Ο καρκίνος του πνεύμονα, ένας «αόρατος» αλλά ιδιαίτερα θανατηφόρος τύπος καρκίνου, και η ανάγκη συνολικής αντιμετώπισής του, μέσα από την πρόληψη (πρωτογενή και δευτερογενή) και τις βέλτιστες θεραπευτικές δυνατότητες, βρέθηκε στο επίκεντρο συζήτησης μεταξύ επτά ειδικών – καταξιωμένων επιστημόνων, εκπροσώπων ασθενών αλλά και της αναπληρώτριας υπουργού Υγείας- στο Στρογγυλό Τραπέζι με θέμα «Καρκίνος του πνεύμονα: Η δύναμη της πρόληψης και της έγκαιρης διάγνωσης» που διοργάνωσε το ygeiamou.gr.
Περίπου 8.000-10.000 νέα περιστατικά καρκίνου του πνεύμονα διαγιγνώσκονται ετησίως στην Ελλάδα. Ωστόσο, η πλειοψηφία των ασθενών (πάνω από 70%) διαγιγνώσκεται σε προχωρημένο στάδιο, μειώνοντας τις πιθανότητες χειρουργικής αντιμετώπισης και ίασης. Η ανοσοθεραπεία και η Ογκολογία Ακριβείας έχουν αλλάξει το θεραπευτικό πεδίο, προσφέροντας μακροχρόνια ύφεση, ωστόσο με γοργά βήματα απαιτείται να γίνουν παρεμβάσεις και στο πεδίο της πρόληψης, με έμφαση την πρώιμη ανίχνευση και την έγκαιρη διάγνωση της νόσου. Μάλιστα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή (2022) έχει προσθέσει τον καρκίνο του πνεύμονα στις μορφές καρκίνου που πρέπει να εστιάζονται για έγκαιρη ανίχνευση.
Ακολουθώντας την ευρωπαϊκή πεπατημένη και το υπουργείο Υγείας δρομολογεί, μέσα στο 2026, πιλοτικό πρόγραμμα προσυμπτωματικού ελέγχου για τον καρκίνο του πνεύμονα, καθώς επιχειρησιακά και επιστημονικά έχουν ωριμάσει οι συνθήκες, όπως υπογράμμισε η αν. υπουργός Υγείας, κυρία Ειρήνη Αγαπηδάκη, μιλώντας στο Στρογγυλό Τραπέζι του ygeiamou.gr.
«Καρκίνος του πνεύμονα: Η δύναμη της πρόληψης και της έγκαιρης διάγνωσης» ήταν το θέμα που συζητήθηκε στο Στρογγυλό Τραπέζι που διοργάνωσε το ygeiamou.gr
«Σε αντίθεση με άλλες παθήσεις, εδώ δεν απευθυνόμαστε στον γενικό πληθυσμό. Δεν πρόκειται να απευθυνθεί ένα οριζόντιο μήνυμα σε εκατομμύρια πολίτες. Η επιστημονική τεκμηρίωση είναι σαφής: απαιτείται στοχευμένος εντοπισμός ατόμων υψηλού κινδύνου. Πρόκειται για όσους πληρούν το κριτήριο των «20 χρονοπακέτων», δηλαδή άτομα που έχουν καπνίσει ένα πακέτο τσιγάρων ημερησίως για 20 χρόνια ή δύο πακέτα ημερησίως για 10 χρόνια. Για αυτή την πληθυσμιακή ομάδα, η ενδεδειγμένη εξέταση είναι η αξονική τομογραφία χαμηλής δόσης ακτινοβολίας (Low Dose CT), η οποία επιτρέπει τον έγκαιρο εντοπισμό ύποπτων ευρημάτων» ανέφερε η κυρία Αγαπηδάκη.
Η εξέταση αναφοράς είναι η αξονική τομογραφία χαμηλής δόσης ακτινοβολίας (Low Dose CT) και το πρόγραμμα θα υλοποιηθεί αποκλειστικά μέσω νοσοκομείων (κλινικές/εξωτερικά ιατρεία) με συγκεκριμένο πρωτόκολλο και πλήρη διαδρομή παραπομπής, ώστε όποιος χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση να οδηγείται οργανωμένα εντός του νοσοκομειακού πλαισίου (διάγνωση–σταδιοποίηση–θεραπευτικός προσανατολισμός).
