύριος Αγοραστός. «Το υπόλοιπο 10% καλύπτεται με προσυμπτωματικό έλεγχο και με HPV testing» συμπλήρωσε.
2. Έλεγχος με HPV testing του 70% των γυναικών 35 και 45 ετών.
3. Ενδεδειγμένη θεραπεία των γυναικών με (προ)καρκίνο τραχήλου μήτρας.
Όπως τόνισε, ορισμένες προηγμένες στον τομέα αυτό χώρες, πληρούν ήδη τα κριτήρια αυτά του ΠΟΥ και ισχυρίζονται ότι θα μπορέσουν να εξαλείψουν τον καρκίνο τραχήλου μήτρας εντός 5-10 ετών. Μάλιστα, η Αυστραλία και η Σουηδία υπολογίζουν να το επιτύχουν εντός 2 ετών από σήμερα.
Τα αποτελέσματα του εμβολιασμού
Στις ΗΠΑ, μεταξύ 2008 και 2022, οι προκαρκινικές αλλοιώσεις υψηλού βαθμού μειώθηκαν κατά 80% σε γυναίκες 20-24 ετών και κατά 37% σε γυναίκες 25-29 ετών, χάρη στον εμβολιασμό που εφαρμόστηκε από το 2006. Στη Σουηδία, γυναίκες που εμβολιάστηκαν πριν από τα 17 τους έτη παρουσίασαν μείωση κατά 88% στα περιστατικά καρκίνου τραχήλου. Επιπλέον, η υψηλή εμβολιαστική κάλυψη (>90%) οδήγησε σε σχεδόν πλήρη εξαφάνιση των τύπων HPV 16 και 18 στις εμβολιασμένες γυναίκες, ενώ παρατηρήθηκε μείωση ~70% και στους μη εμβολιασμένους – φαινόμενο γνωστό ως «ανοσία αγέλης». Στην Πορτογαλία φτάνει στο 94%.
Ο κίνδυνος εμφάνισης σοβαρών προκαρκινικών αλλοιώσεων ή καρκίνου τραχήλου σε μη εμβολιασμένες γυναίκες ανέρχεται περίπου στο 4%, ενώ σε γυναίκες που έλαβαν το 9δύναμο εμβόλιο μειώνεται στο 0,5%. Στις περισσότερες προηγμένες χώρες, η εμβολιαστική κάλυψη ξεπερνά σήμερα το 85%, με αξιοσημείωτες επιτυχίες σε χώρες όπως το Uzbekistan (94%) και η Rwanda (93%). «Οι κυβερνήσεις κατανόησαν το πρόβλημα και έλαβαν δράση» τόνισε.
Από την άλλη, στην Σκωτία και στην Νορβηγία, βάσει πληθυσμιακών μελετών, δεν παρουσιάστηκε ούτε ένα περιστατικό καρκίνου τραχήλου μήτρας σε εμβολιασμένες γυναίκες μέχρι 25-27 ετών.
Η κατάσταση στην Ελλάδα
Στη χώρα μας, σύμφωνα με τον κύριο Αγοραστό, τα ποσοστά εμβολιαστικής κάλυψης των κοριτσιών είναι πολύ χαμηλά και μακριά από τον στόχο του ΠΟΥ. Σύμφωνα με τους τελευταίους (ημιεπίσημους) υπολογισμούς, το ποσοστό σε κορίτσια ηλικίας 9-10 ετών είναι ~13%, σε ηλικίες 11-14 ετών 45% και σε ηλικίες 15-18 ετών 75%. Στα αγόρια τα αντίστοιχα ποσοστά είναι κατά πολύ χαμηλότερα.
«Η ενημέρωση από την πολιτεία θεωρείται κομβική, η ενημέρωση μόνο από τους γιατρούς δε φτάνει» τόνισε. «Εάν θέλει η πολιτεία, μπορεί μέσα σε δύο τρεις μήνες μπορεί να ενημερώσει τους πάντες». Με το κορωνοϊό, ο κόσμος ο πολύς ενημερώθηκε και εμβολιάστηκε, είπε ο κύριος Αγοραστός.
Έχει υπολογισθεί, άλλωστε, ότι εάν η Ελλάδα καταφέρει να επιτύχει τους 3 στόχους του ΠΟΥ μέχρι το 2030, τότε θα μπορέσει να εξαλείψει τον καρκίνο τραχήλου μήτρας μέχρι το 2047. Με αυτές τις προϋποθέσεις, από επίπτωση της νόσου 8,1/100.000/έτος σήμερα, το 2047 θα ελαττωθεί αυτή στο 4/100.000/έτος, με μείωση περίπου 67% των περιστατικών καρκίνου τραχήλου μήτρας.
Η σημασία της ενημέρωσης
Το σημαντικότερο θέμα που σχετίζεται με την επιδιωκόμενη αύξηση της εμβολιαστικής κάλυψης, είναι η σωστή πληροφόρηση και ευαισθητοποίηση του ευρέος κοινού. «Οι χώρες που κατάφεραν να ενημερώσουν σωστά το ευρύ κοινό, έχουν και τα υψηλότερα ποσοστά συμμετοχής στον HPV εμβολιασμό, και των παιδιών/εφήβων αλλά και των ενηλίκων» σημείωσε.
Στο θέμα αυτό υστερεί η Ελλάδα, δεδομένου ότι ο εμβολιασμός αυτός εισήχθη στο Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών ήδη το 2008, και από τότε, 17 χρόνια μετά, συνεχίζουν να είναι πολύ χαμηλά τα ποσοστά εμβολιαστικής κάλυψης. Μόνον η συντονισμένη εκστρατεία επίσημης και έγκυρης πληροφόρησης του κοινού από την Πολιτεία μπορεί να βελτιώσει την κατάσταση, δεδομένου ότι υπάρχει η εκπεφρασμένη βούληση από τις αρμόδιες κυβερνητικές αρχές να επιτύχουμε τους στόχους του ΠΟΥ (άρα και 90% εμβολιαστική κάλυψη σε κορίτσια <15 ετών) μέχρι το 2030.
Κλείνοντας, ο κύριος Αγοραστός παρατήρησε ότι στα προγράμματα πρόληψης υπάρχει ένα κενό: «Δεν υπάρχει παραμικρή πληροφόρηση για το HPV test και ως αποτέλεσμα μόνο κατά 20% έχει λάβει μέρος».
Άννα Παρδάλη: Το 80% των παιδιών έχει ιδιώτη παιδίατρο – Σημαντικό το κλίμα εμπιστοσύνης μεταξύ γονέων και γιατρών
Άννα Παρδάλη, Παιδίατρος, MD, MSc, Στρατηγικές Αναπτυξιακής & Εφηβικής Υγείας ΕΚΠΑ, Αντιπρόεδρος Ένωσης Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής
Σαφές μήνυμα πως ο παιδίατρος αποτελεί τον καθοριστικό παράγοντα για την αποδοχή των εμβολίων από τους γονείς έστειλε κατά τη διάρκεια της 4ης Ημερίδας για τον Εμβολιασμό που διοργάνωσε το ygeiamou.gr, η κυρία Άννα Παρδάλη, Παιδίατρος, MD, MSc, Στρατηγικές Αναπτυξιακής & Εφηβικής Υγείας ΕΚΠΑ, Αντιπρόεδρος Ένωσης Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής.
«Ο παιδίατρος της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας είναι ο καταλύτης: καθοδηγεί με τεκμήρια, μιλά με σαφήνεια και ενσυναίσθηση, οργανώνει συστήματα και μετράει τα αποτελέσματα», ανέφερε χαρακτηριστικά, τονίζοντας πως η καθοδήγηση και η σαφής, ενσυναίσθητη επικοινωνία του παιδίατρου ενισχύει τη γονεϊκή συναίνεση για τους εμβολιασμούς.
Στην Ελλάδα, το 80% των παιδιών έχει οικογενειακό ιδιώτη παιδίατρο, ενώ ο Δημόσιος Τομέας καλύπτει κυρίως ευάλωτες ομάδες, μειονότητες και αγροτικές περιοχές. Ωστόσο, το 60–70% των παιδικών εμβολιασμών ρουτίνας γίνεται στον Ιδιωτικό Τομέα.
