*Γράφει η κυρία Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, Καθηγήτρια Επιδημιολογίας και Προληπτικής Ιατρικής, Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ
H κυρία Θεοδώρα Ψαλτοπούλου
Η τεχνητή νοημοσύνη (AI) έχει αρχίσει να μεταμορφώνει τη σύγχρονη ιατρική με τρόπους που μέχρι πριν λίγα χρόνια έμοιαζαν αδιανόητοι. Από την έγκαιρη διάγνωση ασθενειών μέχρι τη βελτίωση της λειτουργίας των νοσοκομείων, η AI αποτελεί έναν από τους πιο ελπιδοφόρους συμμάχους για τη βελτίωση της φροντίδας υγείας και αυτό αποτυπώνεται σε 3 σημαντικά άρθρα του έγκριτου επιστημονικού περιοδικού JAMA, που μόλις δημοσιεύθηκαν (Νοέμβριος 2025). Παράλληλα, όμως, η γρήγορη αυτή εξέλιξη φέρνει προκλήσεις και ερωτήματα που πρέπει να αντιμετωπιστούν με υπευθυνότητα, ώστε η τεχνολογία να αξιοποιηθεί προς όφελος όλων. Στο παρόν άρθρο συμπυκνώνουμε τα βασικά στοιχεία των μελετών αυτών.
Ένα πρώτο χαρακτηριστικό παράδειγμα της συμβολής της AI δημοσιεύθηκε πρόσφατα στο έγκριτο περιοδικό JAMA Oncology, η οποία εξετάζει σύνθετα και σοβαρά νοσήματα όπως η Οξεία Μυελογενής Λευχαιμία (AML). Η AML αποτελεί έναν ιδιαίτερα επιθετικό καρκίνο του αίματος που απαιτεί άμεση και εξειδικευμένη αντιμετώπιση, και η χρήση τεχνητής νοημοσύνης αναδεικνύεται ως σημαντικό εργαλείο για την καλύτερη διάγνωση, διαστρωμάτωση κινδύνου, πρόγνωση και επιλογή θεραπείας. Η έρευνα δείχνει ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να ενισχύσει σημαντικά την ακρίβεια της διάγνωσης, αναλύοντας εικόνες από τον μυελό των οστών ή συνδυάζοντας πολύπλοκες γενετικές πληροφορίες που οι γιατροί δύσκολα μπορούν να επεξεργαστούν μόνοι τους. Μέσα από τέτοιες αναλύσεις, η AI μπορεί να εντοπίζει μοτίβα και υποκατηγορίες της νόσου που βοηθούν στην πιο στοχευμένη και εξατομικευμένη θεραπεία.
Παράλληλα, τα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης αξιοποιούν τεράστιες βάσεις δεδομένων ασθενών για να προβλέψουν πώς μπορεί να εξελιχθεί η νόσος και ποια θεραπεία είναι πιθανότερο να αποδώσει καλύτερα σε κάθε ασθενή. Έτσι, η AI ενισχύει την προσπάθεια για πραγματικά προσωποποιημένη ιατρική, όπου η θεραπεία δεν βασίζεται σε γενικούς κανόνες, αλλά προσαρμόζεται στα χαρακτηριστικά του κάθε ανθρώπου. Βέβαια, για να μπορούν οι γιατροί να εμπιστευτούν αυτά τα εργαλεία, είναι απαραίτητο οι υπολογιστικές μέθοδοι να γίνονται όσο πιο «διαφανείς» γίνεται. Για αυτόν τον λόγο, έχουν αναπτυχθεί τεχνικές που επιτρέπουν στους ειδικούς να κατανοούν πώς φτάνει ένα σύστημα στις προτάσεις του. Με αυτόν τον τρόπο, η AI παύει να μοιάζει με «μαύρο κουτί» και μετατρέπεται σε ουσιαστικό βοηθό στην κλινική πράξη.
Η τεχνητή νοημοσύνη, όμως, δεν περιορίζεται μόνο στους ασθενείς που αντιμετωπίζουν δύσκολες ασθένειες. Παίζει πλέον μεγάλο ρόλο στην καθημερινή λειτουργία των συστημάτων υγείας. Εργαλεία που υποστηρίζουν τους γιατρούς κατά την επίσκεψη, βοηθούν στη συγγραφή ιατρικών σημειώσεων, οργανώνουν προγράμματα και ραντεβού, ή βοηθούν στην έγκαιρη αναγνώριση επειγόντων περιστατικών χρησιμοποιούνται ήδη ευρέως. Παράλληλα, εφαρμογές υγείας στα κινητά παρέχουν συμβουλές, παρακολουθούν χρόνιες ασθένειες και ενισχύουν την ενημέρωση και συμμετοχή των ασθενών στη φροντίδα τους.
