Η χρόνια νεφρική νόσος (ΧΝΝ) είναι μία από τις πιο συχνές μη μεταδοτικές ασθένειες παγκοσμίως, συνδεδεμένη με σημαντικές συννοσηρότητες, ιδιαίτερα καρδιαγγειακές παθήσεις, πρόωρη θνησιμότητα, κοινωνικό κόστος, μειωμένη παραγωγικότητα και ένα σημαντικό περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Η ΧΝΝ επηρεάζει δυσανάλογα τους μειονεκτούντες πληθυσμούς και τις μειονοτικές ομάδες. Παρά τις ευρείες επιπτώσεις της, η ΧΝΝ ήταν μέχρι πρόσφατα υποτιμημένη ως παγκόσμια απειλή για την υγεία.
Το σημαντικότερο πρόβλημα της ΧΝΝ είναι ότι προσβάλλει «αθόρυβα» τον γενικό πληθυσμό και, στα αρχικά στάδια, τα συμπτώματά της δεν γίνονται αντιληπτά (εκτιμάται ότι 1 στους 10 ενήλικους πάσχει από ΧΝΝ σε παγκόσμιο επίπεδο). Ως αποτέλεσμα, είναι δυνατόν κάποιος να χάσει μέχρι και το 90% της νεφρικής λειτουργιάς του χωρίς να εμφανίζει συμπτώματα και έτσι να οδηγηθεί υποχρεωτικά σε εξωνεφρική κάθαρση, με ιδιαίτερα αρνητικές επιπτώσεις, τόσο στον ίδιο και στην οικογένεια του, όσο και στο δημόσιο σύστημα υγείας και στην οικονομία ευρύτερα. Η αναγνώριση της νεφρικής νόσου ως σοβαρής απειλής για την υγεία το 2025, από την 78η Παγκόσμια Συνέλευση Υγείας, αποτελεί μια κρίσιμη ευκαιρία για την αναμόρφωση της νεφρικής φροντίδας.
Το ψήφισμα προτρέπει τις κυβερνήσεις των κρατών – μελών να ενσωματώσουν την πρόληψη, την έγκαιρη ανίχνευση και τη διαχείριση της νεφρικής νόσου στις εθνικές στρατηγικές για τις μη μεταδοτικές ασθένειες και να επεκτείνουν την πρόσβαση σε δίκαιη, βιώσιμη, υψηλής ποιότητας νεφρική φροντίδα, συμπεριλαμβάνοντας προοδευτικά την εξωνεφρική κάθαρση, την μεταμόσχευση και την συντηρητική φροντίδα στο πλαίσιο της καθολικής υγειονομικής κάλυψης. Η απόφαση αυτή στοχεύει στην αναστροφή των προβλέψεων που θέλουν την ΧΝΝ να γίνεται η πέμπτη κύρια αιτία θανάτου έως το 2050.
Επιπλέον, η Παγκόσμια Ημέρα Νεφρού (ΠΝΝ) αναγνωρίστηκε ως κλειδί για την ευαισθητοποίηση του κοινού και την προώθηση της υγείας των νεφρών. Τέλος, επισημάνθηκε την ισχυρή επιρροή των περιβαλλοντικών παραγόντων στην υγεία των νεφρών, επισημαίνοντας τον δυσανάλογο αντίκτυπο της κλιματικής αλλαγής στις αναπτυσσόμενες χώρες και τα μικρά νησιωτικά κράτη.
Αυτά τα ορόσημα αποτελούν τη βάση πολιτικής για το θέμα της Παγκόσμιας Ημέρας Νεφρών για το 2026, «Υγεία των Νεφρών για Όλους: Φροντίδα για τους Ανθρώπους, Προστασία του Πλανήτη», το οποίο υπογραμμίζει την ανάγκη της προστασίας της υγείας των νεφρών, της αντιμετώπισης της περιβαλλοντικής επίδρασης στην υγεία των νεφρών, αλλά και της νεφρικής φροντίδας στο περιβάλλον, και κυρίως, της μετατόπισης των μοντέλων υγειονομικής περίθαλψης, από την εστίαση στη θεραπεία, όταν αυτή είναι πλέον σε προχωρημένο στάδιο, στην έγκαιρη ανίχνευση και μείωση του κινδύνου.
