«Θα γεράσεις μόνος». «Ποιος θα σε φροντίζει στα γεράματα;». Φράσεις σαν κι αυτές ακούν συχνά όσοι επέλεξαν -ή σκέφτονται να επιλέξουν- να μην παντρευτούν ή να μην κάνουν παιδιά. Ένας μοναχικός θάνατος είναι το επιχείρημα που κρύβεται από πίσω. Πόσο, όμως, ισχύει πραγματικά αυτή η πεποίθηση;
Νέα επιστημονικά δεδομένα έρχονται να ανατρέψουν αυτή τη διαδεδομένη αντίληψη, δείχνοντας ότι όσοι δεν παντρεύτηκαν ποτέ – και όσοι δεν απέκτησαν παιδιά – δεν βιώνουν χειρότερη ποιότητα ζωής στο τέλος της ζωής τους. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μάλιστα, τα αποτελέσματα είναι καλύτερα. Η Δρ. Bella DePaulo Ph.D., ψυχολόγος, αναλύει σε άρθρο της στο Psychology Today αυτά τα αποτελέσματα.
Τι έδειξε η έρευνα
Κοινωνικοί επιστήμονες ανέλυσαν στοιχεία 12 ετών (2011–2022) από εθνικά αντιπροσωπευτικό δείγμα 39.012 Αμερικανών άνω των 65 ετών που απεβίωσαν. Για κάθε άτομο υπήρχε ένας εκπρόσωπος (συνήθως συγγενής ή επαγγελματίας φροντιστής), ο οποίος κατέγραψε την εμπειρία του τελευταίου μήνα ζωής του.
Σύμφωνα με τα ευρήματα της μελέτης, που δημοσιεύτηκε στο Journals of Gerontology, όσοι δεν είχαν παντρευτεί ποτέ «γενικά τα πήγαν εξίσου καλά ή και καλύτερα από τους παντρεμένους» ως προς την ποιότητα του τέλους της ζωής τους. Παράλληλα, δεν βρέθηκαν διαφορές ανάμεσα σε γονείς και άτομα χωρίς παιδιά.
Λιγότερο άγχος, θλίψη και πόνος στους άγαμους
Όσο κι αν φαίνεται «κοινωνικά» παράδοξο, τα άτομα που δεν είχαν παντρευτεί ποτέ παρουσίασαν τα χαμηλότερα ποσοστά άγχους και θλίψης τον τελευταίο μήνα της ζωής τους:
- Το 62% δεν αντιμετώπισε καθόλου προβλήματα άγχους ή θλίψης.
- Στις υπόλοιπες ομάδες (παντρεμένοι, διαζευγμένοι, χήροι), το ποσοστό κυμαινόταν μεταξύ 41% και 44%.
Ακόμη σημαντικότερο θεωρείται το ότι, όταν υπήρχε συναισθηματική δυσφορία, στους άγαμους ήταν πολύ πιο πιθανό να αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά. Συμπερασματικά, όσοι δεν παντρεύτηκαν ποτέ ήταν οι πιο πιθανό να φύγουν από τη ζωή με ψυχική γαλήνη.
Επιπλέον, το 47% των ατόμων που δεν είχαν παντρευτεί ποτέ δεν ανέφερε καθόλου πόνο τον τελευταίο μήνα ζωής – το υψηλότερο ποσοστό από όλες τις ομάδες. Ακόμη και όταν υπήρχε πόνος, ήταν λιγότερο πιθανό να μείνει χωρίς διαχείριση σε σχέση με άλλες κατηγορίες οικογενειακής κατάστασης.
Η ποιότητα της καθημερινής φροντίδας (υγιεινή, αλλαγή ρούχων, άνεση) ήταν επίσης ιδιαίτερα υψηλή στους δια βίου άγαμους:
- το 86% έλαβε φροντίδα που κάλυπτε πλήρως τις ανάγκες του.
- Τα αντίστοιχα ποσοστά ήταν χαμηλότερα σε παντρεμένους, διαζευγμένους και χήρους.