Ταυτόχρονα, η AI έχει γίνει αναπόσπαστο κομμάτι της επιχειρησιακής λειτουργίας των οργανισμών υγείας. Η διαχείριση πόρων, ο προγραμματισμός, η τιμολόγηση και η οργάνωση των υπηρεσιών μπορούν να γίνουν πιο αποδοτικά, εξοικονομώντας χρόνο και κόστη—ένας σημαντικός παράγοντας σε εποχές πίεσης για τα συστήματα υγείας. Ωστόσο, μια ενδιαφέρουσα και λιγότερο συζητημένη διάσταση αφορά το πόσο πραγματικά χρησιμοποιείται η τεχνητή νοημοσύνη στον χώρο της υγείας σήμερα.
Σύμφωνα με μια πρόσφατη μεγάλη ανάλυση δεδομένων από την Business Trends and Outlook Survey των ΗΠΑ, η οποία δημοσιεύθηκε πρόσφατα στο JAMA Health Forum και αξιολογεί την υιοθέτηση AI από δεκάδες χιλιάδες επιχειρήσεις, μόλις περίπου 6% των επιχειρήσεων υγείας έκαναν χρήση AI την περίοδο 2023–2025. Το ποσοστό αυτό είναι σημαντικά χαμηλότερο σε σύγκριση με άλλους τομείς, όπως οι τεχνολογικές υπηρεσίες ή οι χρηματοοικονομικοί φορείς, όπου η υιοθέτηση είναι πολλαπλάσια. Παρόλα αυτά, τα δεδομένα αποκαλύπτουν μια αξιοσημείωτη αλλαγή: από τα τέλη του 2024 μέχρι τις αρχές του 2025 παρατηρήθηκε μια απότομη αύξηση στη χρήση AI στον κλάδο της υγείας, σηματοδοτώντας μια πιθανή «στροφή» του χώρου προς την πιο ενεργή υιοθέτηση της τεχνολογίας. Μάλιστα, οι μεγαλύτερες αυξήσεις παρατηρήθηκαν σε εξωνοσοκομειακές μονάδες και κέντρα πρωτοβάθμιας φροντίδας, όπου η χρήση σχεδόν διπλασιάστηκε μέσα σε δύο χρόνια.
Η καθυστέρηση στην υιοθέτηση της AI σε σχέση με άλλους κλάδους μπορεί να οφείλεται σε πολλούς παράγοντες: στην πολυπλοκότητα των ιατρικών δεδομένων, στη δικαιολογημένη επιφύλαξη απέναντι σε νέες τεχνολογίες που επηρεάζουν άμεσα την υγεία των ανθρώπων, αλλά και σε ανισότητες μεταξύ μικρών και μεγάλων οργανισμών υγείας ως προς την πρόσβαση σε τεχνολογικές λύσεις. Όπως αναφέρει και το τρίτο άρθρο που μόλις δημοσιεύθηκε στο έγκριτο περιοδικό JAMA, για να εξασφαλιστεί ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα αξιοποιηθεί με τρόπο ισότιμο, ασφαλή και αποτελεσματικό, οι ειδικοί προτείνουν τέσσερις βασικούς άξονες δράσης: ουσιαστική συνεργασία μεταξύ γιατρών, ασθενών, εταιρειών και ρυθμιστικών αρχών· ανάπτυξη εργαλείων που αξιολογούν όχι μόνο την ασφάλεια αλλά και την πραγματική αποτελεσματικότητα των συστημάτων AI· δημιουργία ευρέως δικτύου δεδομένων που επιτρέπει συνεχή μάθηση και βελτίωση των εργαλείων, καθώς και πολιτικές που ενθαρρύνουν υπεύθυνη ανάπτυξη και χρήση της τεχνολογίας.
Η τεχνητή νοημοσύνη υπόσχεται να φέρει μια βαθιά αλλαγή στην υγεία. Μπορεί να κάνει τη διάγνωση πιο ακριβή, τη θεραπεία πιο εξατομικευμένη, τις υπηρεσίες πιο γρήγορες και το σύστημα πιο αποδοτικό. Η πρόκληση που έχουμε μπροστά μας δεν είναι πια αν θα χρησιμοποιήσουμε την AI στην υγεία, αλλά πώς θα τη χρησιμοποιήσουμε με τρόπο που θα ωφελήσει πραγματικά όλους τους ανθρώπους.
Διαβάστε επίσης
Αληθινός γιατρός ή Τεχνητή Nοημοσύνη: Ποιον θα εμπιστευόσασταν περισσότερο; Έρευνα αποκαλύπτει
Chat GPT: Πόσο καλός γιατρός είναι; Κάνει σωστές διαγνώσεις; Ένας επιστήμονας απαντά
