Η ανησυχία για τη γρίπη φέτος ξεκίνησε από τη Μεγάλη Βρετανία, όπου η έξαρση της αναπνευστικής λοίμωξης εμφανίστηκε περίπου τέσσερις εβδομάδες νωρίτερα από το αναμενόμενο, πιάνοντας ουσιαστικά απροετοίμαστες τις υγειονομικές αρχές. Αντίστοιχη είναι και η πορεία της γρίπης στην Ελλάδα με την τελευταία επιδημιολογική έκθεση του ΕΟΔΥ να αποτυπώνει τη σταδιακή άνοδο των κρουσμάτων.
Σύμφωνα με την έκθεση του ΕΟΔΥ, ο αριθμός κρουσμάτων γριπώδους συνδρομής βρίσκεται σε ανοδική τάση, η οποία ξεκίνησε νωρίτερα σε σχέση με τις δύο προηγούμενες περιόδους επιτήρησης, δείχνοντας ενεργοποίηση της γρίπης στην κοινότητα. Ωστόσο, η εικόνα αυτή δεν έχει ακόμα αποτυπωθεί σε σοβαρές νοσηλείες και θανάτους, καθώς την τελευταία εβδομάδα επιτήρησης υπήρξε μόνο ένα νέο σοβαρό κρούσμα με νοσηλεία σε ΜΕΘ και κανένας θάνατος. Υπενθυμίζεται ότι κατά την περυσινή περίοδο της εποχικής γρίπης, Οκτώβριος 2024 με Μάρτιο 2025, καταγράφηκαν 149 θάνατοι λόγω επιπλοκών της γρίπης στην Ελλάδα.
Το Εθνικό Σύστημα Υγείας της Μεγάλης Βρετανίας (NHS), ήδη αντιμετωπίζει έντονες πιέσεις, καθώς τα κρούσματα γρίπης αυξάνονται εκθετικά. Παράλληλα η κυριαρχία ενός στελέχους – του υποκλάδου Κ – του ιού της γρίπης Α(H3N2), μεγαλώνει την ανησυχία και γεννά απορίες για τη φετινή «σούπερ» γρίπη, μια κατάσταση που, σταδιακά κατακλύζει όλες τις ευρωπαϊκές χώρες χωρίς η Ελλάδα να αποτελεί εξαίρεση.
Ο James Hay, Ερευνητής στη μοντελοποίηση λοιμωδών νοσημάτων στο Πανεπιστήμιο Οξφόρδης, με άρθρο του στο The Conversation συνοψίζει όλα όσα θα πρέπει να γνωρίζουμε για τη φετινή περίοδο της γρίπης, αλλά και πώς να προστατευτούμε.
Είναι όντως… «σούπερ» η φετινή γρίπη;
Αν και η περίοδος της γρίπης ξεκίνησε νωρίς, τόσο η εξάπλωση του ιού όσο και η σοβαρότητα της νόσου παραμένουν εντός των ορίων που οι ειδικοί θεωρούν φυσιολογικά για μια περίοδο γρίπης. Κοινώς, παρότι ο όρος «σούπερ γρίπη» επαναλαμβάνεται πλέον συχνά στα μέσα ενημέρωσης, ουσιαστικά αναφέρεται στη μεγάλη μεταδοτικότητα του στελέχους Κ της φετινής γρίπης που κυριαρχεί.
Οι ιοί της γρίπης εξελίσσονται συνεχώς ώστε να αποφεύγουν το ανοσοποιητικό μας σύστημα, γι’ αυτό και το εμβόλιο της γρίπης πρέπει να επικαιροποιείται τακτικά. Κάποια χρόνια ο ιός μεταλλάσσεται περισσότερο από άλλα και συνήθως υφίσταται μια σημαντική αλλαγή κάθε τέσσερα με πέντε χρόνια.
Ο «υπότυπος» της γρίπης Η3Ν2, που κυριαρχεί φέτος ανήκει στον τύπο Α του ιού της γρίπης, κυκλοφορεί από το 1968 και από τότε έχουν σημειωθεί πάνω από 12 τέτοιες αλλαγές. Με βάση αυτόν τον ορισμό, βλέπουμε «σούπερ γρίπη» κάθε λίγα χρόνια.