Ο ρόλος του πνευμονολόγου
Για τον κομβικό ρόλο του πνευμονολόγου στο διαγνωστικό και θεραπευτικό μονοπάτι του καρκίνου του πνεύμονα μίλησε ο κ. Στέλιος Λουκίδης, Καθηγητής Πνευμονολογίας της Ιατρικής Σχολής του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ), Πρόεδρος Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρίας.
Ο κ. Στέλιος Λουκίδης
«Η διάγνωση του καρκίνου του πνεύμονα είναι ένα δύσκολο κομμάτι, επειδή η πλειοψηφία των ασθενών έρχεται με νόσο η οποία είναι προχωρημένη. Για μας έχει μεγάλη σημασία όταν έρθει ένας ασθενής με καρκίνο του πνεύμονα να περάσει από το μυαλό μας, στη διαγνωστική μας διαχείριση, ότι ο άνθρωπος αυτός έχει την ελπίδα και τη δυνατότητα του χειρουργείου. Σε συνδυασμό και με άλλες θεραπείες. Αυτό είναι λοιπόν το μεγάλο διακύβευμα σήμερα στον καρκίνο του πνεύμονα» ανέφερε ο καθηγητής.
«Η εφαρμογή προγράμματος προσυμπτωματικού ελέγχου με βάση τεκμηριωμένα δεδομένα από τις μελέτες που έχουν γίνει μέχρι τώρα, φαίνεται ότι αυξάνει την επιβίωση από τον καρκίνο του πνεύμονα, ενώ ενέχει και μία μείωση του κόστους για το σύστημα υγείας» τόνισε ο κ. Λουκίδης, συμπληρώνοντας ότι το πιο μεγάλο στοίχημα είναι η αγαστή συνεργασία των επιστημόνων για την πρόληψη της νόσου.
Καθοριστικής σημασίας η έγκαιρη διάγνωση
«Γνωρίζουμε, διεθνώς, ότι η διάγνωση του καρκίνου του πνεύμονα, από την εμφάνιση των πρώτων συμπτωμάτων, πρέπει να γίνεται περίπου μέσα σε 4 έως 8 εβδομάδες, μέχρι την ιστολογική τεκμηρίωση. Όταν καθυστερούμε, πέρα από αυτό το “παράθυρο”, υπάρχουν συνέπειες στην έγκαιρη διάγνωση και, κατά συνέπεια, στη θεραπευτική δυναμική και στη δυνατότητα να προσφέρουμε ίαση σε αυτούς τους ασθενείς» περιέγραψε ο κ. Ιωάννης Μούντζιος, Παθολόγος – Ογκολόγος, Διευθυντής της Δ’ Ογκολογικής Κλινικής του «Ερρίκος Ντυνάν», στο Στρογγυλό Τραπέζι για τον Καρκίνο του Πνεύμονα του ygeiamou. Είτε λόγω απόστασης είτε λόγω ελλιπούς ενημέρωσης, οι ασθενείς συχνά αργούν να φτάσουν στα εξειδικευμένα κέντρα που διαθέτουν την απαραίτητη γνώση και τεχνογνωσία, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε καθυστερημένη διάγνωση.
Ο κ. Ιωάννης Μούντζιος
Φέρνοντας ένα κλίμα αισιοδοξίας, ο κ. Μούντζιος αναφέρθηκε στα «όπλα» που διαθέτει στη φαρέτρα του ο παθολόγος-ογκολόγος, τα οποία μπορούν να βοηθήσουν στην αποτελεσματική αντιμετώπιση του καρκίνου του πνεύμονα και να προσφέρουν την προοπτική της μακροχρόνιας επιβίωσης. Όσον αφορά τον μεταστατικό καρκίνο του πνεύμονα, στόχος είναι οι ασθενείς να εισέλθουν σε χρόνια ύφεση. Παρόλο που δεν είναι πάντα εφικτό να «εκριζωθεί» ο καρκίνος, όπως ανέφερε, «μπορούμε να τον “κοιμήσουμε” για όσο γίνεται μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, ώστε να έχουμε μακρά επιβίωση, με την καλύτερη δυνατή ποιότητα ζωής». Όσο νωρίτερα αξιοποιούνται αυτά τα «όπλα», τόσο πιο αποτελεσματικά είναι.