Η κυρία Άννα Παρδάλη υπογράμμισε την επιτακτική ανάγκη για έγκαιρους και πλήρεις εμβολιασμούς, επισημαίνοντας πως σήμερα παρατηρούνται, μεταξύ άλλων, μειωμένα ποσοστά αναμνηστικών δόσεων για νοσήματα όπως η μηνιγγίτιδα, ο HPV, το DTP και η ιλαρά.
Όπως εξήγησε, το φαινόμενο αυτό έχει σημαντικές επιπτώσεις, καθώς:
- Καθυστερούν ή εγκαταλείπονται προγράμματα εμβολιασμού ρουτίνας.
- Επανεμφανίζονται νοσήματα που θεωρούνταν σχεδόν εξαλειμμένα, όπως η ιλαρά και ο κοκκύτης.
- Αυξάνονται οι νοσηλείες σε μικρές ηλικίες.
Όπως σημείωσε, η γονεϊκή αποδοχή των εμβολίων επηρεάζεται από παράγοντες, όπως η εμπιστοσύνη στα εμβόλια και στο σύστημα υγείας, η αντίληψη του κινδύνου και η ευκολία πρόσβασης στον εμβολιασμό. Σε περιπτώσεις διστακτικότητας, η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής συνιστά τη χρήση τεχνικών Motivational Interviewing (MI), με ενσυναίσθηση και διερεύνηση αξιών, καθώς και σαφείς, εξατομικευμένες συστάσεις.
Επιπλέον, οι γονείς λαμβάνουν το ενημερωτικό φυλλάδιο “Vaccine Information Statement” (VIS) από τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Ασθενειών (CDC) των ΗΠΑ, που περιγράφει το είδος του εμβολίου, τις πιθανές παρενέργειες και οδηγίες σε περίπτωση προβλήματος. Η διαδικασία συναίνεσης γίνεται γραπτή, με υπογραφή στο αρχείο του παιδιού, ώστε να διασφαλίζεται ότι οι γονείς έχουν ενημερωθεί και συμφωνούν στην πραγματοποίηση του εμβολίου (AAP, CDC).
Η ορθή επικοινωνία με τους γονείς και η ενδυνάμωση της σχέσης με τον παιδίατρο αποτελούν καθοριστικά στοιχεία για την αύξηση της εμβολιαστικής κάλυψης.
Όπως καταλήγει η ίδια η κυρία Άννα Παρδάλη, «ο παιδίατρος της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας (ΠΥΦ) είναι ο καταλύτης: καθοδηγεί με τεκμήρια, μιλά με σαφήνεια και ενσυναίσθηση, οργανώνει συστήματα (standing orders, reminders) και μετράει τα αποτελέσματα. Έτσι ανεβαίνει η κάλυψη — και πέφτει το ρίσκο για κάθε παιδί, οικογένεια και κοινότητα».
Μαρία Σακουφάκη: Πράξη ενίσχυσης της δημόσιας υγείας η πρόσβαση των Επισκεπτών Υγείας στα Εθνικά Μητρώα Εμβολιασμών
Η Μαρία Σακουφάκη, Πρόεδρος του Πανελλήνιου Συλλόγου Επισκεπτών Υγείας
Τον ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν οι Επισκέπτες Υγείας στην ενίσχυση της εμβολιαστικής κάλυψης και τη μείωση της παρατηρούμενης διστακτικότητας των πολιτών απέναντι στα εμβόλια ανέλυσε στην 4η Ημερίδα για τον Εμβολιασμό του ygeiamou.gr η Μαρία Σακουφάκη, Πρόεδρος του Πανελλήνιου Συλλόγου Επισκεπτών Υγείας. Η κ. Σακουφάκη χαρακτήρισε τον εμβολιασμό «έναν από τους πιο δυναμικούς και κρίσιμους τομείς της Δημόσιας Υγείας. Μέσω αυτού μειώνεται η νοσηρότητα, οι νοσηλείες και οι ανισότητες στην πρόσβαση στην υγεία, καθιστώντας τον έναν βασικό πυλώνα πρόληψης και κοινωνικής προστασίας», τονίζοντας στη συνέχεια ότι η «επιτυχία του δε στηρίζεται μόνο στην επιστημονική πρόοδο, αλλά και στην εμπιστοσύνη των πολιτών». Η ίδια χαρακτήρισε, επιπλέον, τους επισκέπτες υγείας ως δημόσιους λειτουργούς, που διαδραματίζουν «τον ενωτικό κρίκο ανάμεσα σε πολίτες και Πολιτεία».
Παράλληλα, σύμφωνα με το Π.Δ. 351/1989, οι Επισκέπτες Υγείας έχουν καθορισμένες αρμοδιότητες:
- Προαγωγή του εμβολιασμού και μείωση της διστακτικότητας
- Προγραμματισμός και διενέργεια εμβολιασμών
- Διαχείριση του Εθνικού Προγράμματος Εμβολιασμών
- Συντονισμός ειδικών ομάδων, όπως ηλικιωμένοι, χρονίως πάσχοντες και μεταμοσχευμένοι
- Κατ’ οίκον εμβολιασμοί σε ειδικές περιπτώσεις
Η Πρόεδρος του ΠΣΕΥ/ΝΠΔΔ έκανε, έπειτα, αναφορά στον νόμο Ν. 5243/31-10-2025, ο οποίος ορίζει ότι οι Επισκέπτες Υγείας έχουν πλέον πρόσβαση σε όλα τα Εθνικά Μητρώα Εμβολιασμών -για παιδιά, εφήβους, αντιγριπικό και COVID-19- αποκλειστικά για την καταγραφή και τον έλεγχο του ιστορικού εμβολιασμού που διενεργούν οι ίδιοι. Σχολιάζοντας την εξέλιξη, η κ. Σακουφάκη τη χαρακτήρισε «μια πράξη ενίσχυσης της δημόσιας υγείας».
Ο εμβολιασμός απαιτεί περισσότερα από γνώση
Η κ. Σακουφάκη μίλησε, στη συνέχεια, για τη δημιουργία της Ακαδημίας Προαγωγής του Εμβολιασμού, που έχει στόχο να ενημερώσει όλα τα μέλη του Συλλόγου, ώστε να μπορούν, στη συνέχεια, να εφαρμόζουν τις δικές τους στρατηγικές στην κοινότητα όπου εργάζονται. «Έχουμε πραγματοποιήσει έως σήμερα 400 δράσεις σε όλη τη χώρα».
«Η αποτελεσματική πρακτική εμβολιασμού δεν βασίζεται μόνο στη γνώση, αλλά και στην κριτική σκέψη, την επικοινωνία και την ενδυνάμωση του πληθυσμού. Η συνεχής εκπαίδευση των επαγγελματιών υγείας είναι κρίσιμη για την εφαρμογή του εμβολιασμού στην πράξη. Ο καλύτερος τρόπος να προάγεις την υγεία είναι να είσαι πάντα έτοιμος να μάθεις», τόνισε στην ομιλία της η κ. Σακουφάκη.
Για να ενισχυθεί η εμβολιαστική κάλυψη, είναι απαραίτητη η ενημέρωση και ευαισθητοποίηση του πληθυσμού, η καλλιέργεια ενός κλίματος εμπιστοσύνης, η μείωση των ανισοτήτων και, φυσικά, η συνεργασία όλων των επαγγελματιών υγείας, υποστήριξε η ίδια.
«Η μείωση της διστακτικότητας είναι κεντρικός στόχος, καθώς κάθε εμπόδιο στην ενημέρωση ή την πρόσβαση μπορεί να επηρεάσει την προστασία της Δημόσιας Υγείας. Οι Επισκέπτες Υγείας βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της πρόληψης, αποτελώντας τον σύνδεσμο μεταξύ πολιτείας και πολίτη. Με την ενημέρωση, την καθοδήγηση και την υποστήριξή τους, προάγουν την εμπιστοσύνη και ενισχύουν τη συλλογική φροντίδα της υγείας», δήλωσε.
Αδριανός Γολέμης: Το μόνο μέρος που δεν έφτασε η covid-19 είναι ο διεθνής διαστημικός σταθμός
Για την Ιατρική στο Διάστημα και τις προεκτάσεις της στη Γη, κυρίως σε ό,τι έχει να κάνει με την πρόληψη, μέρος της οποίας είναι και ο εμβολιασμός, μίλησε στην 4η Ημερίδα του ygeiamou.gr για τον εμβολιασμό μέσω βιντεοσκοπημένου μηνύματος, ο Ανδριανός Γολέμης, Επικεφαλής Ιατρών Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Διαστήματος (ESA).
