*Γράφει ο Σωτήρης Πλαΐνης, PhD, Ερευνητής στην Επιστήμη της Όρασης στο Εργαστήριο Οπτικής και Όρασης, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Κρήτης, Visiting Research Fellow, Aston University (UK), Fellow of the European Academy of Optometry & Optics (FEAOO)
Κάθε Παγκόσμια Ημέρα Όρασης η έμφαση δίνεται, και σωστά, στην πρόληψη και την έγκαιρη διάγνωση. Το φετινό μήνυμα, “Eye Care for Everyone”, μας δίνει την ευκαιρία να δούμε τη φροντίδα της όρασης μέσα από μια ευρύτερη οπτική.
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, τουλάχιστον 2,2 δισεκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως ζουν με κάποια διαταραχή της κοντινής ή μακρινής όρασης. Για τουλάχιστον 1 δισεκατομμύριο από αυτούς, η διαταραχή θα μπορούσε να είχε προληφθεί ή δεν έχει ακόμη αντιμετωπιστεί.
Το ζήτημα δεν είναι μόνο υγειονομικό. Ενόψει του Global Summit for Eye Health τον Νοέμβριο, νέα στοιχεία αναδεικνύουν και το τεράστιο κοινωνικό και οικονομικό αποτύπωμα της απώλειας όρασης: η αντιμετώπιση της αποτρέψιμης απώλειας όρασης εκτιμάται ότι θα μπορούσε να προσθέτει 447 δισ. δολάρια ετησίως στην παγκόσμια οικονομία.
Πίσω όμως από τους αριθμούς βρίσκεται ένα ουσιαστικότερο ερώτημα: τι σημαίνει πραγματικά καλή όραση και τι απαιτείται για να τη διατηρήσουμε σε όλη τη διάρκεια της ζωής μας;
Οι αριθμοί αυτοί συνήθως μας οδηγούν να σκεφτούμε την πρόληψη και την αντιμετώπιση σοβαρών οφθαλμικών παθήσεων, όπως το γλαύκωμα, η διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια, ο καταρράκτης και οι παθήσεις της ωχράς κηλίδας. Και ασφαλώς η έγκαιρη αναγνώριση, η διάγνωση και η θεραπεία τους αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της προστασίας της όρασης.
Η φροντίδα της όρασης ούτε αρχίζει ούτε τελειώνει στη διάγνωση μιας πάθησης. Αφορά και τον μαθητή που δεν βλέπει καθαρά τον πίνακα. Τον νέο του οποίου η μυωπία εξελίσσεται. Τον εργαζόμενο που δυσκολεύεται να διατηρήσει άνετη όραση μπροστά σε μια οθόνη. Τον πρεσβύωπα που αναζητά λειτουργική όραση σε διαφορετικές αποστάσεις. Τον χρήστη φακών επαφής που χρειάζεται σωστή εφαρμογή και παρακολούθηση. Τον ηλικιωμένο που, ακόμη και μετά την καλύτερη δυνατή ιατρική αντιμετώπιση μιας πάθησης, εξακολουθεί να έχει μειωμένη όραση και χρειάζεται οπτική αποκατάσταση για να διατηρήσει την αυτονομία του.
Για όλους αυτούς, το ζητούμενο δεν είναι απλώς να «βλέπουν καθαρά» ή να μην υπάρχει οφθαλμική πάθηση. Είναι πόσο καλά λειτουργεί η όραση στην πραγματική ζωή.
Αυτό σημαίνει ότι μια ολοκληρωμένη φροντίδα πρέπει να περιλαμβάνει την αξιολόγηση της οπτικής λειτουργίας, την κατάλληλη διαθλαστική διόρθωση, την επιλογή και εφαρμογή γυαλιών ή φακών επαφής, την αξιολόγηση της διόφθαλμης όρασης, τη διαχείριση ειδικών οπτικών αναγκών και, όπου υπάρχει μειωμένη όραση, τη λειτουργική αποκατάστασή της. Και δεν τελειώνει με την αρχική παρέμβαση: χρειάζεται αξιολόγηση του αποτελέσματος, παρακολούθηση και, όταν προκύπτουν ευρήματα που το απαιτούν, έγκαιρη παραπομπή για περαιτέρω διερεύνηση και ιατρική αντιμετώπιση.
Ακριβώς προς αυτή την κατεύθυνση κινείται τα τελευταία χρόνια και η διεθνής συζήτηση. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας προωθεί την ολοκληρωμένη, ανθρωποκεντρική φροντίδα της όρασης, στην οποία οι υπηρεσίες οργανώνονται γύρω από τις ανάγκες του ανθρώπου σε όλη τη διάρκεια της ζωής και όχι γύρω από μεμονωμένες επαγγελματικές πράξεις.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία και για τον τρόπο με τον οποίο οργανώνουμε τις υπηρεσίες υγείας. Δεν αρκεί να γνωρίζουμε πόσους επαγγελματίες μιας ειδικότητας διαθέτει μια χώρα. Χρειάζεται να γνωρίζουμε ποιες ανάγκες έχει ο πληθυσμός, ποιες επαγγελματικές και κλινικές ικανότητες απαιτούνται για την κάλυψή τους και πώς μπορούν οι κατάλληλα εκπαιδευμένοι επαγγελματίες να συνεργάζονται, με σαφείς ρόλους, ευθύνη και αποτελεσματικές διαδρομές παραπομπής.
Ο οφθαλμίατρος, ο οπτομέτρης και ο οπτικός έχουν διαφορετικούς αλλά συμπληρωματικούς ρόλους. Η πρόληψη, η διάγνωση και θεραπεία της οφθαλμικής νόσου, η αξιολόγηση της οπτικής λειτουργίας, η οπτική διόρθωση και αποκατάσταση, η παρακολούθηση και η παραπομπή αποτελούν διαφορετικούς κρίκους της ίδιας αλυσίδας φροντίδας.
Ίσως, λοιπόν, το σημαντικότερο μήνυμα της φετινής Παγκόσμιας Ημέρας Όρασης να βρίσκεται ακριβώς στη λέξη “Everyone”.
Φροντίδα της όρασης για όλους σημαίνει όχι απλώς πρόσβαση σε μια εξέταση, αλλά πρόσβαση στην κατάλληλη φροντίδα, από τον κατάλληλα εκπαιδευμένο επαγγελματία, όταν κι όπου τη χρειαζόμαστε.
Γιατί, τελικά, ο στόχος δεν είναι απλώς να βλέπουμε περισσότερα γράμματα σ’ έναν πίνακα εξέτασης. Είναι να βλέπουμε καλύτερα στη ζωή μας.
Ειδήσεις σήμερα
Ιός Δυτικού Νείλου: 38 νοσηλείες – Ποιες περιοχές είναι στο κόκκινο
Δωρεάν ιατρικές εξετάσεις στον Ασπρόπυργο στο πλαίσιο προγράμματος εξωνοσοκομειακής φροντίδας
Αιματολογικοί καρκίνοι: Οι θεραπείες αλλάζουν το τοπίο – Πού παραμένουν τα κενά