To στοίχημα είναι να πειστεί ο πληθυσμός
Σημαντικά είναι τα βήματα που έχει κάνει τα τελευταία χρόνια η Ελλάδα στον τομέα της πρόληψης, δημιουργώντας τις βάσεις για την ανάπτυξη νέων εθνικών προγραμμάτων υγείας, μεταξύ των οποίων και ο προσυμπτωματικός έλεγχος για τον καρκίνο του πνεύμονα, τόνισε η κυρία Δάφνη Καϊτελίδου, Καθηγήτρια Διοίκησης Υπηρεσιών Υγείας στο Τμήμα Νοσηλευτικής του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ ) και Πρόεδρος Οργανισμού για τη Διασφάλιση Ποιότητας Υπηρεσιών Υγείας (ΟΔΙΠΥ), στο Στρογγυλό Τραπέζι για τον καρκίνο του πνεύμονα του ygeiamou.
Η κυρία Δάφνη Καϊτελίδου
Παρόλα αυτά, σύμφωνα με την καθηγήτρια, ο καρκίνος του πνεύμονα παρουσιάζει ιδιαίτερες προκλήσεις όσον αφορά τον προσδιορισμό του πληθυσμού στόχου. «Δεν αφορά μόνο καπνιστές ή πρώην καπνιστές, αλλά και άτομα με επαγγελματική ή περιβαλλοντική έκθεση, καθώς και άτομα με οικογενειακό ιστορικό» εξήγησε. «Πρόκειται για έναν ετερογενή πληθυσμό, που δεν αρκεί απλώς να εντοπιστεί – πρέπει και να πειστεί», τόνισε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι το στοίχημα δεν είναι μόνο ο προσυμπτωματικός έλεγχος, αλλά η ένταξη του πληθυσμού σε μια συνολική κουλτούρα πρόληψης.
Παράγοντες κινδύνου: Τι γνωρίζουν και τι αγνοούν οι πολίτες
Σημαντικά κενά γνώσης, αλλά και έντονη διάθεση του πληθυσμού για ουσιαστική ενημέρωση γύρω από την πρόληψη και την έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου του πνεύμονα, ανέδειξε η τοποθέτηση της κυρίας Γεωργίας Κουρλαμπά, Επίκουρης Καθηγήτριας Νοσηλευτικής Δημόσιας Υγείας – Πρόληψης στο Τμήμα Νοσηλευτικής του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ). Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, 9 στους 10 Έλληνες συνδέουν σωστά το κάπνισμα με τον καρκίνο του πνεύμονα. Η εικόνα, ωστόσο, δεν είναι το ίδιο καθαρή όταν πρόκειται για άλλους, εξίσου σημαντικούς παράγοντες κινδύνου, οι οποίοι παραμένουν σε μεγάλο βαθμό υποτιμημένοι από τον πληθυσμό.
Η κυρία Γεωργία Κουρλαμπά
«Πολύ λιγότεροι αναγνωρίζουν το παθητικό κάπνισμα ή την επαγγελματική έκθεση σε ουσίες, όπως ο αμίαντος», σημείωσε η κυρία Κουρλαμπά, ενώ ακόμη μικρότερο είναι το ποσοστό όσων αντιλαμβάνονται ότι οι πρώην καπνιστές συνεχίζουν να διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο, ακόμη και χρόνια μετά τη διακοπή του καπνίσματος.
Όπως υπογράμμισε, αυτά τα ευρήματα είναι κρίσιμα, καθώς καθορίζουν ποιος θεωρεί τον εαυτό του άτομο υψηλού κινδύνου και, κατ’ επέκταση, ποιος θα επιλέξει να συμμετάσχει σε ένα πρόγραμμα προσυμπτωματικού ελέγχου.
