Ο ιός τσικουνγκούνια, που μεταδίδεται κυρίως από το ασιατικό κουνούπι τίγρης (Aedes albopictus), μπορεί να εμφανίζει δυνατότητα εξάπλωσης σε θερμοκρασίες χαμηλότερες από ό,τι θεωρούνταν μέχρι σήμερα, διευρύνοντας το χρονικό και γεωγραφικό «παράθυρο» κινδύνου στην Ευρώπη.
Σε νέα μελέτη ερευνητών του UK Centre for Ecology & Hydrology στο Journal of the Royal Society Interface, η κατώτατη θερμοκρασία στην οποία η μετάδοση θεωρείται πιθανή τοποθετείται κοντά στους 14°C (προηγούμενες έδειχναν ότι η ελάχιστη ήταν 16-18 °C). Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι περισσότερες περιοχές – αλλά και για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα – μπορεί να βρίσκονται σε συνθήκες που ευνοούν τον κύκλο εξάπλωσης, ιδίως όπου το κουνούπι τίγρης έχει ήδη εγκατασταθεί.
Ένα μεγαλύτερο «παράθυρο» κινδύνου μέσα στο έτος
Η έρευνα χαρτογραφεί τη θερμοκρασιακή καταλληλότητα μετάδοσης σε ευρωπαϊκή κλίμακα και δείχνει ότι ο κίνδυνος δεν περιορίζεται αποκλειστικά στη καρδιά του καλοκαιριού. Αν και η κορύφωση εντοπίζεται στους μήνες Ιούλιο και Αύγουστο, σε θερμότερες ζώνες το σχετικό διάστημα μπορεί να εκτείνεται για περισσότερους μήνες.
Ο επικεφαλής της μελέτης, επιδημιολόγος Sandeep Tegar, αναφέρει πως «η Ευρώπη θερμαίνεται ραγδαία και το κουνούπι τίγρης επεκτείνεται σταδιακά προς τα βόρεια. Το χαμηλότερο όριο θερμοκρασίας που προσδιορίσαμε σημαίνει ότι περισσότερες περιοχές και μήνες γίνονται, δυνητικά, κατάλληλοι για μετάδοση».
Χάρτης της Ευρώπης με τους συνεχόμενους μήνες (0-7) κατά τους οποίους οι συνθήκες θεωρούνται κατάλληλες για τοπική μετάδοση του ιού με πολύ υψηλή πιθανότητα
Γιατί παίζει ρόλο η θερμοκρασία
Η λογική είναι απλή. Τα κουνούπια είναι οργανισμοί που «δουλεύουν» με βάση τη θερμοκρασία του περιβάλλοντος. Όσο οι συνθήκες γίνονται πιο ευνοϊκές, τόσο διευκολύνονται κρίσιμες παράμετροι του κύκλου εξάπλωσης. Από την επιβίωση και τη δραστηριότητα του εντόμου έως τον χρόνο που χρειάζεται ο ιός για να καταστεί μεταδοτικός μέσα στο κουνούπι.
Με άλλα λόγια, η άνοδος της θερμοκρασίας δεν αφορά μόνο την επέκταση του εντόμου σε νέες περιοχές, αλλά και την αύξηση των περιόδων μέσα στο έτος όπου η μετάδοση μπορεί να είναι εφικτή.
Μακροπρόθεσμη απειλή για χώρες της Ευρώπης
Για χώρες όπου το κουνούπι τίγρης δεν έχει ακόμη εγκατασταθεί πλήρως, ο άμεσος κίνδυνος παραμένει χαμηλός. Όμως, οι συγγραφείς προειδοποιούν ότι η εικόνα μπορεί να μεταβληθεί, εφόσον το είδος εγκατασταθεί και σταθεροποιηθεί σε περισσότερες περιοχές μέσα στα επόμενα χρόνια.
Ο επικεφαλής συγγραφέας, Δρ. Steven White, υπογραμμίζει ότι οι νέες εκτιμήσεις φωτίζουν ζώνες που ενδέχεται να μην αποτυπώνονταν επαρκώς σε προηγούμενες προσεγγίσεις: «Είναι σημαντικό να συνεχιστούν οι προσπάθειες για την πρόληψη της εγκατάστασης του κουνουπιού τίγρης, καθώς πρόκειται για είδος που μπορεί να μεταδώσει και άλλες λοιμώξεις, όπως τον δάγκειο πυρετό και τον ιό Ζίκα».
Στο πεδίο, αυτό μεταφράζεται σε πιο στοχευμένη επιτήρηση – από τα σημεία εισόδου και μεταφορών έως τις «εστίες» αναπαραγωγής, όπως στάσιμα νερά – ώστε τα μέτρα πρόληψης να ενεργοποιούνται έγκαιρα, πριν μια εισαγόμενη λοίμωξη βρει τις κατάλληλες συνθήκες για τοπική μετάδοση.
Διαβάστε επίσης
Ανησυχία για τον ιό Τσικουνγκούνια: 10 ερωτήσεις-απαντήσεις από τον ΠΟΥ
Ποιοι ιοί ανησυχούν πολύ τους λοιμωξιολόγους – Μπορεί να φέρουν πανδημία το 2026;