«Η Ιατρική του Διαστήματος είναι η μέριμνα για την υγεία των αστροναυτών και χωρίζεται σε τρία μέρη:
- Το πρώτο αφορά πριν από την αποστολή στο Διάστημα. Εκεί μιλάμε για επανειλημμένους και ενδελεχείς ελέγχους της υγείας.
- Το δεύτερο αφορά στην παραμονής στο Διάστημα. Με την τηλεϊατρική και διάφορες μεθόδους προσπαθούμε να προλάβουμε ή να μετριάσουμε τις αλλαγές στις οποίες υπόκειται το σώμα, όταν βρίσκεται στις συνθήκες του διαστήματος.
- Το τρίτο αφορά στην επιστροφή των αστροναυτών στη Γη: Η μέριμνά μας είναι να βοηθήσουμε στην επαναπροσαρμογή του σώματος στη ζωή στον πλανήτη μας όπου υπάρχει βαρύτητα» εξήγησε αρχικά ο κ. Γολέμης.
Σύμφωνα με τα όσα ανέφερε το διαστημικό περιβάλλον είνα πολύ διαφορετικό από αυτό της Γης. Η ακτινοβολία που δέχεται το σώμα στο Διάστημα είναι αρκετές φορές μεγαλύτερη από ό,τι η ακτινοβολία που δεχόμαστε στην επιφάνεια της Γης, χωρίς αυτό βεβαίως να είναι μία έκθεση που είναι ανησυχητική. «Σε μία μέση αποστολή δεν μας ανησυχεί η επιπλέον ακτινοβολία».
Ωστόσο, αυτό που ανησυχεί τους επιστήμονες είναι η έλλειψη βαρύτητας. «Αυτό γιατί οι μύες του σώματός μου θα χάνουν περίπου 2% της μάζας του κάθε μήνα, ενώ η αρχιτεκτονική και η πυκνότητα των οστών θα μειώνονται».
Όπως εξήγησε, «η αρχιτεκτονική αλλάζει στην ουσία. Τα οστά μας χάνουν την οστική πυκνότητα περίπου με ρυθμό 1% ανά μήνα. Αυτό μας ανησυχεί, καθώς γινόμαστε πολύ πιο ευπαθείς σε κατάγματα, επιστρέφοντας στη Γη».
Ενα σημαντικό στοιχεί που αλλάζει στο Διάστημα, είναι αυτό του ύπνου, «γιατί έχουμε 16 ανατολές και δύσεις του ηλίου κάθε μέρα, με αποτέλεσμα να επηρεάζονται οι κιρκάδιοι ρυθμοί των αστροναυτών. Την ίδια ώρα και οι περιβαλλοντικοί παράγοντες μέσα ένα διαστημικό σταθμό είναι διαφορετικοί. Είναι χαρακτηριστικό ότι παρά το γεγονός ότι έχουμε φίλτρα για να καθαρίζουμε τον αέρα, το επίπεδο του διοξειδίου του άνθρακα είναι περίπου 7,5 φορές μεγαλύτερο από ό,τι στον ατμοσφαιρικό αέρα στη Γη».
Σύμφωνα με τον κύριο Γολέμης, σε ένα τέτοιο περιβάλλον έχουμε επίσης επιρροές στο ανοσοποιητικό σύστημα. Για πολλούς λόγους δεν λειτουργεί όπως στη Γη. Στους αστροναύτες έχουμε το φαινόμενο του viral shedding , αυτό σημαίνει ότι έχουμε όλοι στο σώμα μας ανενεργούς ιούς. Όταν βρεθούμε σε ένα περιβάλλον, όπως το διαστημικό, κάποιοι από αυτούς επανεργοποιύντοα. ή το ιικό φορτίο που έχουμε αυξάνεται.
Η διαστημική ιατρική βασίζεται στην πρόληψη, σε αυτή την περίπτωση έχουμε δύο μέτρα:
- Το πρώτο απλό και σίγουρο μέτρο είναι η καραντίνα. Πριν γίνει μία αποστολή στο Διάστημα οι γιατροί και οι αστροναύτες μπαίνουμε για δύο εβδομάδες τουλάχιστον σε καραντίνα, ώστε να βεβαιωθούμε ότι οι άνθρωποι που θα στείλουμε στο Διάστημα δεν θα μεταφέρουν κάποια νόσο, οπότε δεν θα κινδυνεύσουν ούτε οι ίδιοι, ούτε το προηγούμενο πλήρωμα που θα συναντήσουν εκεί.
- Το άλλο μέσο πρόληψης είναι ο εμβολιασμός ενάντια στις εποχιακές παθήσεις, όπως η γρίπη. Οι αστροναύτες είναι ένας πληθυσμός που ταξιδεύεει πολύ για λόγους εκπαίδευσης, έχει υψηλό φόρτο εργασίας και δύσκολα ωράρια.
Τέλος, χαρακτήρισε επιτυχία «ότι το μόνο μέρος με ανθρώπινη παρουσία στο οποίο δεν έφτασε η covid-19 είναι ο διεθνής διαστημικός σταθμός. Έφτασε στις πιο απομακρυσμένες περιοχές της Γης, όπως η Ανταρκτική που έχει ελεγχόμενη πρόσβαση, αλλά με την πρόληψη καταφέραμε να προστατεύσουμε τους αστροναύτες».
«Η διαστημική ιατρική είναι ότι δίνει έμφαση στην πρόληψη. Είναι σημαντικό να μιλάμε για πρόσβαση στην πρόληψη. Το όνειρο είναι όλοι οι πολίτες να έχουν ένα τέτοιο επίπεδο πρόσληψης», κατέληξε.
Έφη Βαγενά: Πιο εύκολη η ανάπτυξη ενός εμβολίου από την αποδοχή του εμβολιασμού – Κλειδί η διστακτικότητα
Τα ζητήματα αξιοπιστίας, εμπιστοσύνης στους θεσμούς, επικοινωνίας και πληροφόρησης, και της συνακόλουθης δημιουργίας διστακτικότητας προς τον εμβολιασμό τέθηκαν στο επίκεντρο της παρουσίασης της καθηγήτρια Βιοηθικής του ETH Zürich, Έφη Βαγενά.
Είναι σημαντική η πηγή προέλευσης της διστακτικότητας απέναντι στον εμβολιασμό. Πρέπει να δοθεί έμφαση στο διάλογο με τους ανθρώπους ως προς το γιατί υπάρχει διστακτικότητα.
Η σχέση ανάμεσα στην ατομική ελευθερία και το συλλογικό καλό βρίσκεται στον πυρήνα των σύγχρονων ηθικών διλημμάτων γύρω από τον εμβολιασμό. Η καθηγήτρια Βιοηθικής του ETH Zürich, Έφη Βαγενά, αναλύει το πώς η πανδημία, η παραπληροφόρηση και η κρίση εμπιστοσύνης προς τους θεσμούς έχουν αναδιαμορφώσει το τοπίο της δημόσιας υγείας και τη στάση της κοινωνίας απέναντι στα εμβόλια.
Η αυτονομία του ατόμου και τα όριά της
Η έννοια της αυτονομίας, θεμελιώδης για τη βιοηθική, εκφράζει το δικαίωμα του ατόμου να αποφασίζει για το σώμα και τη ζωή του. Η ελευθερία επιλογής αποτελεί αναφαίρετο δικαίωμα, όμως έρχεται αντιμέτωπη με την ηθική υποχρέωση φροντίδας προς τους άλλους.
Το ερώτημα που τίθεται είναι: πότε η αυτονομία μπορεί να περιορίζεται; Στην περίπτωση του εμβολιασμού, η απάντηση σχετίζεται με τη βλάβη προς τρίτους. Η δημόσια υγεία στηρίζεται στην αρχή της πρόληψης της βλάβης και στη δίκαιη συμμετοχή όλων στη διατήρηση των συλλογικών αγαθών, όπως η ανοσία της αγέλης.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η επανεμφάνιση της ιλαράς στις Η.Π.Α. στις αρχές του 2025. Ενώ η νόσος είχε εξαλειφθεί ως ενδημική το 2000, τα δεδομένα του CDC έδειξαν ότι το 92% των κρουσμάτων αφορούσε ανεμβολίαστα άτομα ή άτομα με άγνωστο εμβολιαστικό καθεστώς, κυρίως σε κοινότητες με χαμηλή κάλυψη. Το γεγονός ανέδειξε πώς η ατομική επιλογή μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες για τη δημόσια υγεία.