Εθνικό σχέδιο δράσης για τον καρκίνο του πνεύμονα
Στην ανάγκη για τον σχεδιασμό και την εφαρμογή ενός Εθνικού σχεδίου δράσης για τον καρκίνο του πνεύμονα, μια από τις πιο δύσκολες και συχνές μορφές καρκίνου στη χώρα μας, εστίασε ο κ. Γιώργος Καπετανάκης, Πρόεδρος της Ελληνικής Ομοσπονδίας Καρκίνου (ΕΛΛΟΚ), μιλώντας στο στρογγυλό τραπέζι του ygeiamou.gr. «Από το 2023 που τελείωσε η πανδημία, το μήνυμα που στέλνει πάντα η ΕΛΛΟΚ είναι «ο άνθρωπος στο επίκεντρο».
Στόχος είναι να αναδείξουμε την ανάγκη ολιστικής προσέγγισης, να απευθυνθούμε στον πολίτη, κατευθείαν, πριν γίνει ασθενής, αλλά και στον ασθενή και να μπορέσουμε να φτιάξουμε μια πιο υγιή κοινωνία, εστιάζοντας στη δημόσια υγεία. Όλα αυτά πρέπει να γίνουν μεθοδικά. Ευτυχώς, τα τελευταία χρόνια έχει γίνει πολύ σημαντική πρόοδος», είπε αρχικά. «Είναι επιτακτική ανάγκη να υπάρξει ένα εθνικό σχέδιο δράσης κατά του καρκίνου, στο οποίο ο καρκίνος του πνεύμονα θα έχει προτεραιότητα. Είναι σημαντικό να δούμε πώς μπορούν οι ίδιοι οι εκπρόσωποι των πολιτών να συμμετάσχουν θεσμικά, σε επιτροπές, ομάδες εργασίας, σε κάθε στάδιο του σχεδιασμού» σημείωσε, εξαίροντας τη συνεργασία που έχει η ΕΛΛΟΚ με το υπουργείο Υγείας.
Η κυρία Κορίνα Πατέλη-Βell (δεξιά) και ο κ. Γιώργος Καπετανάκης στο Στρογγυλό Τραπέζι του ygeiamou.gr για τον καρκίνο του πνεύμονα
Για τα βασικά εμπόδια που αντιμετωπίζουν οι ασθενείς με καρκίνο του πνεύμονα, αλλά και για τον καίριο ρόλο των οργανώσεων των ασθενών στην επιτυχή πραγματοποίηση και οργάνωση ενός προγράμματος προσυμπτωματικού ελέγχου μίλησε η κυρία Κορίνα Πατέλη-Bell, Ιδρύτρια, Πρόεδρος & Διαχειρίστρια της FairLife L.C.C. στο Στρογγυλό Tραπέζι του ygeiamou για τον Καρκίνο του Πνεύμονα.
Η απουσία οργανωμένου προσυμπτωματικού ελέγχου αποτελεί κατά την κυρία Πατέλη-Bell ένα από τα βασικά εμπόδια που αντιμετωπίζουν οι ασθενείς. «Πάνω από το 70% των διαγνώσεων γίνεται σε προχωρημένο στάδιο, άρα εδώ έχουμε χαμένες ευκαιρίες. Στη χώρα μας κάθε ώρα ένας άνθρωπος χάνει τη ζωή του ή διαγιγνώσκεται με καρκίνο του πνεύμονα. Καθώς τα επόμενα χρόνια, έως το 2050, οι διαγνώσεις θα αυξηθούν, καταλαβαίνουμε την αναγκαιότητα να υπάρξει προσυμπτωματικός έλεγχος» ανέφερε.
Οι οργανώσεις ασθενών αποτελούν ένα κρίσιμο και αναντικατάστατο κρίκο μεταξύ της πολιτείας, του συστήματος υγείας και της κοινωνίας. «Δεν είμαστε εδώ για να υποκαταστήσουμε το κράτος. Είμαστε εδώ για να ενισχύσουμε και να υποστηρίξουμε τις αποτελεσματικές πολιτικές υγείας» κατέληξε, δηλώνοντας την στήριξη στις δράσεις του υπουργείου Υγείας.
Δείτε όλη τη συζήτηση στο βίντεο που ακολουθεί:
