*Γράφει ο κ. Χρήστος Ροϊλός, Διοικητής της 2ης Υγειονομικής Περιφέρειας (Πειραιώς και Νησιών του Αιγαίου)
Σε συστήματα υγείας, όπως της Ελλάδας, όπου η πρόσβαση των ασθενών στις νοσοκομειακές δομές δεν υπόκεινται σε «gatekeeping», δεν χρειάζονται δηλαδή παραπομπή από εξωνοσοκομειακό ιατρό, για την πλειονότητα των πολιτών η πρώτη επαφή με το υγειονομικό σύστημα είναι το Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών (ΤΕΠ). Σχεδόν το σύνολο του πληθυσμού, στη διάρκεια της ζωής του, θα χρειαστεί να επισκεφτεί ένα ΤΕΠ, είτε ως συνοδός είτε ως ασθενής, σχηματίζοντας, μέσω της συγκεκριμένης εμπειρίας, μία εντύπωση για όλο το σύστημα. Το δεδομένο αυτό, από μόνο του, επιφορτίζει επιπλέον ένα, ήδη, επιβαρυμένο τμήμα το οποίο χαρακτηρίζεται από πολλαπλές ιδιαιτερότητες και προκλήσεις.
Το ΤΕΠ βρίσκεται στον μεταίχμιο χώρο του εξωτερικού και εσωτερικού περιβάλλοντος ενός νοσοκομείου, ακροβατώντας σε εύθραυστες ισορροπίες, αποτελώντας ταυτόχρονα τον «εκπρόσωπο», τη «βιτρίνα» του ΕΣΥ για μια μεγάλη μερίδα πολιτών, αλλά και το προπύργιο για το νοσοκομείο. Λειτουργεί, σχεδόν μόνιμα, σε κατάσταση κρίσης, εφόσον απαιτείται οι αποφάσεις να λαμβάνονται υπό συνθήκες αβεβαιότητας, μη έχοντας πάντα πλήρη κλινικά δεδομένα, και υπό πίεση χρόνου, σε μία ατέρμονη προσπάθεια διαχείρισης ενός μεγάλου όγκου ασθενών σε πλαίσιο ασφάλειας και αξιοπρέπειας. Ταυτόχρονα, η συναισθηματική φόρτιση είναι υψηλή. Και για το προσωπικό και για τους πολίτες! Είναι απόλυτα αποδεκτό για τον κάθε ασθενή να θεωρεί το δικό του πρόβλημα υγείας ως μείζονος σημασίας και να κρίνει αναγκαία την άμεση διεκπεραίωσή του έχοντας την αγωνία και το φόβο για το άγνωστο.
Το προσωπικό οφείλει να προτεραιοποιεί τις ανάγκες, τη βαρύτητα και κατά συνέπεια τους χρόνους απόκρισης σε κάθε περιστατικό. Η συγκεκριμένη μη «συναισθηματική συμβατότητα» υποδαυλίζει ένα εκρηκτικό μείγμα, έτοιμο να πυροδοτηθεί ανά πάσα στιγμή, ακόμη και από ασήμαντες αφορμές. Οι εργαζόμενοι στο ΤΕΠ το γνωρίζουν και καλούνται να διαθέτουν εκείνες τις επικοινωνιακές δεξιότητες που αμβλύνουν τις εντάσεις, αλλά και σθένος ψυχής για να ανταποκρίνονται στον συναισθηματικό κάματο και την πίεση.
Το μωσαϊκό των ιδιαιτεροτήτων απεικονίζεται στην συνήθη εικόνα «χάους» μιας εφημερίας, που έχει σχεδόν ο καθένας στο μυαλό του, αλλά και αποτυπώνεται στις πολύωρες αναμονές, τόσο για εξέταση όσο και για την τελική έκβαση, στον συγχρωτισμό του τμήματος και στην επικρατούσα ένταση. Η Πολιτεία, αναγνωρίζοντας τα προβλήματα αλλά και τον κομβικό ρόλο του ΤΕΠ στο ΕΣΥ, τα τελευταία χρόνια έχει ξεκινήσει μία σειρά στοχευμένων παρεμβάσεων για την σταδιακή επίλυση των θεμάτων.
Οι θεσμικές παρεμβάσεις που αλλάζουν το τοπίο
Αρχικά, δημιουργήθηκε η εξειδίκευση στην επείγουσα ιατρική και η αντίστοιχη νοσηλευτική ειδικότητα με στόχο την εναρμόνιση της εκπαίδευσης των επαγγελματιών υγείας με τις απαιτήσεις της επείγουσας φροντίδας, ανταποκρινόμενη στην ασφαλή και τάχιστη αξιολόγηση και απόκριση, καλύπτοντας όλο το εύρος της παθολογίας.
Νομοθετήθηκε το Εθνικό Σύστημα Τραύματος, αποτελώντας μία ολοκληρωμένη οργανωτική προσέγγιση και διαιρούμενο σε 4 επίπεδα, ανάλογα με τις δυνατότητες της υγειονομικής δομής, ώστε ο πολυτραυματίας (αυξημένα ποσοστά στη χώρα μας) να αντιμετωπίζεται σύμφωνα με τις διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες, όχι μόνο ανεβάζοντας το προσδόκιμο επιβίωσης, αλλά κυρίως μειώνοντας το ποσοστό αναπηριών που μπορούν να αποτραπούν.
Με χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας ανακαινίζονται, επεκτείνονται και εξοπλίζονται με σύγχρονα μηχανήματα τα ΤΕΠ των περισσότερων νοσοκομείων της χώρας βάση ενός κοινού προτύπου. Αποκτούν όλα χώρο Διαλογής για την άμεση αξιολόγηση της βαρύτητας των προσερχόμενων ασθενών, ιατρείο fast track για περιστατικά ήσσονος βαρύτητας μειώνοντας τους χρόνους αναμονής και τον συγχρωτισμό, αίθουσα Αναζωογόνησης, υψηλών προδιαγραφών, για την άμεση αντιμετώπιση βαρέως πασχόντων, καθορίζονται οι ροές των ασθενών κτλ.
Εισάγονται ψηφιακές καινοτομίες, όπως το ηλεκτρονικό «βραχιολάκι» ιχνηλάτησης του ασθενή με σκοπό όχι τόσο τον έλεγχο της αποδοτικότητας του τμήματος, όσο την εύρεση των δυσλειτουργιών, προκειμένου να πραγματοποιούνται βελτιωτικές κινήσεις για την μείωση των ωρών αναμονής, καθώς και την ασφάλεια κατά την παραμονή των αρρώστων.
Σαφώς η προσπάθεια δε σταματά εδώ. Ο διάλογος για την επείγουσα φροντίδα δεν είναι περιστασιακός. Είναι μια αέναη διαδικασία βελτίωσης που απαιτεί συνεργασία διοίκησης, επαγγελματιών υγείας, πολιτείας και κοινωνίας. Η αύξηση της στελέχωσης, κυρίως με το κατάλληλα εκπαιδευμένο προσωπικό, η νομοθετική λειτουργική διασύνδεση των νοσοκομειακών ΤΕΠ με τις δομές της Πρωτοβάθμιας υγείας, η θεσμοθέτηση ενός κοινού συστήματος διαλογής και μιας ενιαίας λειτουργικής και οργανωτικής διαδικασίας όλων των ΤΕΠ, με εφαρμογή συγκεκριμένων και μετρήσιμων δεικτών απόδοσης, η ενημέρωση και η «εκπαίδευση» των πολιτών για ορθή χρήση των υπηρεσιών υγείας, εφόσον έχουν προηγηθεί όλα τα παραπάνω, αποτελούν βασικές προτεραιότητες για την ηγεσία του Υπουργείου Υγείας.
Σε ό,τι αφορά τη 2η Υγειονομική Περιφέρεια οι προκλήσεις είναι ιδιαίτερες: νησιωτικότητα, εποχικές διακυμάνσεις πληθυσμού, αποστάσεις και όλο το φάσμα δυναμικότητας των νοσοκομειακών δομών: από τριτοβάθμιο Πανεπιστημιακό ως μικρό νησιωτικό με πολύ λίγες κλίνες. Παρά το γεγονός ότι η όποια παρέμβαση οφείλει να λαμβάνει υπόψη γεωγραφικές ιδιαιτερότητες και επιχειρησιακές ικανότητες, στρατηγικός μας στόχος είναι όλα τα ΤΕΠ, όπου κι αν λειτουργούν, να είναι ασφαλή, προσιτά, αποτελεσματικά και ανθεκτικά σε πιθανές αλλαγές και μελλοντικές προκλήσεις.
Διαβάστε επίσης
Έκρηξη βίας στα δημόσια νοσοκομεία – Ο ΙΣΑ ζητά αστυνομική παρουσία στα μεγάλα εφημερεύοντα
Θεμιστοκλέους: Το κέντρο τραύματος μπορεί να μειώσει κατά 20% θανάτους και βαριά αναπηρία
Ο Έλληνας γιατρός που εκπαιδεύει χειρουργούς στην Αφρική μιλά στο ygeiamou
