Σημαντικά είναι τα βήματα που έχει κάνει τα τελευταία χρόνια η Ελλάδα στον τομέα της πρόληψης, δημιουργώντας τις βάσεις για την ανάπτυξη νέων εθνικών προγραμμάτων υγείας, μεταξύ των οποίων και ο προσυμπτωματικός έλεγχος για τον καρκίνο του πνεύμονα, τόνισε η κυρία Δάφνη Καϊτελίδου, Καθηγήτρια Διοίκησης Υπηρεσιών Υγείας στο Τμήμα Νοσηλευτικής του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ ) και Πρόεδρος Οργανισμού για τη Διασφάλιση Ποιότητας Υπηρεσιών Υγείας (ΟΔΙΠΥ), στο Στρογγυλό Τραπέζι για τον καρκίνο του πνεύμονα του ygeiamou.
Όπως σημείωσε, «στο κομμάτι της πρόληψης η χώρα πραγματικά γύρισε σελίδα», με τα προγράμματα «Προλαμβάνω» που έχουν ήδη υλοποιηθεί να αποτελούν πολύτιμη παρακαταθήκη όχι μόνο σε κλινικό επίπεδο, αλλά και σε οργανωτικό, διοικητικό και ψηφιακό. Για παράδειγμα, το πρόγραμμα πρόγραμμα πρόληψης του καρδιαγγειακού κινδύνου, μπορεί να αποτελέσει τη βάση και για τον σχεδιασμό ενός αντίστοιχου προγράμματος για τον καρκίνο του πνεύμονα.
Μέσα από αυτά τα προγράμματα, η χώρα διαθέτει πλέον πληθυσμιακά δεδομένα, χαρακτηριστικά υγείας του πληθυσμού, καταγεγραμμένους παράγοντες κινδύνου και συνοσηρότητες. «Μπορεί να μην έχουμε όλα τα δεδομένα που θα θέλαμε, όμως πρόκειται για μια πολύ καλή και πολύτιμη βάση», υπογράμμισε η κυρία Καϊτελίδου.
To στοίχημα είναι να πειστεί ο πληθυσμός
Παρόλα αυτά, σύμφωνα με την καθηγήτρια, ο καρκίνος του πνεύμονα παρουσιάζει ιδιαίτερες προκλήσεις όσον αφορά τον προσδιορισμό του πληθυσμού στόχου. «Δεν αφορά μόνο καπνιστές ή πρώην καπνιστές, αλλά και άτομα με επαγγελματική ή περιβαλλοντική έκθεση, καθώς και άτομα με οικογενειακό ιστορικό» εξήγησε. «Πρόκειται για έναν ετερογενή πληθυσμό, που δεν αρκεί απλώς να εντοπιστεί – πρέπει και να πειστεί», τόνισε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι το στοίχημα δεν είναι μόνο ο προσυμπτωματικός έλεγχος, αλλά η ένταξη του πληθυσμού σε μια συνολική κουλτούρα πρόληψης.
Περισσότερο από το 80% των ασθενών με καρκίνο του πνεύμονα διαγιγνώσκονται σε προχωρημένο στάδιο, ενώ λιγότερο από 5% εντοπίζονται στα πρώτα στάδια της νόσου. Τα στοιχεία αυτά, σε συνδυασμό με την αύξηση του καπνίσματος και τη ραγδαία εξάπλωση της χρήσης ηλεκτρονικού τσιγάρου στους εφήβους, η οποία, όπως σημείωσε η κυρία Καϊτελίδου, σχεδόν τριπλασιάστηκε μέσα σε πέντε χρόνια «κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου» για τη σημασία ενός τέτοιου προγράμματος.
H κυρία Δάφνη Καϊτελίδου, Καθηγήτρια Διοίκησης Υπηρεσιών Υγείας, Τμήμα Νοσηλευτικής, ΕΚΠΑ – Πρόεδρος ΟΔΙΠΥ και η κυρία Παναγιώτα Καρλατήρα, Διευθύντρια σύνταξης του ygeiamou.gr
Ακόμη και σε χώρες που εφαρμόζουν επί χρόνια προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου, τα ποσοστά συμμετοχής παραμένουν χαμηλά. «Αυτό σημαίνει ότι υπάρχει ανάγκη στοχευμένων προγραμμάτων ενημέρωσης» ανέφερε.
Γι’ αυτό και σύμφωνα με την κυρία Καϊτελίδου, η διασύνδεση των προγραμμάτων πρόληψης με την Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας ενισχύει τη σχέση εμπιστοσύνης με τους πολίτες και αυξάνει τη συμμετοχή: «Νομίζω ότι μας δείχνουν τον οδικό χάρτη τα προηγούμενα προγράμματα για το πού θα πρέπει να βαδίσουμε για ένα τέτοιο πρόγραμμα».
Από τον σχεδιασμό στην υλοποίηση ενός προληπτικού προγράμματος
Η μετάβαση από τον σωστό σχεδιασμό στην επιτυχημένη εφαρμογή ενός εθνικού προγράμματος πρόληψης για τον καρκίνο του πνεύμονα δεν είναι απλή υπόθεση. «Ίσως το πιο δύσκολο κομμάτι δεν είναι ο σχεδιασμός, αλλά η ανάπτυξη και η εφαρμογή ενός προγράμματος που να είναι καλά οργανωμένο, συντονισμένο, κοινωνικά αποδεκτό και τελικά επιτυχημένο».
