Σημαντικά κενά γνώσης, αλλά και έντονη διάθεση του πληθυσμού για ουσιαστική ενημέρωση γύρω από την πρόληψη και την έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου του πνεύμονα, ανέδειξε η τοποθέτηση της κυρίας Γεωργίας Κουρλαμπά, Επίκουρης Καθηγήτριας Νοσηλευτικής Δημόσιας Υγείας – Πρόληψης στο Τμήμα Νοσηλευτικής του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ), στο Στρογγυλό Τραπέζι που διοργάνωσε το ygeiamou.gr.
Όπως τόνισε, ερευνητικά δεδομένα από μελέτες που έχουν πραγματοποιηθεί στη χώρα μας σκιαγραφούν μία «μεικτή εικόνα» όσον αφορά τις γνώσεις και τις αντιλήψεις των πολιτών για τον καρκίνο του πνεύμονα.
Θετική στάση απέναντι στην πρόληψη, αλλά με σοβαρά κενά
«Από τη μία πλευρά, βλέπουμε ότι υπάρχει θετική αντίληψη του γενικού πληθυσμού για την πρόληψη του καρκίνου του πνεύμονα», ανέφερε, επισημαίνοντας ωστόσο ότι αυτή η θετική στάση συνυπάρχει με σημαντικά ελλείμματα γνώσης και παρανοήσεις.
Οι παρανοήσεις αυτές, όπως εξήγησε, αν δεν αντιμετωπιστούν έγκαιρα, μπορεί να οδηγήσουν σε «λανθασμένες προσδοκίες από ένα πρόγραμμα προσυμπτωματικού ελέγχου», επηρεάζοντας τελικά τη συμμετοχή του πληθυσμού και την αποτελεσματικότητά του.
Παράγοντες κινδύνου: Τι γνωρίζουν και τι αγνοούν οι πολίτες
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, 9 στους 10 Έλληνες συνδέουν σωστά το κάπνισμα με τον καρκίνο του πνεύμονα. Η εικόνα, ωστόσο, δεν είναι το ίδιο καθαρή όταν πρόκειται για άλλους, εξίσου σημαντικούς παράγοντες κινδύνου, οι οποίοι παραμένουν σε μεγάλο βαθμό υποτιμημένοι από τον πληθυσμό.
«Πολύ λιγότεροι αναγνωρίζουν το παθητικό κάπνισμα ή την επαγγελματική έκθεση σε ουσίες, όπως ο αμίαντος», σημείωσε, ενώ ακόμη μικρότερο είναι το ποσοστό όσων αντιλαμβάνονται ότι οι πρώην καπνιστές συνεχίζουν να διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο, ακόμη και χρόνια μετά τη διακοπή του καπνίσματος.
Όπως υπογράμμισε, αυτά τα ευρήματα είναι κρίσιμα, καθώς καθορίζουν ποιος θεωρεί τον εαυτό του άτομο υψηλού κινδύνου και, κατ’ επέκταση, ποιος θα επιλέξει να συμμετάσχει σε ένα πρόγραμμα προσυμπτωματικού ελέγχου.
Προσυμπτωματικός έλεγχος: Υψηλή αποδοχή, αλλά ελλιπής γνώση
Ιδιαίτερα ενθαρρυντικό είναι το γεγονός ότι περίπου 7 στους 10 Έλληνες πιστεύουν πως ο προσυμπτωματικός έλεγχος μπορεί να επηρεάσει θετικά τα χρόνια ζωής ενός ανθρώπου, ακόμη και αν διαγνωστεί με καρκίνο του πνεύμονα.
«Αυτό δείχνει ότι έχει περάσει στην αντίληψη του κόσμου ότι η έγκαιρη διάγνωση σώζει ζωές», ανέφερε χαρακτηριστικά, τονίζοντας, ωστόσο, ότι ο στόχος θα πρέπει να είναι η καθολική εμπέδωση αυτού του μηνύματος.
Την ίδια στιγμή, παραμένει ένα σοβαρό κενό γνώσης: Πολλοί πολίτες δεν αντιλαμβάνονται τι ακριβώς δείχνει το αποτέλεσμα ενός προσυμπτωματικού ελέγχου.
«Το αποτέλεσμα δεν είναι διάγνωση», εξήγησε, αλλά ένα εύρημα που πυροδοτεί μία περαιτέρω διαγνωστική διαδικασία. Η αδυναμία κατανόησης των ψευδώς θετικών ή αρνητικών αποτελεσμάτων μπορεί, όπως προειδοποίησε, να κλονίσει την εμπιστοσύνη των πολιτών σε ένα πρόγραμμα ελέγχου.
