Στην τελική ευθεία βρίσκεται ο επιχειρησιακός σχεδιασμός του υπουργείου Υγείας για την έναρξη προγράμματος προσυμπτωματικού ελέγχου για τον καρκίνο του πνεύμονα στη χώρα, με στόχο να αντιμετωπιστεί συνολικά, τόσο σε επίπεδο έγκαιρης διάγνωσης όσο και θεραπείας, η δύσκολη αυτή μορφή καρκίνου, αποκάλυψε η αναπληρώτρια υπουργός Υγείας, κυρία Ειρήνη Αγαπηδάκη, μιλώντας στο Στρογγυλό τραπέζι του ygeiamou με θέμα «Καρκίνος του πνεύμονα: Η δύναμη της πρόληψης και της έγκαιρης διάγνωσης».

Το πρόγραμμα, το οποίο θα ξεκινήσει πιλοτικά μέσα στο 2026, σε αντίθεση με άλλα προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου δεν απευθύνεται στον γενικό πληθυσμό, αλλά σε ομάδα υψηλού κινδύνου, όπως αυτή ορίζεται από τα επιστημονικά κριτήρια. Η εξέταση αναφοράς είναι η αξονική τομογραφία χαμηλής δόσης ακτινοβολίας (Low Dose CT) και το πρόγραμμα θα υλοποιηθεί αποκλειστικά μέσω νοσοκομείων (κλινικές/εξωτερικά ιατρεία) με συγκεκριμένο πρωτόκολλο και πλήρη διαδρομή παραπομπής, ώστε όποιος χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση να οδηγείται οργανωμένα εντός του νοσοκομειακού πλαισίου (διάγνωση–σταδιοποίηση–θεραπευτικός προσανατολισμός).

«Έχει ήδη ξεκινήσει μια εκτεταμένη και απαιτητική επιστημονική εργασία, με τη συμβολή του κ. Λουκίδη και της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας και της Επιτροπής Προγραμμάτων Δημόσιας Υγείας. Η κατάρτιση του πρωτοκόλλου δεν ήταν μια απλή διαδικασία και απαίτησε σημαντικό χρόνο, καθώς ο καρκίνος του πνεύμονα παρουσιάζει ιδιαιτερότητες που τον διαφοροποιούν από άλλα νοσήματα για τα οποία εφαρμόζονται ήδη οργανωμένα προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου» ανέφερε η αναπληρώτρια υπουργός Υγείας, εξηγώντας ότι «σε αντίθεση με άλλες παθήσεις, εδώ δεν απευθυνόμαστε στον γενικό πληθυσμό. Δεν πρόκειται να απευθυνθεί ένα οριζόντιο μήνυμα σε εκατομμύρια πολίτες. Η επιστημονική τεκμηρίωση είναι σαφής: απαιτείται στοχευμένος εντοπισμός ατόμων υψηλού κινδύνου. Πρόκειται για όσους πληρούν το κριτήριο των «20 χρονοπακέτων», δηλαδή άτομα που έχουν καπνίσει ένα πακέτο τσιγάρων ημερησίως για 20 χρόνια ή δύο πακέτα ημερησίως για 10 χρόνια. Για αυτή την πληθυσμιακή ομάδα, η ενδεδειγμένη εξέταση είναι η αξονική τομογραφία χαμηλής δόσης ακτινοβολίας (Low Dose CT), η οποία επιτρέπει τον έγκαιρο εντοπισμό ύποπτων ευρημάτων». 