Είναι πράγματι η κατάσταση στο Ηνωμένο Βασίλειο τόσο άσχημη;
«Επειδή η περίοδος της γρίπης ξεκίνησε νωρίς, είναι παραπλανητικό να συγκρίνουμε άμεσα τον αριθμό των κρουσμάτων και των νοσηλειών με την ίδια εβδομάδα προηγούμενων ετών. Στην πραγματικότητα, αν ληφθεί υπόψη η πρώιμη έναρξη της περιόδου, η κατάσταση είναι συγκρίσιμη με προηγούμενες χρονιές, όπως δείχνει μια πρόσφατη ανάλυση που πραγματοποιήσαμε εγώ και οι συνεργάτες μου» τονίζει ο ειδικός.
Γιατί βλέπουμε περισσότερα κρούσματα γρίπης σε νεότερες ηλικίες;
Τα παιδιά και οι έφηβοι είναι πιο πιθανό να μολυνθούν λόγω των αυξημένων επαφών τους στα σχολεία, όπου σημειώνεται μεγάλη διασπορά, αλλά και επειδή το ανοσοποιητικό τους σύστημα έχει λιγότερη «εμπειρία» στην αντιμετώπιση των ιών της γρίπης.
Οι ενήλικες είναι γενικά λιγότερο πιθανό να μολυνθούν, καθώς έχουν συνήθως λιγότερες κοινωνικές επαφές και το ανοσοποιητικό τους σύστημα έχει μεγαλύτερη εμπειρία με τη γρίπη. Ωστόσο, τα άτομα άνω των 64 ετών είναι πιο πιθανό να έχουν υποκείμενα νοσήματα που τα θέτουν σε αυξημένο κίνδυνο σοβαρής νόσησης εάν μολυνθούν, ενώ το ανοσοποιητικό τους σύστημα αρχίζει να εξασθενεί μέσω μιας διαδικασίας που ονομάζεται ανοσογήρανση. Τα βρέφη διατρέχουν επίσης αυξημένο κίνδυνο σοβαρής νόσησης, καθώς το ανοσοποιητικό τους σύστημα δεν έχει ακόμη αναπτυχθεί πλήρως.
Άτομα παρόμοιας ηλικίας τείνουν να έχουν μολυνθεί στο παρελθόν από παρόμοιους ιούς της γρίπης, γεγονός που μπορεί να εξηγεί γιατί ορισμένες ηλικιακές ομάδες επηρεάζονται περισσότερο από τη γρίπη σε κάποιες περιόδους. Είναι πιθανό ο φετινός ιός να έχει «εντοπίσει» ένα κενό ανοσίας στα παιδιά, το οποίο δεν υπάρχει σε άλλες ηλικιακές ομάδες, σύμφωνα με τον ειδικό.
Η αποτελεσματικότητα του εμβολίου είναι χαμηλότερη στους ηλικιωμένους. Θα πρέπει παρ’ όλα αυτά να εμβολιαστούν;
Τα πιο πρόσφατα δεδομένα δείχνουν ότι το εμβόλιο της γρίπης μειώνει τον κίνδυνο βαριάς νόσησης και άρα νοσηλείας λόγω γρίπης κατά περίπου 30% έως 40% στους ηλικιωμένους. Το ποσοστό αυτό είναι χαμηλότερο σε σύγκριση με εμβόλια για ορισμένους άλλους ιούς, αλλά είναι παρόμοιο με εκείνο προηγούμενων ετών για τη γρίπη. «Οι φετινές συστάσεις, επομένως, παραμένουν αμετάβλητες: ο εμβολιασμός εξακολουθεί να είναι το καλύτερο μέτρο που μπορείτε να λάβετε για να προστατεύσετε τον εαυτό σας» σχολιάζει.