Όπως υπογράμμισε, ένα τέτοιο εγχείρημα απαιτεί τον συντονισμό και τη συμβολή πολλών διαφορετικών φορέων. Οι προσπάθειες, όμως, ξεκίνησαν καθώς επιχειρήθηκε να συγκεντρωθούν όλοι οι κρίσιμοι φορείς σε έναν οργανωμένο διάλογο πολιτικής, ο οποίος τελικά εξελίχθηκε σε ένα ολοήμερο working group.
Τη διοργάνωση ανέλαβε το Εργαστήριο Οργάνωσης και Αξιολόγησης Υπηρεσιών Υγείας ΕΚΠΑ, σε συνεργασία με την ΕΛΟΚ, με τη συμμετοχή, μεταξύ άλλων, του Υπουργείου Υγείας, του ΕΟΠΥΥ, της ΗΔΙΚΑ, του ΕΟΦ, επιστημονικών εταιρειών, της ακαδημαϊκής κοινότητας και εκπροσώπων ασθενών, όπως η FairLife. «Η συζήτηση ήταν εξαιρετικά παραγωγική και κατέληξε σε απτές προτάσεις», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Τέσσερις βασικοί άξονες για το εθνικό σχέδιο
Η ομάδα εργασίας κατέληξε σε 4 κεντρικούς άξονες πολιτικής:
- Δημιουργία Εθνικού σχεδίου για τον καρκίνο του πνεύμονα, που θα καλύπτει ολόκληρο το φάσμα της νόσου, ξεκινώντας από την πρωτογενή πρόληψη.
- Εφαρμογή προγράμματος προσυμπτωματικού ελέγχου.
- Διάγνωση και θεραπεία.
- Παροχή ανακουφιστικής φροντίδας.
Σε αυτό το πλαίσιο, αναδείχθηκε ως κομβικής σημασίας η δημιουργία οργανωμένων κέντρων προσυμπτωματικού ελέγχου, με διασφάλιση της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών, καθώς και ο συντονισμός της φροντίδας στα επόμενα στάδια. Παράλληλα, υπογραμμίστηκε η ανάγκη κοινών πρωτοκόλλων διάγνωσης και θεραπείας, αλλά και εκπαίδευσης των γιατρών πρώτης επαφής, των επαγγελματιών της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας και των ακτινολόγων.
Παρόλα αυτά, για ένα επιτυχημένο τέτοιο πρόγραμμα προϋποθέτει τη διασφάλιση όλων των αναγκαίων πόρων. «Δεν μιλάμε μόνο για οικονομικούς πόρους», διευκρίνισε, «αλλά για ανθρώπινους, τεχνικούς και οργανωτικούς».
Ένα ακόμη κρίσιμο ζήτημα που αναδείχθηκε ήταν η αξιοποίηση των ψηφιακών εργαλείων για τη χαρτογράφηση και τον συντονισμό της πορείας του ασθενούς μέσα στο σύστημα υγείας, μια πορεία που χαρακτηρίστηκε ως «χαοτική». Όπως σημειώθηκε, θα πρέπει να εξεταστεί ακόμη και ο ρόλος ενός διακριτού «πλοηγού» μέσα στο σύστημα υγείας, που θα βοηθά τον ασθενή να μην χάνεται μέσα στις δομές. «Τα αποτελέσματα είναι στη διάθεση του Υπουργείου και ελπίζουμε ότι θα βοηθήσουν».
Η αξιολόγηση ως ξεχωριστός άξονας
Όσον αφορά στην αξιολόγηση, αυτή τέθηκε ως ξεχωριστός και κρίσιμος άξονας. Όπως τόνισε η κυρία Καϊτελίδου, οι δείκτες, από την πρόσβαση του πληθυσμού έως τους χρόνους από τη διάγνωση στην έναρξη της θεραπείας, θα πρέπει να έχουν σχεδιαστεί εξ αρχής, ιδιαίτερα σε ένα πιλοτικό πρόγραμμα. «Αυτά τα προγράμματα είναι όλα δυναμικά» πρόσθεσε.
«Είναι σημαντικό από αυτές τις διαδικασίες πρώτον να τις σχεδιάζουμε καλά, και δεύτερον να είναι δυναμικές με την έννοια το ότι θα μετατραπούμε σε ένα learning system, ένα σύστημα που μαθαίνει. Γι’ αυτό και ακριβώς θεωρώ πολύ σημαντική την εμπειρία και τη γνώση και την τεχνογνωσία που έχει ήδη συλλέξει η χώρα, από αυτά τα προγράμματα που νομίζω ότι μπορούν να τροφοδοτήσουν και αυτό το εγχείρημα, παρότι πιο σύνθετο από άλλα» κατέληξε.
Δείτε το σχετικό απόσπασμα από το βίντεο που ακολουθεί:
Διαβάστε επίσης
Γεωργία Κουρλαμπά: Στον καρκίνο του πνεύμονα υπάρχουν ακόμη επικίνδυνα κενά γνώσης για την πρόληψη
Στέλιος Λουκίδης: Η μάχη με τον καρκίνο του πνεύμονα κερδίζεται πριν φανούν τα συμπτώματα
