Όταν σκεφτόμαστε τις παρενέργειες των φαρμάκων, το πρώτο που έρχεται στο μυαλό είναι ναυτία, κόπωση ή ζαλάδα. Υπάρχει, όμως, ένας λιγότερο γνωστός κίνδυνος, που μπορεί να έχει μόνιμες ή και μόνιμες συνέπειες: η απώλεια ακοής. Πολλά συνταγογραφούμενα και μη συνταγογραφούμενα φάρμακα είναι γνωστό ότι μπορούν να βλάψουν το εσωτερικό αυτί και να επηρεάσουν την ακοή ή την ισορροπία.
Ο όρος ωτοτοξικότητα αναφέρεται στη βλάβη που προκαλείται στο κοχλιακό σύστημα (επηρεάζοντας την ακοή) και στο αιθουσαίο σύστημα (που ελέγχει την ισορροπία) λόγω φαρμάκων ή χημικών ουσιών. Τα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν εμβοές (κουδούνισμα στα αυτιά), μείωση ακοής (συχνά στις υψηλές συχνότητες), ζαλάδα ή προβλήματα ισορροπίας, καθώς και αίσθηση πληρότητας στα αυτιά.
Αυτές οι επιδράσεις μπορεί να είναι προσωρινές ή μόνιμες, ανάλογα με το φάρμακο, τη δόση, τη διάρκεια και την ευαισθησία του ατόμου. Το εσωτερικό αυτί είναι ιδιαίτερα ευαίσθητο, και οι ειδικοί πιστεύουν ότι τα ωτοτοξικά φάρμακα προκαλούν βλάβη στα μικροσκοπικά τριχωτά κύτταρα του κοχλία ή διαταράσσουν την ισορροπία των υγρών στο αυτί. Μόλις τα κύτταρα αυτά καταστραφούν, δεν αναγεννώνται, καθιστώντας την απώλεια ακοής σε πολλές περιπτώσεις μόνιμη.
Φάρμακα που χρήζουν προσοχής
1. Αντιβιοτικά
Ορισμένα ισχυρά αντιβιοτικά που χρησιμοποιούνται για σοβαρές λοιμώξεις (όπως σηψαιμία, μηνιγγίτιδα ή φυματίωση) μπορεί να προκαλέσουν μόνιμη απώλεια ακοής, ειδικά όταν χορηγούνται σε υψηλές δόσεις ή για μεγάλα διαστήματα. Ορισμένοι άνθρωποι μπορεί να είναι γενετικά πιο ευάλωτοι σε αυτές τις επιδράσεις.
Άλλα αντιβιοτικά μπορεί επίσης να επηρεάσουν την ακοή, ιδιαίτερα σε ηλικιωμένα άτομα ή σε όσους έχουν προβλήματα νεφρών, όπως αναφέρει με άρθρο της στο The Conversation, η Dipa Kamdar, Ανώτερη Λέκτορας στην Φαρμακευτική Πρακτική στο Πανεπιστήμιο Kingston.
2. Φάρμακα για την καρδιά και την πίεση
Ορισμένα διουρητικά και φάρμακα για την υπέρταση μπορούν, σε υψηλές δόσεις ή ενδοφλέβια χορήγηση, να προκαλέσουν προσωρινή μείωση της ακοής ή εμβοές, διαταράσσοντας την ισορροπία των υγρών στο αυτί. Μικρό ποσοστό χρηστών μπορεί να παρουσιάσει ωτοτοξικότητα.
Ορισμένα φάρμακα που χαλαρώνουν τα αιμοφόρα αγγεία ή μειώνουν την πίεση έχουν επίσης συνδεθεί με εμβοές, αν και χρειάζονται περισσότερες έρευνες για να κατανοηθεί πλήρως η επίδρασή τους στην ακοή.
3. Χημειοθεραπεία
Ορισμένες θεραπείες για τον καρκίνο, ειδικά αυτές που περιέχουν πλατίνα, είναι ιδιαίτερα ωτοτοξικές και μπορεί να προκαλέσουν μόνιμη απώλεια ακοής. Ο κίνδυνος αυξάνεται όταν υπάρχει ταυτόχρονη ακτινοθεραπεία στην περιοχή του κεφαλιού ή του αυχένα.
Μέχρι και το 60% των ασθενών που λαμβάνουν αυτές τις θεραπείες παρουσιάζει κάποια απώλεια ακοής. Οι επιστήμονες εξετάζουν τρόπους μείωσης του κινδύνου, προσαρμόζοντας τη δόση ή τη συχνότητα χωρίς να μειώνεται η αποτελεσματικότητα της θεραπείας.
4. Αναλγητικά
Η μακροχρόνια χρήση υψηλών δόσεων κοινών αναλγητικών, όπως μη στεροειδών αντιφλεγμονωδών, παρακεταμόλης ή ασπιρίνης, έχει συνδεθεί με εμβοές και μειωμένη ακοή. Οι παρενέργειες εμφανίζονται συνήθως μετά από παρατεταμένη, υψηλή δόση, ενώ σε πολλές περιπτώσεις τα συμπτώματα υποχωρούν όταν διακόπτεται η χρήση.
5. Φάρμακα για την ελονοσία και τις μυϊκές κράμπες
Ορισμένα φάρμακα που χρησιμοποιούνται για την ελονοσία ή τις μυϊκές κράμπες μπορεί να προκαλέσουν προσωρινή απώλεια ακοής ή εμβοές. Άτομα με προϋπάρχουσα απώλεια ακοής, νεφρικά προβλήματα ή γενετική ευαισθησία αντιμετωπίζουν υψηλότερο κίνδυνο, όπως και όσοι παίρνουν περισσότερα ωτοτοξικά φάρμακα ταυτόχρονα.
Τι να κάνετε
Αν σας χορηγηθεί κάποιο από αυτά τα φάρμακα για σοβαρές νόσους, όπως καρκίνο ή σοβαρές λοιμώξεις, τα οφέλη συνήθως υπερτερούν των κινδύνων. Παρ’ όλα αυτά, οι ειδικοί συστήνουν τη σωστή ενημέρωση. Ρωτήστε τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό σας αν η αγωγή μπορεί να επηρεάσει την ακοή ή την ισορροπία. Αν εμφανίσετε εμβοές, ζαλάδα ή θαμπή ακοή, αναφέρετέ το άμεσα.
Διαβάστε επίσης
Κινδυνεύετε να χάσετε το μυαλό σας; Ποια αίσθηση – κλειδί το αποκαλύπτει
Βαρηκοΐα: Πώς συνδέεται η απώλεια ακοής με την καρδιακή ανεπάρκεια
Βαρηκοΐα: Καινοτόμος έρευνα υπόσχεται τοπική αγωγή που δίνει λύση