Η καταγραφή της καπνιστικής συνήθειας στον ηλεκτρονικό φάκελο υγείας αποτελεί κρίσιμο στοιχείο του σχεδιασμού. «Δεν αρκεί μόνο να γνωρίζουμε αν κάποιος καπνίζει ή πόσα τσιγάρα καταναλώνει∙ η καπνιστική συμπεριφορά αξιολογείται με συγκεκριμένο τρόπο και βάσει περισσότερων μεταβλητών. Για πολλά χρόνια, τέτοια δεδομένα δεν καταγράφονταν συστηματικά στη χώρα μας. Σήμερα, στόχος είναι να εντοπιστούν και όσοι πολίτες δεν διαθέτουν πλήρη ηλεκτρονικά αρχεία – είτε επειδή δεν είχαν συνταγογράφηση είτε επειδή η πληροφορία δεν είχε καταγραφεί ή αξιολογηθεί επαρκώς από τον γιατρό τους» εξήγησε η κυρία Αγαπηδάκη.

Για τον λόγο αυτό, εξετάζεται όπως είπε, πώς μπορούν να παραπέμπονται έγκαιρα και άτομα για τα οποία δεν υπάρχει καταγεγραμμένο ιστορικό μέσα από την Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας. Παράλληλα, οι παρεμβάσεις που υλοποιούνται στον τομέα της ψηφιοποίησης συγκεντρώνουν πλέον, με συστηματικό τρόπο, δεδομένα που αφορούν την πρόληψη, τις παθήσεις, τα ατομικά χαρακτηριστικά και το κληρονομικό ιστορικό των πολιτών. «Το My Health App και ο ηλεκτρονικός φάκελος υγείας αναμένεται, έως τα τέλη του 2026, να διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο στη συνολική διαχείριση των ασθενών εντός του συστήματος υγείας» είπε η αν. υπουργός Υγείας, περιγράφοντας τα προσεκτικά βήματα που ακολουθούνται στον επιχειρησιακό σχεδιασμό του προγράμματος προσυμπτωματικού ελέγχου.

«Ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο ο καρκίνος του πνεύμονα δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με τον ίδιο τρόπο όπως άλλα νοσήματα που έχουν ενταχθεί στο πρόγραμμα «Προλαμβάνω». Η προσέγγιση είναι αναγκαστικά πιο σταδιακή. Τα βήματα μπορεί να είναι πιο αργά, αλλά οφείλουν να είναι απολύτως στέρεα, ώστε να αποφευχθούν τόσο η υποδιάγνωση όσο και η υπερδιάγνωση – δύο ενδεχόμενα εξίσου επικίνδυνα» τόνισε η κυρία Αγαπηδάκη.

Σε ερώτηση του ygeiamou.gr για τον αριθμό των πολιτών που θα ενταχθούν στο πιλοτικό πρόγραμμα, η υπουργός ανέφερε ότι αυτό θα εξαρτηθεί από την ανταπόκριση και την επικαιροποίηση των δεδομένων, ωστόσο εκτιμάται ότι θα αφορά δεκάδες χιλιάδες άτομα υψηλού κινδύνου σε πρώτη φάση. Ξεκαθάρισε επίσης πως η αντιμετώπιση των ανισοτήτων αποτελεί κεντρικό στόχο, κάτι που θα αποτυπωθεί μέσα από την πανελλαδική εφαρμογή του προγράμματος και τη μέριμνα για τους πιο ευάλωτους κοινωνικά και οικονομικά πληθυσμούς. 

Η αναπληρώτρια υπουργός Υγείας, κυρία Ειρήνη Αγαπηδάκη με την Διευθύντρια του ygeiamou.gr κυρία Παναγιώτα Καρλατήρα

