Ο καρκίνος του προστάτη είναι από τις πιο συχνές κακοήθειες στους άνδρες, όμως στις περισσότερες περιπτώσεις διαγιγνώσκεται έγκαιρα, πριν εξαπλωθεί σε άλλα όργανα. Σε αυτό το στάδιο, τα ποσοστά ίασης είναι υψηλά και οι διαθέσιμες θεραπευτικές επιλογές πολλές, με βασικό στόχο όχι μόνο τον έλεγχο της νόσου, αλλά και τη διατήρηση της ποιότητας ζωής.
Το ποια θεραπεία θα επιλεγεί εξαρτάται από τον βαθμό επιθετικότητας του όγκου, την ηλικία και τη γενική κατάσταση της υγείας του ασθενούς, καθώς και από τις προσωπικές του προτιμήσεις.
Σε άνδρες με χαμηλού κινδύνου νόσο, μπορεί να επιλεγεί η λεγόμενη «ενεργός παρακολούθηση», με τακτικές εξετάσεις PSA, απεικονίσεις και, όπου χρειάζεται, επαναληπτικές βιοψίες. Αντίθετα, σε ασθενείς με ενδιάμεσο ή υψηλό κίνδυνο, συχνά απαιτείται ενεργή θεραπεία, όπως η χειρουργική αφαίρεση του προστάτη ή η ακτινοθεραπεία.
Οι ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής του Νοσοκομείου Αλεξάνδρα της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ, Δρ Μαρία Καπαρέλου (Παθολόγος–Ογκολόγος) και Θάνος Δημόπουλος (τ. Πρύτανης ΕΚΠΑ, Καθηγητής Θεραπευτικής, Ογκολογίας και Αιματολογίας), επισημαίνουν ότι σε αρκετές περιπτώσεις — και κυρίως σε πιο επιθετικές μορφές της νόσου – η ακτινοθεραπεία συνδυάζεται με ορμονοθεραπεία, γνωστή ως ανδρογονικός αποκλεισμός (Androgen Deprivation Therapy – ADT).
Η ορμονοθεραπεία μειώνει τα επίπεδα των ανδρογόνων, κυρίως της τεστοστερόνης, που τροφοδοτούν την ανάπτυξη πολλών όγκων του προστάτη. Με τον τρόπο αυτόν ενισχύεται η αποτελεσματικότητα της ακτινοθεραπείας και μειώνεται η πιθανότητα υποτροπής. Ωστόσο, η θεραπεία αυτή δεν είναι χωρίς κόστος, καθώς μπορεί να προκαλέσει εξάψεις, κόπωση, μείωση της libido, αύξηση σωματικού βάρους και, όταν διαρκεί για μεγάλο χρονικό διάστημα, αρνητικές επιπτώσεις στον μεταβολισμό και στο καρδιαγγειακό σύστημα.
Για τον λόγο αυτόν, εδώ και χρόνια οι επιστήμονες αναζητούν τη βέλτιστη διάρκεια της ορμονοθεραπείας: πόσο χρειάζεται πραγματικά για να ωφεληθεί ο ασθενής, χωρίς να υποστεί περιττές ανεπιθύμητες ενέργειες;
Μία μεγάλη μετα-ανάλυση που δημοσιεύθηκε το 2025 στο επιστημονικό περιοδικό JAMA Oncology επιχείρησε να δώσει συγκεκριμένες απαντήσεις στο ερώτημα. Η μελέτη συγκέντρωσε δεδομένα από 13 τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές, στις οποίες συμμετείχαν περισσότεροι από 10.000 άνδρες με εντοπισμένο καρκίνο του προστάτη, οι οποίοι είχαν λάβει ακτινοθεραπεία σε συνδυασμό με ADT.
Με μέσο χρόνο παρακολούθησης που ξεπερνούσε τα 11 χρόνια, οι ερευνητές αξιολόγησαν με αξιοπιστία τον ρόλο της διάρκειας της ορμονοθεραπείας στην υποτροπή της νόσου, στην εμφάνιση μεταστάσεων και στη συνολική επιβίωση.
Τα αποτελέσματα έδειξαν καθαρά ότι η προσθήκη ορμονοθεραπείας στην ακτινοθεραπεία βελτιώνει σημαντικά τις εκβάσεις για πολλούς ασθενείς, μειώνοντας τον κίνδυνο τόσο της βιοχημικής υποτροπής όσο και της απομακρυσμένης νόσου. Ωστόσο, ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα ήταν ότι το όφελος αυτό δεν αυξάνεται επ’ άπειρον όσο παρατείνεται η διάρκεια της θεραπείας.
Αντίθετα, η μεγαλύτερη ωφέλεια φαίνεται να επιτυγχάνεται στους πρώτους 9 έως 12 μήνες ορμονοθεραπείας. Μετά το διάστημα αυτό, η επιπλέον βελτίωση στην έκβαση γίνεται μικρή, ενώ αυξάνεται ο κίνδυνος παρενεργειών και θανάτων από άλλα αίτια, ιδιαίτερα σε ηλικιωμένους ασθενείς και σε όσους έχουν καρδιαγγειακά προβλήματα.
Αυτό σημαίνει ότι για πολλούς άνδρες, ιδίως όσους ανήκουν στην κατηγορία ενδιάμεσου κινδύνου, μία σχετικά σύντομη διάρκεια ορμονοθεραπείας μπορεί να προσφέρει εξαιρετικό έλεγχο της νόσου χωρίς τις επιβαρύνσεις μιας μακροχρόνιας αγωγής.
Η μελέτη υπογραμμίζει ότι δεν υπάρχει «μια λύση για όλους». Αντίθετα, η διάρκεια του ανδρογονικού αποκλεισμού πρέπει να εξατομικεύεται. Ασθενείς υψηλού κινδύνου ενδέχεται να ωφεληθούν από μεγαλύτερη διάρκεια θεραπείας, ενώ σε λιγότερο επιθετικές μορφές της νόσου η συντομότερη αγωγή αρκεί.
Τα δεδομένα αυτά ενισχύουν τη σύγχρονη τάση προς την εξατομικευμένη, βιολογικά καθοδηγούμενη ιατρική, όπου οι αποφάσεις λαμβάνονται με βάση όχι μόνο τα χαρακτηριστικά του όγκου, αλλά και το συνολικό προφίλ κάθε ασθενούς: συννοσηρότητες, ηλικία, λειτουργική κατάσταση και ποιότητα ζωής.
Ο τελικός στόχος δεν είναι απλώς η επιβίωση, αλλά η ζωή με ποιότητα — και η σωστή διάρκεια της θεραπείας είναι καθοριστικό βήμα προς αυτή την κατεύθυνση.
Διαβάστε επίσης
Καρκίνος προστάτη: Η επιστήμη ανοίγει νέο δρόμο στη θεραπεία
Καρκίνος προστάτη: Το μήνυμα ζωής του Κρις Χόι που δίνει μάχη με νόσο τελικού σταδίου
Καρκίνος προστάτη: Το αγαπημένο ρόφημα που αυξάνει κατά 25% τον κίνδυνο
