Μια απλή εξέταση που μπορεί να γίνει στο σπίτι φαίνεται ότι μπορεί να μειώσει σημαντικά τον κίνδυνο θανάτου από καρκίνο του παχέος εντέρου. Νέα στοιχεία από τη Σουηδία δείχνουν ότι οι άνθρωποι που συμμετέχουν συστηματικά στον προσυμπτωματικό έλεγχο έχουν έως και 43% χαμηλότερο κίνδυνο να χάσουν τη ζωή τους από τη νόσο.
Το εύρημα προέρχεται από μεγάλη μελέτη ερευνητών του Ινστιτούτου Καρολίνσκα και του Πανεπιστημίου Ουμέα, η οποία βασίστηκε σε δεδομένα έως και 14 ετών από το πρόγραμμα προσυμπτωματικού ελέγχου Stockholm–Gotland και δημοσιεύθηκε στο JAMA Network Open.
Ο καρκίνος του παχέος εντέρου συγκαταλέγεται στις συχνότερες μορφές καρκίνου. Όταν, όμως, εντοπίζεται σε πρώιμο στάδιο, οι πιθανότητες αποτελεσματικής θεραπείας είναι σαφώς μεγαλύτερες. Γι’ αυτό και ο οργανωμένος προσυμπτωματικός έλεγχος θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα εργαλεία πρόληψης.
Ένα δείγμα κοπράνων μπορεί να κάνει τη διαφορά
Στη Σουηδία εφαρμόζεται πλέον καθολικό πρόγραμμα screening για ανθρώπους ηλικίας 60 έως 74 ετών, οι οποίοι καλούνται να εξετάζονται ανά δύο χρόνια.
Το κιτ εξέτασης αποστέλλεται στο σπίτι και ο πολίτης χρειάζεται να συλλέξει ένα μικρό δείγμα κοπράνων. Το δείγμα αναλύεται για την παρουσία μικροσκοπικών ποσοτήτων αίματος, οι οποίες δεν είναι ορατές με γυμνό μάτι. Εάν εντοπιστεί αίμα, ο συμμετέχων καλείται για περαιτέρω διερεύνηση, συνήθως με κολονοσκόπηση.
Οι περιοχές της Στοκχόλμης και του Γκότλαντ ήταν από τις πρώτες που υιοθέτησαν οργανωμένο πρόγραμμα ελέγχου, ήδη από το 2008, δίνοντας στους ερευνητές τη δυνατότητα να αξιολογήσουν πλέον τις μακροχρόνιες επιπτώσεις του.
43% χαμηλότερος κίνδυνος για όσους κάνουν πραγματικά το τεστ
Σε προηγούμενη αξιολόγηση του προγράμματος είχε διαπιστωθεί ότι όσοι είχαν λάβει πρόσκληση για screening παρουσίαζαν κατά 14% χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου από καρκίνο του παχέος εντέρου.
Η νέα ανάλυση πήγε ένα βήμα παραπέρα, επιχειρώντας να υπολογίσει τι συμβαίνει όταν ληφθεί υπόψη όχι απλώς η πρόσκληση, αλλά η πραγματική συμμετοχή. Οι ερευνητές συνέκριναν όσους κλήθηκαν για εξέταση μεταξύ 2008 και 2012 με ανθρώπους που κλήθηκαν αργότερα ή δεν είχαν κληθεί καθόλου κατά την ίδια περίοδο.
Με ειδικές στατιστικές μεθόδους προσπάθησαν να διορθώσουν παράγοντες που θα μπορούσαν να επηρεάσουν το αποτέλεσμα, όπως το γεγονός ότι ορισμένα άτομα της ομάδας σύγκρισης εξετάστηκαν αργότερα, ενώ αντίθετα κάποιοι που είχαν λάβει πρόσκληση δεν συμμετείχαν ποτέ.
Μετά από αυτές τις προσαρμογές, η πρόσκληση για προσυμπτωματικό έλεγχο συνδέθηκε με 26% χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου από τη νόσο. Για όσους, όμως, συμμετείχαν πραγματικά στο screening, η μείωση του κινδύνου έφτανε το 43%.
«Η μελέτη μας υπογραμμίζει πόσο σημαντικό είναι να συμμετέχει κανείς στον προσυμπτωματικό έλεγχο για τον καρκίνο του παχέος εντέρου και δείχνει ότι μπορεί πραγματικά να σώσει ζωές», επισημαίνει ο Johannes Blom, αναπληρωτής καθηγητής και ανώτερος σύμβουλος στο Ινστιτούτο Καρολίνσκα.
Ένας στους τρεις δεν ανταποκρίνεται
Το εντυπωσιακό είναι ότι, παρά την ευκολία της εξέτασης, σημαντικό ποσοστό των πολιτών εξακολουθεί να μην συμμετέχει. Σύμφωνα με τον Johannes Blom, περίπου ένας στους τρεις ανθρώπους δεν επιστρέφει το δείγμα, παρότι στη Σουηδία ο έλεγχος παρέχεται δωρεάν και η διαδικασία είναι απλή.
Το στοιχείο αυτό αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα υπό το φως των νέων αποτελεσμάτων, καθώς φαίνεται πως η πραγματική αποτελεσματικότητα ενός προγράμματος screening εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό όχι μόνο από το αν οι πολίτες προσκαλούνται, αλλά και από το αν τελικά ανταποκρίνονται.
Περισσότεροι από 376.000 άνθρωποι στη μελέτη
Στην έρευνα συμμετείχαν συνολικά 376.511 άνθρωποι, οι οποίοι παρακολουθήθηκαν για διάστημα έως και 14 ετών. Στο διάστημα αυτό καταγράφηκαν 1.668 θάνατοι από καρκίνο του παχέος εντέρου.
Στα πλεονεκτήματα της μελέτης περιλαμβάνονται το ιδιαίτερα μεγάλο δείγμα, η μακρόχρονη παρακολούθηση και η αξιοποίηση των εκτεταμένων σουηδικών μητρώων υγείας.
Οι ίδιοι οι επιστήμονες, ωστόσο, επισημαίνουν ότι τα ποσοστά μείωσης του κινδύνου προέκυψαν έπειτα από στατιστικές διορθώσεις, επομένως παραμένει ένας βαθμός αβεβαιότητας και τα αποτελέσματα θα πρέπει να ερμηνεύονται ως ισχυρή συσχέτιση και όχι ως απόλυτη εγγύηση για κάθε άτομο.
Το βασικό μήνυμα, πάντως, παραμένει σαφές: ένα τεστ που διαρκεί λίγα λεπτά και μπορεί να γίνει στο σπίτι έχει τη δυνατότητα να οδηγήσει στον εντοπισμό της νόσου νωρίτερα, όταν η θεραπεία είναι πολύ πιο αποτελεσματική.
Και στον προσυμπτωματικό έλεγχο, όπως δείχνουν τα νέα στοιχεία, το σημαντικό δεν είναι μόνο να λάβουμε την πρόσκληση – είναι να κάνουμε την εξέταση.
Διαβάστε επίσης
Καρκίνος παχέος εντέρου: Τα συμπτώματα που δεν πρέπει να αγνοήσουν οι κάτω των 50
«Πράσινο φως» από τον FDA σε νέα στοχευμένη θεραπεία για πολλούς τύπους καρκίνου
Καρκίνος: Πόσο κινδυνεύουμε όταν καθόμαστε συνεχόμενα για πάνω από 30′
