*Γράφει η κυρία Όλγα Μπαλαούρα, Διοικήτρια της 1ης Υγειονομικής Περιφέρειας Αττικής
Η λειτουργία των εφημεριών στα δημόσια νοσοκομεία της 1ης Υγειονομικής Περιφέρειας αποτελεί έναν από τους πιο αξιόπιστους δείκτες για την κατάσταση του συστήματος υγείας. Τα δεδομένα που συλλέγονται συστηματικά δεν αποτυπώνουν απλώς τον όγκο της ζήτησης, αλλά αναδεικνύουν με σαφήνεια τις δυνατότητες αλλά και τις πιθανές δομικές αδυναμίες στον τρόπο με τον οποίο οργανώνεται και λειτουργεί η παροχή φροντίδας.
Σε ημερήσια βάση, τα νοσοκομεία της 1ης ΥΠΕ υποδέχονται περίπου 1.400 έως 1.550 προσελεύσεις, ενώ οι εισαγωγές κυμαίνονται μεταξύ 280 και 360 ασθενών. Δηλαδή, μόλις το 20% έως 30% των περιστατικών οδηγείται σε νοσηλεία, ενώ περίπου 7 στους 10 ασθενείς που προσέρχονται στα Τμήματα Επειγόντων Περιστατικών δεν χρειάζονται εισαγωγή.
Το στοιχείο αυτό είναι κρίσιμο και αναδεικνύει μια βαθύτερη δυσλειτουργία: η πίεση που δέχονται τα νοσοκομεία δεν οφείλεται κυρίως στα βαριά περιστατικά, αλλά στον μεγάλο αριθμό ασθενών χαμηλότερης βαρύτητας που καταλήγουν στο λάθος επίπεδο φροντίδας. Το γεγονός ότι η πλειονότητα των ασθενών – σε ποσοστό που κυμαίνεται μεταξύ 75% και 85% – είναι περιπατητικοί επιβεβαιώνει ότι οι πολίτες επιλέγουν το νοσοκομείο ως πρώτο σημείο επαφής με το σύστημα υγείας.
Την ίδια στιγμή, τα δεδομένα από τις δομές πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας αποτυπώνουν τη μεγάλη δυναμική του επιπέδου αυτού. Για το έτος 2025 πάνω απο 450.000 ασθενείς προσήλθαν στα τμήματα επειγόντων των Κέντρων Υγείας της 1ης Υγειονομικής περιφέρειας, ενώ για το πρώτο τρίμηνο του 2026 έχουν καταγραφεί περίπου 100.000 προσελεύσεις αντίστοιχα. Ο αριθμός αυτός αποδεικνύει ότι η πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας ήδη εξυπηρετεί τεράστιο όγκο πολιτών, αλλά ταυτόχρονα υπογραμμίζει ότι υπάρχει ακόμη σημαντικό περιθώριο ενίσχυσης του ρόλου της ως βασικού μηχανισμού αντιμετώπισης των ασθενών και, ταυτόχρονα, αποσυμπίεσης των νοσοκομείων.
Η πραγματική πρόκληση, επομένως, δεν είναι μόνο πόσοι ασθενείς εξυπηρετούνται, αλλά κυρίως πού και με ποιον τρόπο εξυπηρετούνται.
Σε ένα σύγχρονο και αποτελεσματικό σύστημα υγείας, η πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας δεν λειτουργεί συμπληρωματικά, αλλά αποτελεί τον κεντρικό πυλώνα διαχείρισης της ζήτησης. Λειτουργεί ως gatekeeper του συστήματος: αξιολογεί, κατευθύνει και διασφαλίζει ότι κάθε ασθενής λαμβάνει τη φροντίδα που χρειάζεται στο κατάλληλο επίπεδο. Όταν ο ρόλος αυτός είναι επαρκώς ανεπτυγμένος, τα νοσοκομεία μετατρέπονται σε δομές αντιμετώπισης κρίσιμων περιστατικών ανταποκρινόμενα στο ρόλο τους αλλά και στις ανάγκες των ασθενών με επάρκεια, αποφεύγοντας τη συσσώρευση πίεσης και τη δημιουργία αναμονών.
Η ενίσχυση της πρωτοβάθμιας φροντίδας προϋποθέτει δομές που είναι πραγματικά προσβάσιμες, λειτουργικές και διαθέσιμες σε συνεχή βάση. Σε αυτό το πλαίσιο, η λειτουργία Κέντρων Υγείας σε 24ωρη βάση στην 1η Υγειονομική Περιφέρεια αποτελεί ένα σημαντικό βήμα. Τα 24ωρα Κέντρα Υγείας μπορούν να διαχειριστούν άμεσα περιστατικά χαμηλής και μέσης βαρύτητας, να παρέχουν έγκαιρη ιατρική εκτίμηση και λειτουργούν ως το πρώτο, αξιόπιστο σημείο επαφής του πολίτη με το σύστημα υγείας.
