Έξι χρόνια από τη στιγμή που η ανθρωπότητα μπήκε σε παγκόσμιο συναγερμό, το ερώτημα παραμένει αμείλικτο: Είμαστε σήμερα πιο προετοιμασμένοι για την επόμενη πανδημία;
Τον Ιανουάριο του 2020, ο Γενικός Διευθυντής του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) σήμανε τον υψηλότερο διεθνή συναγερμό που προβλέπει το διεθνές δίκαιο, κηρύσσοντας την εμφάνιση ενός νέου κορωνοϊού ως Κατάσταση Έκτακτης Ανάγκης Δημόσιας Υγείας Διεθνούς Ενδιαφέροντος. Παρότι η κατάσταση αυτή έληξε επισήμως τον Μάιο του 2023, οι συνέπειες της Covid-19 εξακολουθούν να καθορίζουν τον κόσμο.
Με αφορμή τη συμπλήρωση έξι ετών, ο ΠΟΥ απευθύνει ένα κρίσιμο ερώτημα σε κράτη και εταίρους: Είναι η ανθρωπότητα πιο ασφαλής σήμερα; Η απάντηση, σύμφωνα με τον Οργανισμό, είναι «ναι» και «όχι».
Πρόοδος με ουσία, αλλά άνιση και εύθραυστη
«Η πανδημία μάς δίδαξε ότι οι παγκόσμιες απειλές απαιτούν παγκόσμιες απαντήσεις. Η αλληλεγγύη είναι η καλύτερη ανοσία», τόνισε ο Γενικός Διευθυντής του ΠΟΥ, Τέντρος Αντανόμ Γκεμπρεγέσους, κατά την έναρξη της 158ης Συνόδου του Εκτελεστικού Συμβουλίου.
Από το τέλος της οξείας φάσης της Covid-19 μέχρι σήμερα, έχουν σημειωθεί σημαντικά βήματα στην πρόληψη, την ετοιμότητα και την αντιμετώπιση πανδημιών.
Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν:
- H υιοθέτηση της Συμφωνίας του ΠΟΥ για τις πανδημίες τον Μάιο του 2025, που θέτει για πρώτη φορά ένα ολοκληρωμένο διεθνές πλαίσιο πρόληψης και αντιμετώπισης με έμφαση και στην ισότητα στην υγεία.
- Οι τροποποιήσεις του Διεθνούς Υγειονομικού Κανονισμού, που ενίσχυσαν τις εθνικές δυνατότητες επιτήρησης και αντίδρασης.
- Η δημιουργία και χρηματοδότηση του Ταμείου Πανδημιών, με πάνω από 1,2 δισ. δολάρια σε επιχορηγήσεις και δράσεις σε σχεδόν 100 χώρες,
- Η αξιοποίηση Tεχνητής Nοημοσύνης για την έγκαιρη ανίχνευση απειλών μέσω συστημάτων επιδημιολογικής νοημοσύνης.
- Η εντυπωσιακή ενίσχυση της γονιδιωματικής επιτήρησης παθογόνων σε περισσότερες από 110 χώρες.
- Η ανάπτυξη διεθνών μηχανισμών ανταλλαγής βιολογικών δειγμάτων και γνώσης.
- Η επιτάχυνση της τοπικής παραγωγής εμβολίων, διαγνωστικών και θεραπειών, με έμφαση στις χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος.
- Η δημιουργία νέων δομών εκπαίδευσης και ταχείας κινητοποίησης υγειονομικού προσωπικού σε περιόδους κρίσης.
Όταν η προετοιμασία αποδίδει
Η εμπειρία από πρόσφατες επιδημίες, όπως ο Έμπολα και ο ιός Marburg, επιβεβαιώνει ότι η επένδυση στην ετοιμότητα φέρνει αποτελέσματα. Ασθένειες που στο παρελθόν προκαλούσαν χιλιάδες θανάτους, αντιμετωπίζονται σήμερα ταχύτερα, με μικρότερη διασπορά και χαμηλότερη θνησιμότητα, χάρη στην ενίσχυση των εθνικών συστημάτων υγείας και τη διεθνή συνεργασία.
Photo: Shutterstock
Μεγάλες προκλήσεις η κόπωση και η υποχρηματοδότηση
Παρά τα επιτεύγματα, ο ΠΟΥ προειδοποιεί ότι τα κέρδη αυτά είναι εύθραυστα. Τα τελευταία χρόνια, πόροι μετακινούνται από την υγεία προς την άμυνα και την εθνική ασφάλεια, θέτοντας σε κίνδυνο συστήματα που ενισχύθηκαν με κόπο την περίοδο της πανδημίας.
Το μήνυμα του Οργανισμού είναι σαφές: Οι πανδημίες είναι απειλή εθνικής ασφάλειας. Η επένδυση στην προετοιμασία μεταφράζεται σε ζωές που σώζονται, οικονομίες που προστατεύονται και κοινωνίες που διατηρούν τη συνοχή τους.
Έκκληση για συνεχή εγρήγορση
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας καλεί κυβερνήσεις, εταίρους και θεσμούς να μην χαλαρώσουν. Κανένας ιός δεν γνωρίζει σύνορα και καμία χώρα δεν μπορεί να αντιμετωπίσει μόνη της μία πανδημία. Η παγκόσμια υγειονομική ασφάλεια απαιτεί συνεργασία, διαφάνεια και διαρκή επαγρύπνηση.
Έξι χρόνια μετά την Covid-19, ο κόσμος διαθέτει περισσότερα εργαλεία, γνώση και εμπειρία. Όμως η προετοιμασία δεν είναι στιγμιαία πράξη. Είναι μία συνεχής διαδικασία. Αν το μάθημα της πανδημίας ξεχαστεί, το κόστος της επόμενης κρίσης θα είναι βαρύτερο. Η ώρα για δράση είναι τώρα, πριν ο επόμενος παγκόσμιος συναγερμός χτυπήσει ξανά.
Διαβάστε επίσης
Οι χρόνιες παθήσεις που «χάθηκαν» στην πανδημία – Εκατομμύρια ασθενείς δεν διαγνώστηκαν εγκαίρως
