Έχετε παρατηρήσει ότι η όρασή σας δεν είναι πια καθαρή, ότι δυσκολεύεστε να ξεχωρίσετε τα γράμματα ή ότι κουράζεστε εύκολα όταν διαβάζετε ή οδηγείτε; Αν ναι, είναι πολύ πιθανό να ανήκετε στο περίπου 40% του παγκόσμιου πληθυσμού που ζει με αστιγματισμό — μία από τις πιο συχνές διαταραχές της όρασης.
Πώς, όμως, λειτουργεί το μάτι και πού εμφανίζεται το πρόβλημα; Το μάτι λειτουργεί σαν φωτογραφική μηχανή. Το φως εισέρχεται από τον κερατοειδή, περνά από τον φακό και εστιάζει στον αμφιβληστροειδή, στο πίσω μέρος του ματιού.
Για να έχουμε καθαρή εικόνα, όλες αυτές οι δομές πρέπει να έχουν ομαλό και συμμετρικό σχήμα. Όταν αυτό δε συμβαίνει, το φως δεν εστιάζει σωστά, με αποτέλεσμα η εικόνα να φαίνεται θολή ή παραμορφωμένη. Αυτή η κατάσταση ονομάζεται αστιγματισμός και ανήκει στις λεγόμενες διαθλαστικές ανωμαλίες.
Οι βασικοί τύποι αστιγματισμού
Κανονικός αστιγματισμός
Είναι ο πιο συχνός τύπος. Ο κερατοειδής δεν είναι απολύτως στρογγυλός, αλλά πιο οβάλ. Συχνά, έχει κληρονομική βάση και μπορεί να υπάρχει από μικρή ηλικία.
Ανώμαλος (ακανόνιστος) αστιγματισμός
Είναι πιο σπάνιος και εμφανίζεται όταν η επιφάνεια του κερατοειδούς παρουσιάζει ανομοιομορφίες, λόγω τραυματισμών, ουλών ή παθήσεων, όπως ο κερατόκωνος. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η όραση μπορεί να είναι πιο έντονα επηρεασμένη.
Ποια συμπτώματα προκαλεί
Ο αστιγματισμός μπορεί να εκδηλωθεί με:
- θολή ή παραμορφωμένη όραση
- δυσκολία στην εστίαση
- μειωμένη αντίθεση
- πονοκεφάλους και κόπωση των ματιών
- ευαισθησία στο έντονο φως.
Σε ήπιες μορφές, πολλοί άνθρωποι δεν αντιλαμβάνονται άμεσα ότι έχουν πρόβλημα όρασης, όπως αναφέρουν σε άρθρο τους στο The Conversation, η Flora Hui, ερευνήτρια στο Centre for Eye Research Australia και επίτιμη συνεργάτιδα στο Τμήμα Χειρουργικής – Οφθαλμολογίας του University of Melbourne και η Angelina Duan, ερευνήτρια επιστήμονας στον τομέα της Οπτομετρίας στον αυστραλιανό ερευνητικό οργανισμό CSIRO.
Πώς διαγιγνώσκεται
Ο κανονικός αστιγματισμός εντοπίζεται συνήθως κατά τη διάρκεια ενός απλού ελέγχου όρασης, όταν ο οπτομέτρης ή οφθαλμίατρος μετρά τη διαθλαστική ικανότητα του ματιού. Για τον ανώμαλο αστιγματισμό απαιτούνται πιο εξειδικευμένες εξετάσεις, όπως η τοπογραφία κερατοειδούς, που αποτυπώνει με ακρίβεια την επιφάνεια του ματιού.
Ποιες είναι οι σύγχρονες λύσεις
Η αντιμετώπιση του αστιγματισμού είναι εξατομικευμένη και περιλαμβάνει:
- γυαλιά ή φακούς επαφής με κυλινδρική διόρθωση
- διαθλαστική χειρουργική με laser, σε επιλεγμένες περιπτώσεις
- ορθοκερατολογία, με ειδικούς φακούς που φοριούνται κατά τη διάρκεια της νύχτας
- σκληρούς φακούς επαφής ή χειρουργική αντιμετώπιση σε περιπτώσεις ανώμαλου αστιγματισμού
Στόχος είναι το φως να εστιάζει σωστά στον αμφιβληστροειδή, προσφέροντας καθαρή και ξεκούραστη όραση.
Τι πρέπει να γνωρίζουν οι γονείς
Ο αστιγματισμός στα παιδιά δεν είναι επικίνδυνος, αλλά, αν δεν διαγνωστεί έγκαιρα, μπορεί να επηρεάσει τη μάθηση, τη συγκέντρωση και τη συμμετοχή σε αθλητικές δραστηριότητες.
Σε υψηλά επίπεδα, μπορεί να οδηγήσει σε αμβλυωπία («τεμπέλικο μάτι») ή στραβισμό. Οι τακτικοί έλεγχοι όρασης επιτρέπουν την έγκαιρη διάγνωση και την αποτελεσματική αντιμετώπιση.
Ο αστιγματισμός είναι εξαιρετικά συχνός, αλλά συχνά παραμένει αδιάγνωστος. Με έναν απλό έλεγχο όρασης και τη σωστή καθοδήγηση από ειδικό, μπορεί να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά, βελτιώνοντας την ποιότητα ζωής και την καθημερινή λειτουργικότητα. Η καλή όραση δεν είναι πολυτέλεια — είναι βασικό στοιχείο υγείας.
Διαβάστε επίσης
Όραση: Μην αγνοείτε την ξηροφθαλμία προειδοποιεί γιατρός του Χάρβαρντ – Τι να κάνετε
Εκφύλιση ωχράς κηλίδας: Όλα όσα θα πρέπει να ξέρετε για την οφθαλμοπάθεια της Τζούντι Ντεντς
Γυαλιά οράσεως και φακοί επαφής: Τα ποσά που αποζημιώνει ο ΕΟΠΥΥ – Τι πρέπει να γνωρίζετε
