Οι περισσότεροι άνθρωποι γνωρίζουν πλέον ότι το ανθρώπινο μικροβίωμα αποτελείται από χιλιάδες μικροοργανισμούς, όπως τα βακτήρια και οι μύκητες, Λιγότεροι, όμως, γνωρίζουν ότι αυτοί οι μικροοργανισμοί δεν είναι οι μοναδικοί κάτοικοι του σώματός μας. Το δέρμα μας, συγκεκριμένα, φιλοξενεί επίσης ακάρεα – μικροσκοπικούς, οκτάποδους συγγενείς των αραχνών που κατοικούν αθόρυβα στους πόρους και τους θύλακες των τριχών.
Οι μικροσκοπικοί κάτοικοι του δέρματος
Μεταξύ των πιο κοινών ακάρεων που ζουν στο δέρμα είναι τα Demodex, που εντοπίζονται σχεδόν σε όλους τους ενήλικες, εξηγούν σε άρθρο τους στο The Conversation η Katie Edwards, συντάκτρια υγείας και ο Dan Baumgardt, καθηγητής στη Σχολή Ψυχολογίας και Νευροεπιστημών του Πανεπιστημίου Μπρίστολ. Αόρατα με γυμνό μάτι, αυτά τα μικροσκοπικά πλάσματα ζουν βαθιά μέσα στους θύλακες των τριχών και τους πόρους, ιδιαίτερα του προσώπου. Εκεί, τρέφονται με τα έλαια και τα νεκρά κύτταρα του δέρματος, περνώντας το μεγαλύτερο μέρος της ζωής τους «κρυμμένα». Τη νύχτα, βγαίνουν, κινούνται στο δέρμα για να ζευγαρώσουν κι ύστερα επιστρέφουν για να γεννήσουν τα αυγά τους μέσα στους θύλακες.
Μπορεί να ακούγεται τρομακτικό, ωστόσο οι επιστήμονες εξηγούν ότι το ανθρώπινο δέρμα είναι ένας ζωντανός βιότοπος και τα ακάρεα ζουν μαζί μας ως μέρος ενός κοινού βιολογικού συστήματος. «Η παρουσία τους δεν αποτελεί ένδειξη ότι κάτι δεν πάει καλά», διευκρινίζει η δρ. Alejandra Perotti, ειδική στη βιολογία των ασπόνδυλων στο Πανεπιστήμιο Reading.
Πότε τα ακάρεα γίνονται πρόβλημα;
Για τη συντριπτική πλειοψηφία των ανθρώπων, τα ακάρεα Demodex συνυπάρχουν σε ισορροπία με τον ξενιστή τους. Ωστόσο, αυτή η ισορροπία μπορεί να διαταραχθεί.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως όταν το ανοσοποιητικό σύστημα είναι εξασθενημένο ή η επιδερμίδα έχει υποστεί βλάβη, ο πληθυσμός των ακάρεων μπορεί να αυξηθεί σημαντικά. Ο αυξημένος αριθμός των Demodex έχει συνδεθεί με δερματικές παθήσεις, όπως η ροδόχρους ακμή και η βλεφαρίτιδα, οι οποίες προκαλούν ερυθρότητα, ερεθισμό και φλεγμονή των βλεφάρων.
Ωστόσο, ακόμη και σ’ αυτές τις περιπτώσεις, τα ίδια τα ακάρεα μπορεί να μην είναι ο κύριος «ένοχος». Σύμφωνα με τους ερευνητές, τα συμπτώματα ενδέχεται να είναι αποτέλεσμα της ανοσολογικής αντίδρασης του οργανισμού στα ακάρεα. Με άλλα λόγια, το πρόβλημα μπορεί να μην είναι τόσο η παρουσία των ακάρεων, όσο ο τρόπος με τον οποίο ο οργανισμός αντιδρά σε αυτά.
Κι άλλα ακάρεα στη ζωή μας
Τα Demodex δεν είναι τα μόνα ακάρεα με τα οποία μοιραζόμαστε το ίδιο περιβάλλον.
Τα ακάρεα της σκόνης, για παράδειγμα, ζουν στα κλινοσκεπάσματα, τα ρούχα και τα χαλιά. Τρέφονται με μύκητες που αναπτύσσονται στα νεκρά κύτταρα του δέρματος. Δεν δαγκώνουν, ούτε τρυπούν το δέρμα, αλλά τα απόβλητά τους μπορούν να προκαλέσουν αλλεργικές αντιδράσεις σε ορισμένα άτομα, συμβάλλοντας στα συμπτώματα του άσθματος, του εκζέματος και της αλλεργικής ρινίτιδας.
Υπάρχουν, όμως, και ακάρεα που προκαλούν ασθένειες. Η ψώρα προκαλείται από ένα είδος που τρυπώνει στο δέρμα για να γεννήσει τα αυγά του, προκαλώντας έντονο κνησμό και φλεγμονή. Τα τελευταία χρόνια, οι περιπτώσεις έχουν αυξηθεί σε ορισμένες περιοχές, ιδίως σε περιβάλλοντα όπου οι άνθρωποι ζουν ή εργάζονται σε στενή επαφή, όπως οίκοι ευγηρίας, σχολεία και φοιτητικές εστίες.
Γιατί η ιδέα των ακάρεων είναι τόσο ενοχλητική
Η ιδέα ότι αόρατα πλάσματα ζουν στο δέρμα μας μπορεί να προκαλεί δυσφορία, αλλά η δυσφορία δεν ισοδυναμεί με κίνδυνο. Η αλήθεια είναι λιγότερο δραματική – και πιο συναρπαστική. Οι άνθρωποι δεν είναι μοναχικοί οργανισμοί, αλλά σύνθετα οικοσυστήματα. Το δέρμα φιλοξενεί ποικίλες κοινότητες μικροσκοπικών οργανισμών, οι περισσότεροι από τους οποίους είναι είτε αβλαβείς, είτε ευεργετικοί. Μόνο ένας μικρός αριθμός ειδών προκαλεί ασθένειες. Η κατανόηση αυτού του γεγονότος αλλάζει την αφήγηση. Αντί να θεωρούμε τα ακάρεα ως εισβολείς, μπορούμε να τα δούμε ως μέρος του περίπλοκου ανθρώπινου βιολογικού δικτύου, καταλήγουν οι συγγραφείς.
Διαβάστε επίσης
Δέρμα: Το σύμπτωμα που «προδίδει» ότι το έντερο νοσεί
Έρευνα αποκαλύπτει τον τρόπο που η σκόνη θα πάψει να προκαλεί αλλεργίες