Η συμβολή τους είναι πολλαπλή. Από τη μία πλευρά, μειώνουν τις άσκοπες προσελεύσεις στα νοσοκομεία. Από την άλλη, ενισχύουν το αίσθημα ασφάλειας των πολιτών, καθώς προσφέρουν πρόσβαση σε φροντίδα όλο το εικοσιτετράωρο. Πάνω απ’ όλα, όμως, αποκαθιστούν τη λειτουργική ισορροπία του συστήματος, επιτρέποντας στα νοσοκομεία να επικεντρωθούν στον βασικό τους ρόλο: τη διαχείριση των σοβαρών και επειγόντων περιστατικών.
Παράλληλα, η αναδιοργάνωση των Τμημάτων Επειγόντων Περιστατικών αποτελεί κρίσιμο πυλώνα της συνολικής μεταρρύθμισης. Τα στοιχεία δείχνουν ότι ο μέσος χρόνος αναμονής στα ΤΕΠ διαμορφώνεται περίπου στις 3 ώρες και 30 λεπτά, ενώ σε περιόδους αιχμής μπορεί να ξεπεράσει ακόμη και τις 4 ώρες. Οι καθυστερήσεις αυτές δεν οφείλονται μόνο στον φόρτο, αλλά και στον τρόπο διαχείρισης της ροής των ασθενών.
Η εφαρμογή συστημάτων διαλογής (triage) κατά την προσέλευση, η οποία έχει καθιερωθεί στα νοσοκομεία, αποτελεί καθοριστική παρέμβαση. Ο ασθενής αξιολογείται άμεσα, κατηγοριοποιείται με βάση τη βαρύτητα της κατάστασής του και εντάσσεται σε μια οργανωμένη διαδικασία φροντίδας. Με τον τρόπο αυτό, τα επείγοντα περιστατικά λαμβάνουν προτεραιότητα, ενώ αποφεύγεται η άναρχη συσσώρευση ασθενών.
Επίσης, η εισαγωγή ψηφιακών εργαλείων στα νοσοκομεία, όπως τα βραχιολάκια παρακολούθησης της πορείας του ασθενούς, ενισχύει περαιτέρω τη διαφάνεια και την αποτελεσματικότητα. Επιτρέπει την καλύτερη παρακολούθηση της διαδρομής κάθε ασθενούς μέσα στο ΤΕΠ, βελτιώνει τον συντονισμό μεταξύ των τμημάτων και συμβάλλει ουσιαστικά στη μείωση των χρόνων αναμονής.
Οι παρεμβάσεις αυτές, οι οποίες έχουν πραγματοποιηθεί τα τελευταία χρόνια, δεν λειτουργούν αποσπασματικά. Αντίθετα, συγκροτούν ένα ενιαίο και συνεκτικό μοντέλο λειτουργίας, στο οποίο κάθε επίπεδο του συστήματος έχει σαφή ρόλο.
Το ζητούμενο δεν είναι απλώς η αποσυμφόρηση των νοσοκομείων.
Είναι η οικοδόμηση ενός συστήματος υγείας που λειτουργεί με ορθολογισμό, ισορροπία και σαφή κατανομή ρόλων. Ένα σύστημα στο οποίο ο πολίτης δεν περιπλανιέται μεταξύ δομών, αλλά καθοδηγείται αποτελεσματικά και λαμβάνει τη σωστή φροντίδα, στον σωστό χρόνο.
Η μεταρρύθμιση των εφημεριών, συνεπώς, δεν είναι μια επιμέρους τεχνική παρέμβαση. Είναι μια βαθιά οργανωτική αλλαγή που αφορά τη συνολική αρχιτεκτονική του συστήματος υγείας. Αφορά τη μετάβαση από ένα σύστημα που λειτουργεί αντιδραστικά, σε ένα σύστημα που διαχειρίζεται προληπτικά και συντονισμένα τη ζήτηση.
Σε ένα τέτοιο μοντέλο, η Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας και τα νοσοκομεία δεν λειτουργούν ανταγωνιστικά, αλλά συμπληρωματικά και αλληλοενισχυόμενα. Η πρωτοβάθμια αναλαμβάνει τον ρόλο της πρώτης επαφής, της αξιολόγησης και της κατεύθυνσης των ασθενών, ενώ τα νοσοκομεία επικεντρώνονται στη διαχείριση των σοβαρών και σύνθετων περιστατικών, με υψηλό επίπεδο εξειδίκευσης.
Η αποτελεσματικότητα λοιπόν του συστήματος δεν κρίνεται από την ισχύ ενός μόνο επιπέδου φροντίδας, αλλά από τη συνεργασία και τη σωστή διασύνδεση όλων των επιπέδων. Μόνο έτσι διασφαλίζεται ότι κάθε ασθενής λαμβάνει τη φροντίδα που χρειάζεται, στον σωστό χρόνο και στο σωστό σημείο του συστήματος υγείας.
Διαβάστε επίσης
Το «βραχιολάκι» έκοψε στο μισό την αναμονή στα Επείγοντα – Εφαρμόζεται σε 34 νοσοκομεία
Επτά καινοτομίες που κάνουν το ΕΣΥ ψηφιακό και πιο προσιτό στους Έλληνες
Πάνω από 12,5 εκατ. επισκέψεις στο ΕΣΥ – Τα νοσοκομεία που σήκωσαν το βάρος της χώρας
