Από τις πιο αυστηρές κρίσεις για την ηθική των συμπολιτών τους διατυπώνουν οι Έλληνες, σύμφωνα με νέα έρευνα του Pew Research Center σε 25 χώρες. Συγκεκριμένα, το 44% δηλώνει ότι οι άλλοι έχουν «σχετικά κακή» ή «πολύ κακή» ηθική, ποσοστό που φέρνει την Ελλάδα στις υψηλότερες θέσεις της ευρωπαϊκής κατάταξης ως προς την αρνητική αποτίμηση.
Η εν λόγω έρευνα εξετάζει τόσο το πώς αξιολογούν οι πολίτες την ηθική των συμπατριωτών τους όσο και το πώς τοποθετούνται απέναντι σε μια σειρά συμπεριφορών, όπως η ομοφυλοφιλία, η άμβλωση, ο τζόγος, η χρήση μαριχουάνας, το διαζύγιο και οι εξωσυζυγικές σχέσεις.
Στη δική μας περίπτωση, τα ευρήματα αντικατοπτρίζουν μια κοινωνία πιο επιφυλακτική από πολλές άλλες ευρωπαϊκές, απέναντι τόσο στον συνάνθρωπό της όσο και σε ορισμένα πιο… ευαίσθητα ζητήματα.
Στις πιο αρνητικές επιδόσεις της Ευρώπης
Στο ερώτημα πώς αξιολογούν συνολικά την ηθική των άλλων Ελλήνων, το 40% απαντά «σχετικά καλή» και το 15% «πολύ καλή». Από την άλλη πλευρά, το 35% τη χαρακτηρίζει «σχετικά κακή» και το 9% «πολύ κακή». Συνολικά, δηλαδή, το 44% εκφράζει αρνητική άποψη. Με αυτό το ποσοστό, η Ελλάδα καταγράφει μία από τις πιο επιφυλακτικές στάσεις διεθνώς, καταλαμβάνοντας την 4η θέση παγκοσμίως και την 1η στην Ευρώπη.
Στη Γαλλία, το αντίστοιχο ποσοστό φτάνει στο 43%, ενώ στην Ιταλία στο 40%. Αντίθετα, στις βορειοευρωπαϊκές χώρες η εικόνα είναι αισθητά διαφορετική. Στη Σουηδία, για παράδειγμα, μόλις το 11% εκφράζει αρνητική γνώμη για την ηθική των συμπολιτών του, ενώ πολύ υψηλά ποσοστά θετικής αξιολόγησης καταγράφονται και στην Ολλανδία και στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, οι Ηνωμένες Πολιτείες αποτελούν τη μοναδική χώρα της έρευνας όπου η αρνητική άποψη υπερισχύει της θετικής. Εκεί, το 53% δηλώνει ότι οι άλλοι πολίτες έχουν κακή ηθική, έναντι 47% που εκφράζει θετική γνώμη.
Photo: Pew Research Center
Πού εμφανίζονται οι Έλληνες πιο… αυστηροί
Το Pew Research Center προχώρησε και στην αξιολόγηση εννέα συγκεκριμένων συμπεριφορών, με τους συμμετέχοντες να απαντούν αν τις θεωρούν «ηθικά αποδεκτές», «ηθικά απαράδεκτες» ή αν δεν τις θεωρούν ηθικό ζήτημα. Σε αυτό το πεδίο, η ελληνική εικόνα δεν είναι ενιαία. Σε ορισμένα θέματα η κοινή γνώμη εμφανίζεται πιο αυστηρή απ’ ό,τι σε (πολλές) άλλες ευρωπαϊκές χώρες, ενώ σε άλλα καταγράφεται μεγαλύτερος διχασμός.
Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα αποτελούν οι εξωσυζυγικές σχέσεις. Στην Ελλάδα, το 77% τις θεωρεί ηθικά απαράδεκτες, ποσοστό που δείχνει σαφή αποδοκιμασία. Η στάση δεν αποτελεί ιδιαιτερότητα μόνο της χώρας μας, καθώς η απιστία είναι το ζήτημα που συγκεντρώνει τη μεγαλύτερη – συνολικά – ηθική απόρριψη. Ωστόσο, σε χώρες όπως η Γαλλία και η Γερμανία, τα ποσοστά όσων δεν τη θεωρούν ηθικό ζήτημα ή τη βλέπουν πιο ανεκτικά είναι σημαντικά υψηλότερα.
Πιο μοιρασμένη εμφανίζεται η εικόνα στο ζήτημα των αμβλώσεων. Tο 31% δηλώνει ότι τις θεωρεί ηθικά απαράδεκτες, το 32% ηθικά αποδεκτές, ενώ το 27% απαντά ότι δεν πρόκειται για ηθικό ζήτημα. Σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, η Ελλάδα εμφανίζεται πιο επιφυλακτική, αλλά δεν προσεγγίζει τα επίπεδα αποδοκιμασίας που καταγράφονται σε ορισμένες χώρες της Αφρικής και της Λατινικής Αμερικής.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα ευρήματα για την ομοφυλοφιλία. Συγκεκριμένα, το 30% των πολιτών δηλώνει ότι τη θεωρεί ηθικά απαράδεκτη, το 29% την κρίνει ηθικά αποδεκτή και το 38% απαντά ότι δεν αποτελεί ηθικό ζήτημα. Η επίδοση αυτή διαφοροποιεί τη χώρα από πολλές άλλες ευρωπαϊκές κοινωνίες. Στη Σουηδία και στη Γερμανία, μόλις το 5% των ερωτηθέντων θεωρεί την ομοφυλοφιλία ηθικά απαράδεκτη. Στην Ισπανία το αντίστοιχο ποσοστό είναι 7% και στην Ολλανδία 8%.
Αξιοσημείωτη είναι και η διαφορά που καταγράφεται ανάμεσα στα φύλα. Ο άνδρες είναι δύο φορές πιο πιθανό από τις γυναίκες να θεωρούν την ομοφυλοφιλία ηθικά απαράδεκτη, με ποσοστά 40% έναντι 20%. Πρόκειται για μία από τις πιο έντονες διαφοροποιήσεις που εντοπίζονται στην έρευνα.
Η εικόνα πίσω από τα ποσοστά
Η έρευνα δείχνει ότι οι ηθικές στάσεις επηρεάζονται συχνά από παράγοντες όπως η ηλικία, η εκπαίδευση και η σημασία που αποδίδει κανείς στη θρησκεία. Σε πολλές χώρες, οι μεγαλύτεροι σε ηλικία, οι λιγότερο μορφωμένοι και οι πιο θρησκευόμενοι εμφανίζονται συχνότερα πιο αυστηροί απέναντι σε συμπεριφορές όπως η χρήση μαριχουάνας, η κατανάλωση αλκοόλ, η πορνογραφία και η ομοφυλοφιλία.
Στην περίπτωση της χώρας μας, τα στοιχεία συνθέτουν την εικόνα μιας κοινωνίας που παραμένει συγκριτικά πιο αυστηρή τόσο στην αποτίμηση της ηθικής των συμπολιτών της όσο και σε ζητήματα που αφορούν τις προσωπικές σχέσεις και τη σεξουαλικότητα. Την ίδια στιγμή, σε θέματα όπως οι αμβλώσεις, η κοινή γνώμη εμφανίζεται πιο μοιρασμένη, αποτυπώνοντας μια κοινωνία με έντονες επιφυλάξεις αλλά και αντιφάσεις.
Διαβάστε επίσης
Οι πρωταθλητές στην απιστία – Σε ποια χώρα λένε πιο συχνά «ναι» στον πειρασμό;
Σχέσεις: Πόσοι θα άφηναν τον σύντροφό τους για κάποιον άλλο; Με «καβάτζα» ο 1 στους 6
ΠΟΥ: Υπέρ του δικαιώματος στην άμβλωση τάσσεται ο γενικός διευθυντής