Ένα βιώσιμο μοντέλο θα πρέπει μειώνει δραστικά τις ανάγκες για θεραπείες υποκατάστασης των νεφρών. Ειδικότερα, η μεταμόσχευση και η περιτοναϊκή κάθαρση στο σπίτι θα πρέπει να αποτελούν τις πλέον ενδεδειγμένες θεραπείες για τα άτομα με νεφρική ανεπάρκεια, το περιβάλλον και την κοινωνία
Η επίτευξη αυτής της αλλαγής στην χώρα μας απαιτεί συντονισμένη δράση από όλα τα εμπλεκόμενα μέρη, με πρωτοβουλία, βέβαια της Πολιτείας.
Η έναρξη προληπτικών εξετάσεων για τη νεφρική δυσλειτουργία, στο πλαίσιο του Εθνικού Προγράμματος Πρόληψης «Προλαμβάνω», αποτελεί ένα πολύ θετικό μέτρο.
Ωστόσο, καθίσταται απαραίτητη η εκπόνηση ενός Ολοκληρωμένου Σχεδίου Δράσης για την αντιμετώπιση της ΧΝΝ. Ειδικότερα θα πρέπει:
- Σε πρωτογενές επίπεδο πρόληψης, να υπάρχει έλεγχος και κατάλληλη διαχείριση των τροποποιήσιμων παραγόντων κινδύνου για την ΧΝΝ, δηλαδή της παχυσαρκίας, του διαβήτη, της υπέρτασης, της κατανάλωσης αλκοόλ και του καπνίσματος.
- Σε δευτερογενές επίπεδο πρόληψης, να εφαρμοστούν στρατηγικές πρόληψης που θα επικεντρώνεται στον προσυμπτωματικό έλεγχο, την ανίχνευση των πληθυσμών υψηλού κινδύνου και την τακτική παρακολούθηση και την πρόληψη της πρώιμης εξέλιξη της νόσου.
- Τέλος, σε τριτογενές επίπεδο πρόληψης, να εφαρμοστούν δράσεις συστηματικής παρακολούθησης των ασθενών με ΧΝΝ, καθώς και αποτελεσματικής διαχείριση των επιπλοκών της, με στόχο την επιβράδυνση της εξέλιξης της στο τελικό στάδιο.
Παράλληλα, απαραίτητες προϋποθέσεις αποτελούν:
- Η διασφάλιση επαρκούς χρηματοδότησης για την σταθερή εφαρμογή του Σχεδίου Δράσης στο σύνολο του πληθυσμού της χώρας.
- Η μεταρρύθμιση του συστήματος Δημόσιας Υγείας και η αναβάθμιση των υπηρεσιών, που συνδέονται με τις παρεμβάσεις του Σχεδίου Δράσης, προς όλους τους πολίτες.
- Η ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού στη Δημόσια Υγεία, για την βελτίωση της αποτελεσματικότητας και της αποδοτικότητας της εφαρμογής του Σχεδίου Δράσης.
Μάλιστα, το ανωτέρω Σχέδιο Δράσης για την αντιμετώπιση της ΧΝΝ θα πρέπει να συμπεριληφθεί στο Εθνικό Σχέδιο Δράσης Δημοσίας Υγείας της περιόδου 2026-2030.
Η αποτελεσματική εφαρμογή του Σχεδίου Δράσης αυτού, σε συνδυασμό με την σημαντική αύξηση των Μεταμοσχεύσεων Νεφρού στην Ελλάδα, η οποία μάλιστα αναμένεται να ενισχυθεί σημαντικά από την επικείμενη έναρξη των μεταμοσχεύσεων από Κυκλοφορικό θάνατο, είναι δυνατόν να συμβάλει καθοριστικό στην δραστική μείωση του αριθμού των ασθενών στην σχετική λίστα αναμονής νεφρού του ΕΟΜ.
Διαβάστε επίσης
Χρόνια νεφρική νόσος: Πώς να προλάβετε την ύπουλη ασθένεια
