Ανάμεσα στις νευρολογικές παθήσεις, η νόσος Πάρκινσον είναι εκείνη που παρουσιάζει τη μεγαλύτερη αύξηση παγκοσμίως. Σήμερα επηρεάζει περισσότερους από 10 εκατομμύρια ανθρώπους, ενώ οι ειδικοί εκτιμούν ότι ο αριθμός των περιστατικών θα υπερτριπλασιαστεί έως το 2050.
Παρά τον σημαντικό αντίκτυπο που έχει στη ζωή των ασθενών και των οικογενειών τους, πολλά στοιχεία για το πώς εμφανίζεται και εξελίσσεται η νόσος παραμένουν ακόμη ασαφή.
Η Lyndsey Collins-Praino, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια στη Σχολή Βιοϊατρικής του Πανεπιστημίου της Αδελαΐδας, αναλύει σε άρθρο της στο The Conversation τα ευρήματα μιας μεγάλης κλίμακας μελέτης σε σχεδόν 11.000 Αυστραλούς ασθενείς. Τα αποτελέσματα προσφέρουν σημαντικές πληροφορίες για τα συμπτώματα της νόσου, τους πιθανούς παράγοντες κινδύνου, αλλά και τις διαφορές που παρατηρούνται μεταξύ ανδρών και γυναικών.
Τι μας λέει η νέα έρευνα;
Συνολικά, 10.929 Αυστραλοί με νόσο Πάρκινσον συμμετείχαν στην έρευνα και έδωσαν δείγματα σάλιου για γενετική ανάλυση. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη ομάδα ασθενών με τη νόσο που έχει μελετηθεί στην Αυστραλία, αλλά και τη μεγαλύτερη ενεργή ομάδα μελέτης παγκοσμίως.
Τα αποτελέσματα ανέδειξαν τέσσερα βασικά συμπεράσματα:
1. Τα μη κινητικά συμπτώματα είναι ιδιαίτερα συχνά
Η απώλεια όσφρησης αναφέρθηκε από το 52% των συμμετεχόντων, ενώ το 65% παρουσίασε αλλαγές στη μνήμη. Παράλληλα, το 66% ανέφερε πόνο ή ζάλη. Ιδιαίτερα εντυπωσιακό είναι ότι το 96% των ασθενών παρουσίαζε διαταραχές ύπνου, όπως αϋπνία ή έντονη υπνηλία κατά τη διάρκεια της ημέρας. Επιπλέον, 96% των συμμετεχόντων ανέφεραν διαταραχές ύπνου, όπως αϋπνία και υπνηλία κατά τη διάρκεια της ημέρας.
2. Η ηλικία παραμένει ο σημαντικότερος παράγοντας κινδύνου
Η μέση ηλικία εμφάνισης των πρώτων συμπτωμάτων ήταν τα 64 έτη, ενώ η διάγνωση γινόταν κατά μέσο όρο στα 68. Παρότι η ηλικία αποτελεί τον κυριότερο παράγοντα κινδύνου, οι επιστήμονες εξακολουθούν να μην γνωρίζουν πλήρως γιατί καταστρέφονται τα κύτταρα που παράγουν ντοπαμίνη στον εγκέφαλο, σημειώνει η ειδικός.
3. Γονίδια και περιβάλλον παίζουν το δικό τους ρόλο
Ένας στους τέσσερις συμμετέχοντες (25%) ανέφερε οικογενειακό ιστορικό της νόσου. Παρόλα αυτά, μόνο το 10% έως 15% των περιπτώσεων συνδέεται άμεσα με συγκεκριμένες γενετικές μεταλλάξεις. Οι περισσότερες περιπτώσεις φαίνεται να προκύπτουν από τον συνδυασμό γενετικών και περιβαλλοντικών παραγόντων.
Συγκεκριμένα:
- το 36% των συμμετεχόντων είχε εκτεθεί σε φυτοφάρμακα,
- το 16% είχε ιστορικό τραυματικής εγκεφαλικής κάκωσης,
- το 33% είχε εργαστεί σε επαγγέλματα υψηλού κινδύνου, όπως γεωργία ή βιομηχανία μετάλλων.
Οι παράγοντες αυτοί εμφανίζονταν συχνότερα στους άνδρες.
4. Διαφορές ανάμεσα στα φύλα
Η νόσος Πάρκινσον είναι περίπου 1,5 φορά πιο συχνή στους άνδρες. Σε γενικότερο πλαίσιο, υπήρχαν διαφορές ανάμεσα σε άντρες και γυναίκες: οι γυναίκες εμφάνιζαν συμπτώματα και διαγιγνώσκονταν ελαφρώς νωρίτερα. Παράλληλα, παρουσίαζαν συχνότερα πόνο και πτώσεις. Αντίθετα, οι άντρες ανέφεραν περισσότερες αλλαγές στη μνήμη και μεγαλύτερη πιθανότητα εμφάνισης παρορμητικών συμπεριφορών.
Τι δεν γνωρίζουμε ακόμα;
Παρότι τα ευρήματα της μελέτης είναι ιδιαίτερα σημαντικά, ορισμένα ερωτήματα παραμένουν για τους ερευνητές. Αυτό συμβαίνει γιατί μόλις ένα μικρό ποσοστό των ατόμων που κλήθηκαν να συμμετάσχουν τελικά έλαβε μέρος, ενώ οι περισσότεροι συμμετέχοντες είχαν ευρωπαϊκή καταγωγή. «Επομένως, αυτό το δείγμα μπορεί να μην είναι πλήρως αντιπροσωπευτικό της νόσου Πάρκινσον» σημειώνει η καθηγήτρια.
Επιπλέον, πολλά από τα στοιχεία βασίστηκαν στις προσωπικές αναφορές των ασθενών, γεγονός που μπορεί να επηρεάζει την ακρίβεια των δεδομένων. Για τον λόγο αυτό, οι επιστήμονες σχεδιάζουν στο μέλλον να χρησιμοποιήσουν ψηφιακές τεχνολογίες, όπως smartphones και φορητές συσκευές, ώστε να συλλέξουν πιο αντικειμενικές πληροφορίες.
Γιατί θεωρούνται σημαντικά τα ευρήματα;
Μελέτες σαν αυτή παρέχουν κρίσιμες πληροφορίες σχετικά με τους παράγοντες κινδύνου που συνδέονται με τη νόσο Πάρκινσον. Όπως φαίνεται και από τα αποτελέσματα, τα συμπτώματα και η εξέλιξή της μπορεί να διαφέρουν σημαντικά από άτομο σε άτομο.
«Η καλύτερη κατανόηση των παραγόντων που επηρεάζουν την εμφάνιση και την πορεία της νόσου μπορεί να οδηγήσει σε πιο έγκαιρη διάγνωση, αλλά και σε πιο εξατομικευμένες στρατηγικές αντιμετώπισης και θεραπείας στο μέλλον» καταλήγει η καθηγήτρια.
Διαβάστε επίσης
Νόσος Πάρκινσον: Η κίνηση-κλειδί που επιβραδύνει την εξέλιξη της νόσου
Νόσος Πάρκινσον: Το τρέμουλο δεν είναι πάντα σημάδι της – Και άλλοι οκτώ μύθοι
Νόσος Πάρκινσον: Πέντε λόγοι που επιτρέπουν στους πάσχοντες να αισιοδοξούν