Γιατί το εμβόλιο έχει διαφορετική αποτελεσματικότητα σε διαφορετικές ηλικιακές ομάδες;
Τα εμβόλια της φετινής περιόδου προσφέρουν ουσιαστική προστασία έναντι της σοβαρής γρίπης. Τα παιδιά που εμβολιάζονται έχουν περίπου 70% έως 75% μικρότερη πιθανότητα να χρειαστούν ιατρική φροντίδα ή νοσηλεία λόγω γρίπης.
Ένας βασικός παράγοντας για την διαφορετική αποτελεσματικότητα είναι η προϋπάρχουσα ανοσία. Οι ενήλικες έχουν εκτεθεί σε πολλούς ιούς της γρίπης στη διάρκεια της ζωής τους, επομένως το πρόσθετο όφελος από έναν ακόμη εμβολιασμό είναι συνήθως μικρότερο, παραμένει όμως σημαντικό, ιδίως για τις ευπαθείς ομάδες. Αντίθετα, στα παιδιά το ανοσοποιητικό σύστημα έχει λιγότερη προηγούμενη «εμπειρία» με τον ιό, με αποτέλεσμα ο εμβολιασμός να προσφέρει μεγαλύτερη σχετική προστασία.
Τι πρέπει να κάνω αν πιστεύω ότι έχω κολλήσει γρίπη;
Εάν εμφανίσετε συμπτώματα γρίπης, παραμείνετε στο σπίτι, ξεκουραστείτε και λάβετε βασικά μέτρα προστασίας για να μην μεταδώσετε τον ιό σε άλλους. Η γρίπη είναι ιδιαίτερα δυσάρεστη, αλλά στη μεγάλη πλειονότητα των περιπτώσεων υποχωρεί χωρίς ειδική θεραπεία.
Σε περίπτωση επιδείνωσης των συμπτωμάτων, υψηλού πυρετού που δεν υποχωρεί ή εάν ανήκετε σε ομάδα αυξημένου κινδύνου (ηλικιωμένοι, άτομα με χρόνια νοσήματα, έγκυοι), επικοινωνήστε με τον θεράποντα ιατρό σας ή με δομή του ΕΣΥ για καθοδήγηση. Η προσέλευση στα Τμήματα Επειγόντων Περιστατικών θα πρέπει να γίνεται όταν υπάρχουν σοβαρά ή ανησυχητικά συμπτώματα.
Είναι αργά να κάνω το εμβόλιο, δεδομένου ότι χρειάζονται περίπου δύο εβδομάδες για να αναπτυχθεί πλήρως η ανοσία;
Όχι, δεν είναι αργά – και όσο νωρίτερα, τόσο το καλύτερο. Σύμφωνα με τα νεότερα στοιχεία ο φετινός αντιγριπικός εμβολιασμός καλύπτει μέχρι ένα ποσοστό της τάξεως του 70% τα παιδιά και έως 40% τους ενήλικες.
Ακόμη και μετά την κορύφωση της επιδημίας, χρειάζονται συνήθως αρκετές εβδομάδες μέχρι τα κρούσματα να μειωθούν. Κατά το διάστημα αυτό εξακολουθεί να υπάρχει κίνδυνος μόλυνσης, επομένως κάθε επιπλέον προστασία που προσφέρει το εμβόλιο είναι χρήσιμη.
Συμπέρασμα
Παρά τους ανησυχητικούς τίτλους, η φετινή περίοδος της γρίπης δεν αποτελεί κάτι πρωτοφανές, αλλά κινείται εντός των αναμενόμενων ορίων. Ο εμβολιασμός, η έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων και η υπεύθυνη χρήση των υπηρεσιών υγείας παραμένουν τα βασικά μέσα προστασίας, ιδιαίτερα για τις ευπαθείς ομάδες. Με σωστή ενημέρωση και ψυχραιμία, η γρίπη μπορεί να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά χωρίς πανικό.
Διαβάστε επίσης
Στη Βρετανία κλείνουν σχολεία λόγω γρίπης
Πόσο κινδυνεύουμε από το νέο στέλεχος Κ του ιού της γρίπης – Πόσο μεταδοτική είναι
