Το κάπνισμα στην Ευρώπη μειώνεται αλλά με αργούς ρυθμούς. Και μαζί του αλλάζει και η ίδια η εικόνα της χρήσης νικοτίνης: δίπλα στα τσιγάρα βρίσκονται πλέον τα ηλεκτρονικά και τα σακουλάκια νικοτίνης (nicotine pouches), προϊόντα που κρατούν «δέσμιους» πολλούς ανθρώπους διεθνώς.
Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat που επικαλείται το Euronews, το 2025 περίπου 1 στους 6 πολίτες ηλικίας 16 ετών και άνω στην ΕΕ χρησιμοποιούσε καθημερινά καπνό ή συναφή προϊόντα. Το ποσοστό παραμένει υψηλό, παρά τη σταδιακή πτώση των τελευταίων ετών.
Οι άνδρες καπνίζουν περισσότερο
Η διαφορά ανάμεσα στα φύλα παραμένει ενδεικτική: το 20,8% των ανδρών δήλωνε καθημερινή χρήση καπνού ή εναλλακτικών προϊόντων, έναντι 12,6% των γυναικών.
Ωστόσο, και τα δύο ποσοστά είναι ελαφρώς χαμηλότερα σε σχέση με το 2022, όταν καθημερινοί χρήστες ήταν 22,2% και 13,1%, αντίστοιχα.
Το «βαρύ» τίμημα του καπνού
Πίσω από τα νούμερα υπάρχει ένα πιο σκληρό φορτίο για τη δημόσια υγεία. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), ο καπνός σκοτώνει κάθε χρόνο 1,1 εκατομμύριο ανθρώπους στην Ευρώπη, ενώ περίπου 153.000 θάνατοι αποδίδονται στην έκθεση σε παθητικό κάπνισμα.
Η σύνδεση με τον καρκίνο του πνεύμονα παραμένει εξίσου συντριπτική, με το 71% στους άνδρες και το 46% στις γυναίκες να αποδίδεται στη χρήση καπνού.
Γι’ αυτό και η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει θέσει έναν… φιλόδοξο στόχο στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Σχεδίου για την Καταπολέμηση του Καρκίνου: η χρήση καπνού να μειωθεί σε λιγότερο από 5% του πληθυσμού έως το 2040.
Η πιο «δύσκολη» ηλικία: 35 έως 49 ετών
Η καθημερινή χρήση δεν περιορίζεται στους νεότερους. Το υψηλότερο ποσοστό καταγράφεται στις ηλικίες 35 έως 49 ετών, όπου φτάνει το 21,3%.
Ακολουθούν οι ηλικίες 25-34 με 19,9% και οι 50-64 με 19,8%. Τα στοιχεία δείχνουν ότι η χρήση καπνού και νικοτίνης παραμένει διάχυτη σε μεγάλο μέρος του ενήλικου πληθυσμού, όχι μόνο στις ηλικίες όπου συνήθως ξεκινά η συνήθεια.
Πού καπνίζουν περισσότερο στην Ευρώπη
Οι διαφορές ανά χώρα είναι μεγάλες. Τα υψηλότερα ποσοστά καθημερινής χρήσης καταγράφονται στη Βουλγαρία με 26,3%, στη Σουηδία με 23,9% και στην Κροατία με 23,6%.
Στον αντίποδα βρίσκονται η Ολλανδία με 9,9%, η Ιρλανδία με 11,7%, το Βέλγιο με 13,6% και το Λουξεμβούργο με 13,8%.
Μεταξύ 2022 και 2025, η καθημερινή χρήση μειώθηκε σε 17 χώρες της ΕΕ. Οι μεγαλύτερες πτώσεις καταγράφηκαν στην Ισπανία και το Λουξεμβούργο, ενώ η Κροατία και η Λιθουανία εμφάνισαν τις μεγαλύτερες αυξήσεις.
Ξέρουμε πραγματικά τι προκαλεί το κάπνισμα;
Παρά τις δεκαετίες αντικαπνιστικών πολιτικών, τις προειδοποιήσεις στα πακέτα και τις εκστρατείες δημόσιας υγείας, η ενημέρωση των πολιτών για τις συνέπειες του καπνίσματος δεν φαίνεται να έχει βελτιωθεί όσο θα περίμενε κανείς.
Μελέτη που δημοσιεύθηκε στο BMJ Open έδειξε ότι πάνω από το 90% των ερωτηθέντων γνώριζε πως το κάπνισμα μπορεί να προκαλέσει καρκίνο του πνεύμονα. Η γνώση, όμως, μειωνόταν όταν η ερώτηση αφορούσε άλλες σοβαρές συνέπειες: περίπου 8 στους 10 αναγνώριζαν τη σύνδεση με την καρδιακή νόσο, ενώ ακόμη λιγότεροι γνώριζαν τον κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου ή τις επιπτώσεις του παθητικού καπνίσματος.
Η μείωση υπάρχει, αλλά δεν αρκεί
Η αργή πτώση των ποσοστών δείχνει ότι οι πολιτικές ελέγχου του καπνού έχουν μεν αποτέλεσμα αλλά η μάχη δεν έχει κερδηθεί ακόμη.
Όσο τα προϊόντα νικοτίνης αλλάζουν μορφή και όσο μεγάλα τμήματα του πληθυσμού παραμένουν καθημερινοί χρήστες, η πρόκληση για την Ευρώπη γίνεται πιο σύνθετη: λιγότερα τσιγάρα δεν σημαίνει αυτομάτως λιγότερη εξάρτηση.
Ο στόχος για μια «γενιά χωρίς καπνό» έως το 2040 περνά όχι μόνο από απαγορεύσεις και φόρους, αλλά και από καλύτερη ενημέρωση, πρόληψη στους νέους και ουσιαστική υποστήριξη όσων θέλουν να διακόψουν.
Διαβάστε επίσης
Κάπνισμα: Πόσα χρόνια πρέπει να περάσουν από τη διακοπή του για να μειωθεί ο κίνδυνος καρκίνου
Καρκίνος πνεύμονα: Το παθητικό κάπνισμα στο σπίτι αυξάνει τον κίνδυνο έως και 30%