Από την κλινική ηθική στη συλλογική ευθύνη
Η δημόσια υγεία και η ατομική κλινική φροντίδα αποτελούν δύο όψεις της ίδιας ηθικής πραγματικότητας. Η πρώτη εστιάζει στη συλλογική ευθύνη, ενώ η δεύτερη στην αυτονομία και την εκτίμηση κινδύνου-οφέλους σε ατομικό επίπεδο.
Η πανδημία COVID-19 έδειξε ότι η προστασία του συνόλου μπορεί να απαιτεί περιορισμούς στην προσωπική επιλογή. Η ατομική ελευθερία δεν αναιρείται, αλλά επαναπροσδιορίζεται ως μέσο προάσπισης του συλλογικού καλού, μέσα από την πρόληψη μεγαλύτερης βλάβης και την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής.
Αξιοπιστία και εμπιστοσύνη
Η εμπιστοσύνη προς την επιστήμη και τους θεσμούς είναι θεμέλιο της επιτυχίας των εμβολιαστικών προγραμμάτων. Η ιστορία, ωστόσο, έχει δείξει πόσο εύθραυστη μπορεί να είναι.
Η μελέτη του 1998, που συνέδεσε λανθασμένα το εμβόλιο MMR με τον αυτισμό, οδήγησε σε δραματική πτώση των ποσοστών εμβολιασμού και σε αναζωπύρωση επιδημιών. Παρότι μεταγενέστερη, μεγάλης κλίμακας μελέτη του 2002 (με 500.000 παιδιά) διέψευσε πλήρως τη θεωρία, η ζημιά στην κοινωνική εμπιστοσύνη είχε ήδη γίνει — ένα «χαρτί» που στοίχισε είκοσι χρόνια παραπληροφόρησης.
Η κλινική τεκμηρίωση αποτελεί ηθική προϋπόθεση για ενημερωμένες αποφάσεις. Όταν τα δεδομένα είναι σαφή και ισχυρά, όπως στην περίπτωση του εμβολίου HPV, η επικοινωνία είναι θετική και η αποδοχή υψηλή. Αντίθετα, περιορισμένα δεδομένα –όπως συμβαίνει συχνά με εμβολιασμούς κατά την εγκυμοσύνη– οδηγούν σε αντικρουόμενα μηνύματα και χαμηλότερη εμπιστοσύνη.
Η εμπιστοσύνη στους θεσμούς –κρατικούς, επιστημονικούς ή υγειονομικούς– αποδεικνύεται καθοριστική. Όπως δείχνουν οι μελέτες (Petersen et al., 2021), η αμφιβολία για τις αρχές συχνά συνοδεύεται από αυξημένη αποδοχή θεωριών συνωμοσίας και μειωμένη διάθεση εμβολιασμού.
Επικοινωνία και πληροφόρηση
Τα μέσα μαζικής ενημέρωσης και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δεν είναι ουδέτερα. Διαδραματίζουν διττό ρόλο: αποτελούν πηγές τεκμηριωμένης πληροφόρησης, αλλά και εστίες δυσπιστίας και παραπληροφόρησης.
Πριν από την πανδημία COVID-19, η απουσία οργανωμένων πολιτικών για την αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης στα ψηφιακά μέσα άφησε χώρο για τη διάδοση ψευδών ειδήσεων. Σε περιόδους κοινωνικής αβεβαιότητας, η επίδραση των ΜΜΕ και των κοινωνικών δικτύων εντείνεται, επηρεάζοντας καθοριστικά τις στάσεις του κοινού απέναντι στους εμβολιασμούς.
Διστακτικότητα απέναντι στον εμβολιασμό
Η λεγόμενη vaccine hesitancy δεν είναι νέο φαινόμενο. Από τις γελοιογραφίες του 19ου αιώνα που σατίριζαν τα πρώτα εμβόλια μέχρι τα βίντεο του TikTok στη σύγχρονη εποχή, οι ίδιες ανησυχίες εκφράζονται με διαφορετικά μέσα.
Η κατανόηση της διστακτικότητας απαιτεί προσέγγιση πολλαπλών επιπέδων: πολιτισμικό, κοινωνικό, πολιτικό και θρησκευτικό. Κάθε πλαίσιο επιδρά στη διαμόρφωση των πεποιθήσεων και των φόβων γύρω από τα εμβόλια.
Επιταγές του μέλλοντος: Διάλογος και Δημόσια Διαβούλευση
Το μέλλον της δημόσιας υγείας προϋποθέτει ενίσχυση της διαφάνειας, του διαλόγου και της συμμετοχής.
Η φαρμακοεπαγρύπνηση (pharmacovigilance), τα ψηφιακά εργαλεία για την υποστήριξη της χορήγησης εμβολίων, οι θεσμοθετημένοι μηχανισμοί συναίνεσης και η διατομεακή συνεργασία αποτελούν βασικούς άξονες για την οικοδόμηση εμπιστοσύνης.
Πάνω απ’ όλα, χρειάζεται μετάβαση από τη λογική της πειθούς στη λογική του διαλόγου. Η επικοινωνία για τον εμβολιασμό δεν μπορεί να βασίζεται μόνο στην ενημέρωση, αλλά στην αμφίδρομη κατανόηση και στην ενδυνάμωση των πολιτών.
Συμπέρασμα
Η βιοηθική του εμβολιασμού δεν αφορά απλώς την ιατρική πράξη, αλλά τον τρόπο με τον οποίο η κοινωνία αντιλαμβάνεται την ευθύνη, την εμπιστοσύνη και τη φροντίδα. Στον κόσμο μετά την πανδημία, η ισορροπία ανάμεσα στην ατομική αυτονομία και το συλλογικό καλό παραμένει το κεντρικό ηθικό στοίχημα.
«Πρόσβαση και ισότητα στον εμβολιασμό: Στρατηγική και προκλήσεις»
Στη συζήτηση συμμετείχαν η Ειρήνη Αγαπηδάκη, Αναπληρώτρια Υπουργός Υγείας, ο Κώστας Αθανασάκης, Αν. Καθηγητής Οικονομικών της Υγείας και Οικονομικής Αξιολόγησης των Τεχνολογιών Υγείας, Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής, ο Ηλίας Κυριόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής στο Τμήμα Πολιτικής Υγείας, London School of Economics and Political Science (LSE), ο Κυριάκος Σουλιώτης, Καθηγητής Πολιτικής Υγείας και Κοσμήτωρ της Σχολής Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου και η Μέμη Τσεκούρα, Αντιπρόεδρος Ένωσης Ασθενών Ελλάδας
Συντόνισε ο Γιώργος Μιχαηλίδης, Αρχισυντάκτης protothema.gr
Αθανασάκης: Όποιος ψαρεύει στο διαδίκτυο συνήθως δεν εμβολιάζεται
Το ζήτημα των εμβολίων απασχολεί τη χώρα εδώ και δεκαετίες αλλά έχει πάντα καινούργιες προκλήσεις όπως αυτές της σωστής πληροφόρησης, σημείωσε ο κύριος Κώστας Αθανασάκης, Αν. Καθηγητής Οικονομικών της Υγείας και Οικονομικής Αξιολόγησης των Τεχνολογιών Υγείας, Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής στην 4η ημερίδα για τον εμβολιασμό του ygeiamou.
Όπως ανέφερε, η Ελλάδα έχει υψηλό εμβολιαστικό κεφάλαιο: «Αυτό σημαίνει ότι διαχρονικά η χώρα είχε μια καθολική τάση προς τον εμβολιασμό μέχρι την πανδημία» εξήγησε.
Μάλιστα, σύμφωνα με τα στοιχεία του 2023 από το Ευρωβαρόμετρο που ανέφερε ο κύριος Αθανασάκης, Ελλάδα και Κύπρος είναι οι 2 χώρες που έχουν την υψηλότερη πίστη στο ότι τα εμβόλια προστατεύουν. «Στα παιδιά βλέπουμε αρνητές, αλλά στις μελέτες είναι στην πραγματικότητα λίγοι» σημείωσε.
Διαδίκτυο και αντίσταση στον εμβολιασμό
Ως προς τους ενήλικες «βλέπουμε μια κόπωση» είπε. Παρόλα αυτά, ο εμβολιασμός θεωρείται βασικός, γιατί η Ελλάδα έχει γηρασμένο πληθυσμό και αυτό θα ενταθεί.
Η στάση αυτή επηρεάζεται από κοινωνικό – οικονομικούς παράγοντες, αλλά και την πηγή που πληροφορείται ο καθένας: «Όποιος ψαρεύει στο διαδίκτυο δεν εμβολιάζεται» είπε χαρακτηριστικά.
«Η Ελλάδα έχει ένα πλήρες πρόγραμμα εμβολιασμών. Το δεύτερο βήμα είναι το πρόγραμμα να βρει το δρόμο του στους ανθρώπους. Πρέπει να δοθεί έμφαση στο εμβολιαστικό πρόγραμμα και όχι στο εμβόλιο, γιατί αυτό στο ράφι δεν προσφέρει κάτι. Χρειάζεται, επίσης, να δούμε ποιοι εμβολιάζονται και ποιοι όχι και να συνδεθούν και με οικονομικούς παράγοντες» κατέληξε.
Ηλίας Κυριόπουλος: Σύνθετη η απόφαση του εμβολιασμού – Αναγκαία η υιοθέτηση εξατομικευμένων παρεμβάσεων
Τις συμπεριφορικές παρεμβάσεις που θα μπορούσαν να χρησιμεύσουν στην καταπολέμηση των κοινωνικών ανισοτήτων στους εμβολιασμούς ανέλυσε, στην 4η Ημερίδα για τον Εμβολιασμό του ygeiamou.gr ο Ηλίας Κυριόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής στο Τμήμα Πολιτικής Υγείας του London School of Economics and Political Science (LSE).
«Ο εμβολιασμός είναι ένα δημόσιο αγαθό. Η συλλογική ανοσία και ο εμβολιασμός έχουν μια κοινωνική υπεραξία και απαιτούν μια διαφορετική διαχείριση», υπογράμμισε αρχικά ο κ. Κυριόπουλος. «Έχουμε παρατηρήσει ότι υπάρχει ένα σημαντικό χάσμα μεταξύ πρόθεσης και πράξης. Η συμπεριφορική επιστήμη προσπαθεί να μελετήσει και να εξηγήσει ακριβώς αυτό: Γιατί οι άνθρωποι διστάζουν να εμβολιαστούν», εξήγησε στη συνέχεια.
Βάζοντας στη συζήτηση την πολυπλοκότητα της απόφασης για τον εμβολιασμό, ο κ. Κυριόπουλος εξήγησε: «Στα οικονομικά μαθαίνουμε για τον ορθολογικό homo economicus – στον εμβολιασμό όλα ανατρέπονται: Οι αποφάσεις λαμβάνονται με άλλα κριτήρια, πιο συναισθηματικά και σύνθετα, πέρα από ζητήματα απλής εκπαίδευσης». Για το λόγο αυτό, είναι σημαντική η διατομεακή προσπάθεια, όπως τόνισε ο καθηγητής.
«Αυτό το διάστημα, ολοκληρώνουμε μια μεγάλη ανασκόπηση 1.100 μελετών -τη μεγαλύτερη έως τώρα- αναφορικά με την αποτελεσματικότητα που είχαν οι μέχρι τώρα συμπεριφορικές παρεμβάσεις στην εμβολιαστική κάλυψη. Έχουν προκύψει πολύ ενδιαφέροντα συμπεράσματα», ενημέρωσε στη συνέχεια ο καθηγητής.
Απαντώντας στο πώς μπορούν τα δεδομένα συμπεριφορικής υγείας να ενσωματωθούν στις εθνικές πολιτικές, ο κ. Κυριόπουλος είπε: «Στις ΗΠΑ, εντός της δημόσιας πολιτικής, υπάρχει μια ομάδα που ασχολείται με τις διαφόρων τύπων παρεμβάσεις και τον τρόπο που λειτουργούν». Ο ίδιος έδωσε, επίσης, το παράδειγμα μηνυμάτων όπου, ανάλογα με το ύφος του μηνύματος και το περιεχόμενο, άλλαζε η ανταπόκριση. «Το περιεχόμενο μετράει όπως και το αν είναι προσωποποιημένο το μήνυμα. Είναι, επομένως, σημαντικό να δίνουμε έμφαση όχι μόνο στο να στείλουμε το μήνυμα, αλλά και στο τι θα γράφει».
Τέλος, επεσήμανε ότι «παρεμβάσεις όπως οι Κινητές Ομάδες είναι πράγματι ένα σημαντικό οριζόντιο μέτρο, θα μπορούσαν να υπάρξουν και πιο στοχευμένες παρεμβάσεις. Υπάρχει η δυνατότητα να πάμε στο precision public health στα πρότυπα του Precision medicine – Δεν πιάνουν όλες οι παρεμβάσεις σε όλους. Είναι χρήσιμο, λοιπόν, να πάμε προς μια πιο εξειδικευμένη προσέγγιση».
Αγαπηδάκη: Είμαστε έτοιμοι να εμβαθύνουμε τη συνεργασία με ενώσεις ασθενών και φαρμακοποιούς
Στη διεπιστημονική προσέγγιση της Υγείας και των εμβολιασμών ιδιαίτερα, αναφέρθηκε η Αναπληρώτρια Υπουργός Υγείας, Ειρήνη Αγαπηδάκη, μιλώντας στη σημερινή ημερίδα του ygeiamou.gr, προαναγγέλλοντας την ίδρυση γραφείου κατά της παραπληροφόρησης στον ΕΟΔΥ, αλλά και την ανάπτυξη της ψηφιακής υπηρεσίας του Συμβούλου Υγείας, με εφαρμογή Τεχνητής Νοημοσύνης.
Όπως εξήγησε η κυρία Αγαπηδάκη, «υπάρχει τα τελευταία χρόνια μια άνθηση διαφορετικών μοντέλων» ως προς το διατομεακό χαρακτήρα της Υγείας, εκτιμώντας παράλληλα πως υπάρχουν εργαλεία εκτίμησης της πρόθεσης του πολίτη να εμβολιαστεί. Σύμφωνα με την Αναπληρώτρια Υπουργό «πρέπει να είμαστε όλοι μαζί και να έχουμε συναντίληψη».
Η ίδια γνωστοποίησε πως το Υπουργείο Υγείας αναπτύσσει τον Σύμβουλο Υγείας, μια νέα ψηφιακή υπηρεσία με στοιχεία Τεχνητής Νοημοσύνης, στο οποίο ο αλγόριθμος εντοπίζει τυχόν εμπόδια, προκειμένου επιτευχθεί αλλαγή συμπεριφοράς υγείας.
«Προσπαθεί – σαν να έχω έναν επαγγελματία της υγείας – να με βοηθήσει, να παροτρύνει με βάση τα εμπόδια που έχω» σημείωσε η κυρία Αγαπηδάκη, ενώ ευχαρίστησε την Εθνική Επιτροπή Εμβολιασμών, καθώς «δίνουν μια πολύ μεγάλη μάχη για να μπορέσει η χώρα να έχει πλήρη κάλυψη», όπως είπε.
Αναφερόμενη στην πορεία των εμβολιασμών, η Αναπληρώτρια Υπουργός Υγείας τόνισε ότι «πέρυσι είχαμε περίπου 2.4 εκατομμύρια που εμβολιάστηκαν για τη γρίπη» και φέτος παρά τις καλές καιρικές συνθήκες «προσεγγίζουμε περίπου το ένα εκατομμύριο», αν και φέτος θα έχουμε βαρύτερη νόσηση για τη γρίπη και θα κρατήσει και λίγο παραπάνω, όπως επισήμανε.
Ως προς τους εμβολιασμούς για τον κορωνοϊό, έχουν φτάσει στους 10.313 φέτος, τη στιγμή που «από 580 εμβολιασμούς το 2024 πήγαμε στις 3.500 εμβολιασμούς φέτος για τα υπόλοιπα εμβόλια», όπως εξήγησε η κυρία Αγαπηδάκη, αποδίδοντας τη μεγάλη αύξηση στις κινητές μονάδες υγείας.
«Όπου υπάρχει κινητή μονάδα υγείας, συρρέουν πολίτες να εμβολιαστούν για διάφορα νοσήματα» περιέγραψε από την εμπειρία της η κυρία Αγαπηδάκη, λέγοντας, για παράδειγμα, ότι στα Πετρωτά Έβρου απαιτούνται 160 χιλιόμετρα να διανύσουν οι πολίτες, μέχρι να βρουν Κέντρο Υγείας για εμβολιασμό.
«Όταν πηγαίνουμε όμως με τόσο κινητές μονάδες υγείας εκεί είναι μηδέν το κόστος» σημείωσε η Αναπληρώτρια Υπουργός, ανακοινώνοντας πως τις επόμενες ημέρες θα υπάρξει ανακοίνωση για όλο το χρονοδιάγραμμα των κινητών ομάδων υγείας.
Ως προς τα εμβόλια των παιδιών, «η χώρα εξακολουθεί να πηγαίνει παρά πολύ κοντά» υπογράμμισε η κυρία Αγαπηδάκη και συνέχισε, λέγοντας πως «προχωράμε στην ίδρυση γραφείου για την αντιμετώπιση της «πανδημίας» της παραπληροφόρησης στον ΕΟΔΥ».
«Θα πέσουν μηνύσεις»
Μάλιστα, η κυρία Αγαπηδάκη αναφέρθηκε σε fake news για δήθεν επιπτώσεις από την εξέταση της μαστογραφίας στο γυναικείο στήθος, σχολιάζοντας πως «οι γυναίκες που δεν κάνουν μαστογραφία κινδυνεύουν», αφού στις γυναίκες ηλικίας 55-69 ετών εμφανίζονται από τις υψηλότερες θνησιμότητες.
Αν και σχηματικά μιλάμε για ένα γραφείο, «στην πραγματικότητα μιλάμε για μια σειρά από καινοτόμα εργαλεία» δήλωσε η κυρία Αγαπηδάκη, ώστε να «μπορούμε να αντιμετωπίζουμε έγκαιρα να τσιμπάμε κάθε είδους πηγή και να την απαντάμε άμεσα με διάφορους τρόπους, όχι μόνο με την επεξεργασία από ανθρώπινο χέρι», όπως είπε.
Στην κατεύθυνση, στο γραφείο «θα υπάρχει νομική υποστήριξη. Θα πέσουν μηνύσεις» ξεκαθάρισε η Αναπληρώτρια Υπουργός, διαμηνύοντας πως το να ρισκάρει κάποιος τη δημόσια υγεία, «θα είναι ποινικά κολάσιμο».
Επιπλέον, «η χώρα έχει για πρώτη φορά ψηφιακό αρχείο εμβολιασμού» ανέφερε η κυρία Αγαπηδάκη, η οποία επικαλέστηκε την εμπειρία της διασποράς ψευδών ειδήσεων στην πανδημία. «Έρχεται αυτό το εξώδικο mRNA. Δεν το ξέραμε», όπως είπε, συμπληρώνοντας πως «το πιο σπουδαίο εργαλείο είναι να εξηγούμε στον κόσμο και να μην υποτιμάμε τις απορίες κανενός».
«Να δείξουμε στον κόσμο τι είναι το 5G. Γιατί έτσι θα απορρίψει αύριο και την τεχνητή νοημοσύνη και άλλα πράγματα», πρόσθεσε. Άλλωστε, «η χώρα δεν εφαρμόζει ότι φαίνεται σε μένα σωστό ή στον κύριο Γεωργιάδη, αλλά επιστημονικά τεκμηριωμένες πολιτικές στη δημόσια υγεία», κατέληξε.
Σουλιώτης: Η πανδημία ανέκοψε την εμπιστοσύνη των γονιών στα εμβόλια
Ο καταιγισμός ατεκμηρίωτων πληροφορίων κάνει μεγάλη ζημιά και αυτό αποτυπώθηκε από τα στοιχεία μελέτης που εκπόνησε η ερευνητική ομάδα του κύριου Κυριάκου Σουλιώτη, Καθηγητής Πολιτικής Υγείας και Κοσμήτωρ της Σχολής Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που ανέφερε στο πλαίσιο της 4η ημερίδας για τον εμβολιασμό του ygeiamou, το 82% των γονιών ήταν υπέρ των εμβολίων. Μετά την πανδημία, αυτό έπεσε στο 71%. «Τα ευρήματα δείχνουν το ζήτημα της εμπιστοσύνης λόγω της πανδημίας, το οποίο, όμως, σιγά σιγά αποκαθίσταται» είπε.
Πώς μπορεί να καταπολεμηθεί η διστακτικότητα – Ο ρόλος των επαγγελματιών υγείας
Ο κύριος Σουλιώτης ανέφερε ότι περισσότερα από τα μέσα υπάρχουν: «Έχουμε από τα καλύτερα εμβολιαστικά προγράμματα στην Ευρώπη, καλό προϋπολογισμό και εκτός αυτού διευκολύνουμε τον πολίτη στην πρόσβαση, χωρίς σε γενικό πλαίσιο να υπάρχουν προβλήματα» ανέφερε.
Το θέμα είναι να υπάρχει γνώση και βοήθεια από γιατρούς και φαρμακοποιούς: «Το 70% αποφασίζει αν θα κάνει το εμβόλιο από τον γιατρό του. Το 30% νομίζει ότι το πρόγραμμα δεν έχει εμβόλια για ενήλικες. Το 87% των Ελλήνων έχει προσωπικό φαρμακοποιό. Άρα έχουμε τα μέσα αλλά λείπει η σωστή πληροφόρηση» τόνισε.
«Η αποστολή της πρόληψης είναι πιο δύσκολη και πρέπει να επιμείνουμε, επειδή τα αποτελέσματα δεν είναι άμεσα εμφανή. Μικρό είναι το μερίδιο που δεν εμπιστεύεται τον εμβολιασμό, αλλά θα πρέπει να τροποποιηθεί το μήνυμα και να δούμε τι θα δουλέψει» κατέληξε.
Στην ευαισθητοποίηση αυτή, η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να αξιοποιηθεί σε πολιτικές πρόληψης αλλά και στην ενημέρωση. «Η πολιτική της εξατομικευμένης πρόληψης με το Προλαμβάνω, έχει βάλει σωστά το νερό στο αυλάκι. Χρειαζόμαστε όμως περισσότερες καμπάνιες ενημέρωσης», είπε.
Μέμη Τσεκούρα: Η Ελλάδα έχει ένα απ’ τα καλύτερα προγράμματα εμβολιασμού – Το πρόβλημα δεν είναι η διαθεσιμότητα, αλλά η διστακτικότητα
Για τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι ασθενείς στην πρόσβαση σε εμβόλια και πώς αυτές μπορούν να λυθούν μίλησε στην 4η Ημερίδα για τον Εμβολιασμό του ygeiamou.gr η Μέμη Τσεκούρα, Αντιπρόεδρος της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας.
«Η Ελλάδα διαθέτει ένα από τα καλύτερα και πληρέστερα προγράμματα εμβολιασμού. Αυτή είναι μια θεσμική κατάκτηση. Το πρόβλημα, επομένως, δεν είναι η διαθεσιμότητα των εμβολίων, εμβόλια υπάρχουν, όποιος θέλει να κάνει ένα εμβόλιο, θα το βρει. Υπάρχουν γεωγραφικές ανισότητες, αλλά το αληθινό ζήτημα είναι η διστακτικότητα», τόνισε αρχικά στην τοποθέτησή της η κ. Τσεκούρα.
Η ίδια μοιράστηκε, στη συνέχεια, την προσωπική της εμπειρία από τις αντιλήψεις για τον εμβολιασμό: «Προέρχομαι από μια γενιά όπου τα εμβόλια γίνονταν αντιληπτά ως κάτι θετικό. Τη δεκαετία του ’80 και του ’90, κανείς δεν ήταν διστακτικός απέναντι στα εμβόλια. Επομένως κάτι έχει μεσολαβήσει και πρέπει να κατανοήσουμε τι», είπε.
Αναφερόμενη στον ρόλο των Ενώσεων Ασθενών, η κ. Τσεκούρα υποστήριξε: «Οι ενώσεις ασθενών βρίσκονται κοντά στο πρόβλημα και μπορούν να συμβάλλουν καθοριστικά. Λειτουργούν ως πηγή ενημέρωσης, εκπαίδευσης, δημιουργούν γέφυρες εμπιστοσύνης και γίνονται ο συνδετικός άξονας μεταξύ πολιτείας και πολιτών».
Μιλώντας για τα χαρακτηριστικά της αποτελεσματικής ενημέρωσης των πολιτών, η κ. Τσεκούρα υπογράμμισε πως «απαιτείται σταθερότητα, επαγγελματισμός και απλή γλώσσα. Απαιτείται ενίσχυση της κουλτούρας της πρόληψης. Εμείς δουλεύουμε στο κομμάτι της πρόληψης, το οποίο απαιτεί παρουσία στις κοινότητες, αντιμετώπιση κοινωνικών και ψηφιακών ανισοτήτων, είμαστε μέσα στην κοινότητα, πάντοτε σε συνεργασία με τους επαγγελματίες υγείας».
Η κ. Τσεκούρα ολοκλήρωσε την τοποθέτησή της με τα λόγια της κυρίας Θεοδωρίδου, ότι «η ενημέρωση χρειάζεται απλότητα, εμπιστοσύνη, επαφή, υποστήριξη – αυτά χρειάζεται ο πολίτης για να λάβει μια τεκμηριωμένη απόφαση».
Εμβολιασμός Ενηλίκων: Πράξη ευθύνης, προστασίας, μακροζωίας
Στη συζήτηση συμμετείχαν η Χριστίνα – Μαρία Κράββαρη, Γενική Γραμματέας Δημόσιας Υγείας, ο Πέτρος Μπακάκος, Καθηγητής Πνευμονολογίας ΕΚΠΑ, ο Μανώλης Κατσαράκης, Γενικός Γραμματέας Πανελλήνιου Φαρμακευτικού Συλλόγου και ο Ευάγγελος Φραγκούλης, Πρόεδρος της Ελληνικής Ακαδημίας Γενικής / Οικογενειακής Ιατρικής & ΠΦΥ
Συντόνιζε η Παναγιώτα Καρλατήρα, Διευθύντρια Σύνταξης ygeiamou.gr
Χριστίνα – Μαρία Κράββαρη: Ο εμβολιασμός είναι πολιτισμική στάση ζωής
Στην 4η Ημερίδα του ygeiamou για τον Εμβολιασμό, η Γενική Γραμματέας Δημόσιας Υγείας, Χριστίνα-Μαρία Κράββαρη, τόνισε τον κομβικό ρόλο της πρόληψης και τη σημασία των εμβολιαστικών προγραμμάτων στη δημόσια υγεία.
Όπως ανέφερε, ο προϋπολογισμός για τους εμβολιασμούς έχει αυξηθεί, ενώ ο εμβολιασμός «είναι η επιτομή της προληπτικής ιατρικής και απαιτεί διεπιστημονική προσέγγιση». Επισήμανε ότι το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμού αποτελεί ένα συνεκτικό πλαίσιο που εξασφαλίζει δωρεάν και ισότιμη πρόσβαση για όλους τους πολίτες, «από τη βρεφική έως την τρίτη ηλικία».
Η Γενική Γραμματέας υπογράμμισε πως βασικός γνώμονας είναι η προστασία των ενηλίκων, αναφέροντας ότι ο φετινός αντιγριπικός εμβολιασμός καταγράφει ήδη υψηλότερα ποσοστά σε σύγκριση με πέρυσι. «Παρακολουθούμε τους δείκτες απόδοσης και εντάσσουμε τον εμβολιασμό σε ενιαίο στρατηγικό πλαίσιο», σημείωσε.
Παράλληλα, αναφέρθηκε στη δημογραφική πρόκληση της γήρανσης του πληθυσμού, επισημαίνοντας ότι ο εμβολιασμός των ενηλίκων συμβάλλει στην πρόληψη χρόνιων νοσημάτων, στη διατήρηση της υγείας του πληθυσμού και στην αποσυμφόρηση του συστήματος υγείας.
«Ο εμβολιασμός είναι μία πολιτισμική στάση ζωής», κατέληξε, αναδεικνύοντας τη σημασία της ενημέρωσης και της συλλογικής ευθύνης για τη διατήρηση της δημόσιας υγείας.
Κατσαράκης: Βασικός ο ρόλος του φαρμακοποιού στην ενίσχυση του εμβολιασμού
Εκτός από τον γιατρό, και ο φαρμακοποιός μπορεί να ενισχύσει την πληροφόρηση για τον εμβολιασμό, είπε στην ομιλία του ο κύριος Μανώλης Κατσαράκης, Γενικός Γραμματέας Πανελλήνιου Φαρμακευτικού Συλλόγου. «Το φαρμακείο συγκεντρώνει κόσμο καθημερινά» εξήγησε.
Ο φαρμακοποιός είναι και εκείνος που μπορεί να ενημερώσει τους άνω των 65 για όλα τα εμβόλια που συστήνονται από το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών, εκτός από αυτό της γρίπης, να ανατρέξει στο φάκελο του ασθενούς. «Πρέπει να είμαστε σε θέση να καταχωρούμε στο εμβολιαστικό μητρώο του ασθενούς τα εμβόλια. Με ένα ενημερωμένο μητρώο εμβολιασμού» είπε.
Φραγκούλης: 1,5 εκατομμύρια θάνατοι θα γλυτώναμε εάν τα πηγαίναμε καλύτερα στην εμβολιαστική κάλυψη
Σε 1,5 εκατομμύρια ανέρχονται οι θάνατοι που θα είχαν αποφευχθεί, εάν τα πηγαίναμε καλύτερα στην εμβολιαστική κάλυψη, τόνισε ο κύριος Ευάγγελος Φραγκούλης, Πρόεδρος της Ελληνικής Ακαδημίας Γενικής/Οικογενειακής Ιατρικής & ΠΦΥ στο πλαίσιο της 4ης Ημερίδας για τον Εμβολιασμό του ygeiamou.gr .
Άλλωστε, ο εμβολιασμός δεν αφορά μόνο τα παιδιά, αλλά αποτελεί δια βίου διαδικασία πρόληψης και φροντίδας υγείας για κάθε άτομο και κοινωνία.
Ο ειδικός μίλησε για τη σημασία της δια βίου προσέγγισης στον εμβολιασμό, δηλαδή της συνεχούς προστασίας του πληθυσμού καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής. Η ανοσία δεν είναι μόνιμη για όλα τα νοσήματα και οι ενήλικες χρειάζονται επαναληπτικούς ή νέους εμβολιασμούς για να προστατευτούν από λοιμώξεις που μπορεί να έχουν σοβαρές επιπτώσεις στην υγεία και την παραγωγικότητα. Ο εμβολιασμός αποτελεί πράξη ατομικής και συλλογικής ευθύνης, καθώς μειώνει τη διασπορά των νοσημάτων και συμβάλλει στη μακροζωία και την ποιότητα ζωής του πληθυσμού.
«Οι εμβολιασμοί είναι κρίσιμο σημείο της πρωτοβάθμιας περίθαλψης» σημείωσε.
Η μόνη χώρα που πιάνει τους στόχους της εμβολιαστικής κάλυψης
Ο κύριος Φραγκούλης παρουσίασε ως παράδειγμα το Μητρώο Εμβολιασμών της Δανίας (Danish Vaccination Registry), το οποίο λειτουργεί ως ακρογωνιαίος λίθος του εθνικού συστήματος εμβολιασμών της Δανίας. Από το 2013, και υποχρεωτικά από το 2015, όλοι οι επαγγελματίες υγείας καταγράφουν ηλεκτρονικά τους εμβολιασμούς των ασθενών. Το μητρώο αυτό αποτελεί πολύτιμο εργαλείο για την ιχνηλάτηση, την υπενθύμιση και την αξιολόγηση της εμβολιαστικής κάλυψης. Οι γενικοί ιατροί έχουν πλήρη εικόνα των εμβολίων κάθε ασθενούς, μπορούν να εντοπίζουν ποιοι χρειάζονται ενίσχυση ή αναμνηστικές δόσεις και να επικοινωνούν άμεσα μαζί τους.
Η λειτουργία του συστήματος στηρίζεται στη διαλειτουργικότητα των πληροφοριακών συστημάτων και στην απλότητα χρήσης για τους ιατρούς. Επιπλέον, οι δανικές αρχές αξιοποιούν υπενθυμίσεις μέσω γραπτών ή ηλεκτρονικών μηνυμάτων δύο εβδομάδες πριν την προγραμματισμένη ημερομηνία εμβολιασμού, ενισχύοντας έτσι τη συμμόρφωση του πληθυσμού. Αν δεν καταγραφεί εμβολιασμός εντός 30 ημερών, αποστέλλεται νέα υπενθύμιση.
Η εφαρμογή του μητρώου είχε θεαματικά αποτελέσματα: η Δανία είναι η μόνη ευρωπαϊκή χώρα που πέτυχε τον στόχο κάλυψης 75% των ατόμων άνω των 65 ετών με εμβόλιο γρίπης την περίοδο 2020–2021. Μόλις λίγα χρόνια πριν, το ποσοστό αυτό ήταν γύρω στο 50%. Το μητρώο επέτρεψε στο σύστημα να εντοπίσει περιοχές ή ομάδες με χαμηλή εμβολιαστική κάλυψη και να εφαρμόσει στοχευμένες παρεμβάσεις για την αύξηση της συμμετοχής.
Πώς θα καμφθεί η διστακτικότητα
Η πρόσβαση των πολιτών στα απαραίτητα εμβόλια πρέπει να είναι ανεμπόδιστη τόνισε ο κύριος Φραγκούλης. Η πολιτεία και το σύστημα υγείας οφείλουν να εξασφαλίσουν ευελιξία στη χορήγηση και διάθεση των εμβολίων – είτε μέσω φαρμακείων είτε μέσω ιατρείων, υπό ασφαλείς προϋποθέσεις. Μόνο έτσι μπορεί να διασφαλιστεί η ισότιμη και έγκαιρη πρόσβαση όλων των πολιτών στην πρόληψη, ενισχύοντας τη συλλογική ασπίδα προστασίας και το επίπεδο Δημόσιας Υγείας της χώρας.
«Ο οικογενειακός γιατρός είναι ο κατάλληλος να αντιμετωπίσει τη διστακτικότητα» σημείωσε ο κύριος Φραγκούλης. Όπως ανέφερε, οι γιατροί της Πρωτοβάθμιας έχουν ως αίτημα να γίνεται και διάθεση των εμβολίων στα ιατρεία, όπως στις ΗΠΑ και στην Αγγλία. Στην Αγγλία, μάλιστα, κάθε εμβολιασμός επιβραβεύει οικονομικά τον γιατρό κι έτσι ενισχύεται ο εμβολιασμός.
Μπακάκος: Αντιμετώπιση εμβολιαστικής κόπωσης
Ο ασθενής χρειάζεται να γνωρίζει ποιο εμβόλιο να κάνει πρώτα, αν μπορεί να τα κάνει μαζί -ζητήματα που πρέπει να γνωρίζει και να ενημερώνει ο ιατρός, ώστε να προχωρά ο ασθενής στον εμβολιασμό του.
Έχουμε ένα πολύ καλό εμβολιαστικό πρόγραμμα – Είναι μεγάλο πλεονέκτημα το να αποζημιώνονται εμβόλιο. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, το εμβόλιο κατά του πνευμονιόκοκκου (πρότυπο ΗΠΑ), σε υψηλό ποσοστό.
Παρά τα υψηλά ποσοστά πενυμονίας, είναι χαμηλότερα σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, επειδή η αποζημίωση γίνεται σε όλο και μεγαλύτερο εύρος του πληθυσμού.
Επίσης, έχουμε το πλεονέκτημα ύ[αρξης του εξειδικευμένου γιατρού και τα εμβόλια που θα προτείνει.
Από τον σχεδιασμό στην πράξη: Καλές πρακτικές και μαθήματα εμβολιασμού
Στη συζήτηση συμμετείχαν ο Γιώργος Παππάς, Παθολόγος – Ερευνητής, ο Δημήτρης Πιστόλας, Διευθυντής Νοσηλευτικής Υπηρεσίας, «Νοσοκομείο Ευαγγελισμός» και η Βάσω – Ραφαέλλα Βακουφτσή, Πρόεδρος Ένωσης Ασθενών Ελλάδας
Συντόνισε η Παναγιώτα Καρλατήρα, Διευθύντρια Σύνταξης ygeiamou.gr
Βακουφτσή: Υπάρχουν ακόμη νοσηλευόμενοι ασθενείς στις ΜΕΘ με Covid
Όποιος διαβάζει το διαδίκτυο δεν εμβολιάζεται, εκτός εάν διαβάζει το κύριο Παππά, οπότε το πράττει!
Υπάρχουν ακόμη ανεμβολίαστοι ασθενείς με Covid στις ΜΕΘ – Δεν έχει εκλείψει ο κορωνοιός, παρόλο που πολλοί μπορεί να πιστεύουν ότι είναι κάτι σαν μία γρίπη.
Για τον θεσμικό ρόλο των εκπροσώπων ασθενών ο στόχος είναι η αύξηση της εγγραματοσύνης – Προσπαθούμε να το επιτύχουμε μεσω της Ακαδημίας Ασθενών.
«Στα 15 χρόνια που είμαι ανοσοκαταλμένη, δεν έχω περάσει ποτέ γρίπη – Είμαι πλήρως εμβολιασμένη». Πρέπει να αξιοποίησουμε ό,τι διαθέσιμο μέσο έχουμε και να φτάσουμε και στον τελευταίο πολίτη και να του λύσουμε οποιαδήποτε απορία/ δισταγμό σχετικά με τον εμβολιασμό.
Πιστόλας: Επαγγελματίες υγείας δεν είναι μόνο οι γιατροί
Κατά τη διάρκεια της πανδημίας του κορωνοίού, οι επαγγελματίες υγείας δεν κλείστηκαν στα σπίτια τους. Χάθηκαν πάρα πολλοί συνάδελφοι στη χώρα.
Υπήρξαν πολλά διδάγματα, για το πώς να διαχειριζόμαστε τέτοιες καταστάσεις. Και εκεί ήρθε το εμβόλιο σαν λύτρωση. Αντιμετωπίσαμε, όμως, την παραπληροφόρηση πολλές φορές.
Αρχικά, έπρεπε όλοι οι εργαζόμενοι να έχουν εμπιστοσύνη στους ηγέτες τους και να κάνουμε μια πολύ καλή πληροφόρηση του προσωπικού μας. Έπρεπε να αντιμετωπίσουμε την παραπληροφόρηση και τη διστακτικότητα που βίωναν.
Παππάς: Το διαδίκτυο λειτουργεί ως μια πλατεία και πολλαπλασιάζει ένα μήνυμα
Το διαδίκτυο λειτουργεί ως μια πλατεία και πολλαπλασιάζει ένα μήνυμα – Τα παραδείγματα, δυστυχώς, είναι πολλά και δυσάρεστα.
Δεν ενδιαφέρονται, συνήθως, για τα δεδομένα, για την αλήθεια αλλά να στοχεύσουν σε ανθρώπους που έχουν πρόβλημα με το κράτος, την επιστήμη κλπ και θα τους κάνουν στρατιώτες. Και αυτοί είναι που θα δωσουν όγκο στην παραπληροφόρηση.
Όταν κάποιος βλέπει ένα ψέμα να έρχεται συνέχεια μπροστά του, τότε θα το πιστέψει -όταν αυτό είναι πλειοψηφικό. Έχουμε ξεχάσει ότι όλη η συζήτηση γίνεται εκτός του πλαισίου που κυκλοφορούμε εμείς- Δεν γίνεται σε συνέδρια αλλά στο διαδίκτυο.
Για αυτό πρέπει να επιτεθούμε στο ψέμα, πριν ριζώσει. Θα πρέπει να εξηγήσουμε στον κόσμο πώς να διαχειρίζεται την πληροφορία. Η εκπαίδευση των παιδιών από τα σχολεία είναι επένδυση για την ενημέρωση όλης της οικογένειας.