Ένα ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι οι άγαμοι ήταν πιο πιθανό να έχουν επαγγελματία φροντιστή ως εκπρόσωπο. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η εκπαίδευση και η εμπειρία αυτών των επαγγελματιών ίσως συνέβαλαν στη διεκδίκηση και οργάνωση καλύτερης φροντίδας.
Τα παιδιά δεν αποτελούν «εγγύηση»
Οι καθηγήτριες Kafayat Mahmoud και Deborah Carr του Πανεπιστημίου της Βοστώνης που εκπόνησαν τη μελέτη εξέφρασαν κάποια έκπληξη, όταν διαπίστωσαν ότι η ύπαρξη παιδιών δεν συσχετίστηκε με καλύτερη ποιότητα στο τέλος της ζωής.
Οι ερευνήτριες επισημαίνουν ότι τα ενήλικα παιδιά μπορεί να αποτελούν πηγή τόσο υποστήριξης όσο και έντασης. Επιπλέον, η ύπαρξη παιδιών δεν διασφαλίζει απαραίτητα ότι θα είναι παρόντα ή διαθέσιμα όταν χρειαστεί.
Γιατί οι άγαμοι φαίνεται να τα πηγαίνουν καλά;
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι οι άνθρωποι που παραμένουν ελεύθεροι:
- Δημιουργούν και διατηρούν ισχυρά δίκτυα φίλων.
- Καλλιεργούν μεγαλύτερη αυτάρκεια.
- Σχεδιάζουν πιο προσεκτικά το μέλλον τους.
- Δεν βασίζονται αποκλειστικά σε έναν/μία σύντροφο για στήριξη.
Η κοινωνική υποστήριξη δεν περιορίζεται στον γάμο. Οι «δικοί μας άνθρωποι» μπορεί να είναι φίλοι, συγγενείς ή επαγγελματίες υγείας.
Ανατρέποντας ένα κοινωνικό στερεότυπο
Η ιδέα ότι ο γάμος και τα παιδιά αποτελούν προϋπόθεση για ένα αξιοπρεπές και ήρεμο τέλος ζωής δεν επιβεβαιώνεται από τα δεδομένα. Η Δρ. Bella DePaulo θυμάται μια περίπτωση ενός ατόμου που μοιράστηκε την ιστορία του για το βιβλίο της «Single at Heart», την Carol, που αγκάλιασε πλήρως και με χαρά την εργένικη ζωή για να κυνηγήσει τα όνειρά της.
«Δεν είχε παιδιά και, αν και παντρεύτηκε και χώρισε σε νεαρή ηλικία, έζησε το υπόλοιπο της ζωής της ως ελεύθερη. Η Carol επέζησε από αρκετές υποτροπές καρκίνου μέχρι που οι γιατροί δεν μπορούσαν πλέον να κάνουν κάτι για εκείνη. Σε ένα από τα τελευταία email που μου έστειλε, καθώς βρισκόταν στο τέλος της ζωής της, μου είπε ότι τη ρώτησαν αν ήθελε να μιλήσει με ψυχολόγο. Είπε πως δεν πίστευε ότι το χρειαζόταν, αλλά τελικά το έκανε. Μετά τη συνεδρία, η ψυχολόγος συμφώνησε με την Carol – δεν χρειαζόταν θεραπεία. “Μου είπε ότι είμαι ένας πλήρως αυτοπραγματωμένος άνθρωπος», είπε η Carol. «Ενθουσιάστηκα. Αυτός ήταν ο στόχος της ζωής μου και τον έχω πετύχει”».
Συμπέρασμα
Το μήνυμα της έρευνας είναι σαφές: η επιλογή να ζήσει κανείς χωρίς γάμο ή χωρίς παιδιά δεν συνεπάγεται απαραίτητα μοναξιά ή δυσκολία στο τέλος της ζωής. Αντίθετα, για πολλούς ανθρώπους μπορεί να συνδέεται με γαλήνη, αξιοπρέπεια και πληρότητα.
Διαβάστε επίσης
Πότε να παντρευτείτε για να κάνει καλό ο γάμος στην υγεία σας