«Γιατί δεν αφορά όλους;» – Ένα εύλογο ερώτημα
Ένα ακόμη εύρημα των μελετών είναι ότι πολλοί πολίτες θεωρούν – καλοπροαίρετα, όπως χαρακτηριστικά ανέφερε η κυρία Κουρλαμπά στο Στρογγυλό Τραπέζι για τον Καρκίνο του Πνεύμονα – πως ο προσυμπτωματικός έλεγχος θα έπρεπε να προσφέρεται σε όλους.
«Εδώ είναι κομβικό να περάσει το σωστό μήνυμα: Ο έλεγχος απευθύνεται σε εκείνους για τους οποίους τα δεδομένα δείχνουν ότι το όφελος υπερτερεί των πιθανών βλαβών», υπογράμμισε.
Δεν πρόκειται, όπως τόνισε, για μία τεχνική λεπτομέρεια, αλλά για βασική προϋπόθεση επιτυχίας και αποδοχής των προγραμμάτων.
Η κυρία Γεωργία Κουρλαμπά, Επίκουρη Καθηγήτρια Νοσηλευτικής Δημόσιας Υγείας – Πρόληψης στο Τμήμα Νοσηλευτικής ΕΚΠΑ (δεξιά) με τη Διευθύντρια Σύνταξης του ygeiamou.gr κυρία Παναγιώτα Καρλατήρα
Ισχυρό αίτημα για ουσιαστική ενημέρωση
Τα ίδια τα ερευνητικά δεδομένα καταδεικνύουν ότι 7 έως 8 στους 10 Έλληνες θεωρούν πως υπάρχει μεγάλη ανάγκη για καλύτερη ενημέρωση γύρω από το τι είναι ο προσυμπτωματικός έλεγχος, ποιοι δικαιούνται να συμμετέχουν και τι σημαίνει πραγματικά το αποτέλεσμά του.
«Ο κόσμος ζητά περισσότερα από ένα απλό μήνυμα επιλεξιμότητας», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Ο ρόλος της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας και οι στοχευμένες παρεμβάσεις
Ως μέλος της Εθνικής Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων Δημόσιας Υγείας, η κυρία Κουρλαμπά ανέδειξε τον κομβικό ρόλο της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας στη σωστή ενημέρωση των πολιτών.
«Οι επαγγελματίες της ΠΦΥ πρέπει να αποκτήσουν πιο ενεργό ρόλο και να έχουν πρώτα οι ίδιοι την κατάλληλη εκπαίδευση, ώστε να μπορούν να απαντούν τεκμηριωμένα στα ερωτήματα του πληθυσμού», τόνισε.
Οι ιδιαιτερότητες του ελέγχου για τον καρκίνο του πνεύμονα
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στις ιδιαιτερότητες της αξονικής τομογραφίας χαμηλής δόσης, που προτείνεται για τον προσυμπτωματικό έλεγχο του καρκίνου του πνεύμονα.
«Υπάρχει κίνδυνος να εντοπιστούν οζίδια που δεν θα εξελίσσονταν ποτέ σε νόσο», εξήγησε, αλλά και να αποκαλυφθούν άλλα νοσήματα, γεγονός που απαιτεί προσεκτικό σχεδιασμό ώστε να μην ταλαιπωρείται άσκοπα ούτε ο πολίτης ούτε το σύστημα υγείας.
Πιλοτικό πρόγραμμα πριν από την πανελλαδική εφαρμογή
Η λύση, σύμφωνα με την ίδια, είναι η εφαρμογή ενός πιλοτικού προγράμματος, μέσα από το οποίο θα ελεγχθεί στην πράξη το πρωτόκολλο εντοπισμού του επιλέξιμου πληθυσμού, η διαδικασία παρακολούθησης και παραπομπής, καθώς και η διαγνωστική και θεραπευτική συνέχεια.
Παράλληλα, υπογράμμισε την ανάγκη για κοινή εκπαίδευση των ακτινολόγων και για σχεδιασμό ενός προγράμματος που δεν θα αναδεικνύει ανισότητες και θα μπορεί να λειτουργήσει αποτελεσματικά και στην περιφέρεια.
Η ουσία
Η πρόληψη του καρκίνου του πνεύμονα, όπως αναδείχθηκε στο Στρογγυλό Τραπέζι του ygeiamou.gr, δεν είναι μόνο ζήτημα εξετάσεων και τεχνολογίας. Είναι πρωτίστως ζήτημα σωστής ενημέρωσης, εμπιστοσύνης και στοχευμένων πολιτικών δημόσιας υγείας, ώστε η έγκαιρη διάγνωση να μετατρέπεται σε πραγματικό όφελος ζωής.
Δείτε το σχετικό απόσπασμα στο βίντεο που ακολουθεί:
Διαβάστε επίσης
Στέλιος Λουκίδης: Η μάχη με τον καρκίνο του πνεύμονα κερδίζεται πριν φανούν τα συμπτώματα