Το ζητούμενο είναι η αύξηση των ετών υγιούς ζωής των πολιτών, επισήμανε η αν. υπουργός Υγείας. «Με αυτή τη φιλοσοφία, το Υπουργείο Υγείας επιδιώκει να επιλέξει νοσοκομεία που μπορούν να υποστηρίξουν ολόκληρη τη διαδρομή του ασθενούς: από τον προσυμπτωματικό έλεγχο και τη διάγνωση έως τη θεραπεία. Αν αυτή η συνέχεια δεν διασφαλιστεί, τα περιστατικά κινδυνεύουν να χαθούν» ανέφερε η κυρία Αγαπηδάκη και μοιράστηκε στο Στρογγυλό τραπέζι του ygeiamou.gr την συγκλονιστική της εμπειρία από τα προγράμματα για τα καρδιαγγειακά νοσήματα: «Σε πολλές περιπτώσεις, άνθρωποι που θα μπορούσαν να χάσουν τη ζωή τους, οδηγήθηκαν εγκαίρως σε τοποθέτηση stent μέσα σε λίγες ημέρες. Κι αυτό επιτεύχθηκε χάρη στην άμεση σύνδεση των πολιτών που εντοπίζονται μέσω προληπτικών ελέγχων με τις αντίστοιχες κλινικές, οδηγώντας σε σωτήριες παρεμβάσεις μέσα σε ελάχιστο χρόνο. Αυτή είναι η ουσία της πρόληψης: να μετατρέπεται ένας δυνητικά θανατηφόρος κίνδυνος σε χρόνια, διαχειρίσιμη νόσο».

Υπογράμμισε ωστόσο την αξία της αποστιγματοποίησης και της κατανόησης της ουσίας της πρόληψης από τους πολίτες.

Η βιωσιμότητα των εθνικών προγραμμάτων πρόληψης 

Κατηγορηματική ήταν η αν. υπουργός Υγείας ως προς τη συνέχιση της χρηματοδότησης των εθνικών προγραμμάτων πρόληψης, όταν τέθηκε από το ygeiamou.gr το ερώτημα της βιωσιμότητας των εθνικών προγραμμάτων πρόληψης και προσυμπτωματικού ελέγχου ώστε να διασφαλίζεται μια σταθερή και μακροπρόθεσμη εθνική στρατηγική.

«Δεν πρόκειται για αποσπασματικές ή συγκυριακές παρεμβάσεις. Πριν από λίγα χρόνια τέθηκε από τον Πρωθυπουργό ένας σαφής και οραματικός στόχος: το Υπουργείο Υγείας να μεταβεί από τη λογική της «ασθένειας» στη λογική της «υγείας». Σε μεγάλο βαθμό ο στόχος έχει ήδη επιτευχθεί και το κλειδί αυτής της μετάβασης είναι η πρόληψη. Για πρώτη φορά, η χώρα διαθέτει οργανωμένο σύστημα πρόληψης, κάτι που για τη Δημόσια Υγεία αποτελούσε διαχρονικό ζητούμενο» είπε η κυρία Αγαπηδάκη, ενώ μιλώντας αναλυτικά για τη χρηματοδότηση πρόσθεσε: «τα κόστη της πρώτης φάσης –που καλύφθηκαν σε μεγάλο βαθμό μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης– ήταν αυξημένα, όπως συμβαίνει σε κάθε μεγάλη δράση που υλοποιείται για πρώτη φορά. Αφορούσαν κυρίως τη δημιουργία υποδομών και ψηφιακών συστημάτων. Από εδώ και στο εξής, τα προγράμματα αποκτούν σταθερότητα και βιωσιμότητα, με προοπτική περαιτέρω ενίσχυσης και εξορθολογισμού του κόστους, ακόμη και μέσω της αξιοποίησης εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης. Η πρόληψη, υπογράμμισε, αποτελεί πλέον μόνιμο πυλώνα της εθνικής πολιτικής υγείας και όχι προσωρινή επιλογή χρηματοδότησης». 

Δείτε το σχετικό απόσπασμα από το στρογγυλό τραπέζι:

Διαβάστε επίσης

Γεωργία Κουρλαμπά: Στον καρκίνο του πνεύμονα υπάρχουν ακόμη επικίνδυνα κενά γνώσης για την πρόληψη

Στέλιος Λουκίδης: Η μάχη με τον καρκίνο του πνεύμονα κερδίζεται πριν φανούν τα συμπτώματα

Κορίνα Πατέλη-Bell: Στη χώρα μας κάθε ώρα ένας άνθρωπος χάνει τη ζωή του ή διαγιγνώσκεται με καρκίνο του πνεύμονα