Όλοι έχουμε συναντήσει ανθρώπους που μιλούν γρήγορα. Κάποιοι απλώς μιλούν ταχύτατα και ακατάπαυστα, μονοπωλώντας τις συζητήσεις. Κάποιοι άλλοι γίνονται δυσκατάληπτοι και ακούγονται σαν να «μασάνε» τις λέξεις, ειδικά προς το τέλος της πρότασης. Μπορεί να επαναλαμβάνουν το ίδιο πράγμα, πηγαίνοντας μπρος – πίσω, αφήνοντας την πρόταση ανολοκλήρωτη ή πηδώντας από το ένα θέμα στο άλλο, σε βαθμό που ο ακροατής δυσκολεύεται να ακολουθήσει το νόημα.
Σαν συνομιλητές των ανθρώπων που μιλούν γρήγορα μπορεί να τους ακούμε κάποιες φορές να ρυθμίζουν την ταχύτητά τους, ειδικά όταν τους πούμε ότι δεν τους καταλαβαίνουμε ή όταν οι ίδιοι προσέχουν πώς μιλούν. Σύντομα όμως τους ακούμε να επανέρχονται στη γρήγορη ταχύτητα, όταν μιλούν ελεύθερα και αυθόρμητα.
Η γρήγορη ταχύτητα ομιλίας, ειδικά όταν συνοδεύεται από παρορμητική, δυσκατάληπτη ομιλία, μπορεί να είναι ένδειξη μιας κατάστασης που στην αγγλική γλώσσα λέγεται “Cluttering” και στα ελληνικά αποδίδεται με τους όρους «Bατταρισμός» ή «Tαχυλαλία».
Βατταρισμός, μια συχνά αδιάγνωστη δυσκολία
Πολλά πρόσωπα με βατταρισμό δεν γνωρίζουν ότι έχουν βατταρισμό. Είναι μια δυσκολία που δεν είναι γνωστή στο ευρύ κοινό, περνά απαρατήρητη από το ίδιο το πρόσωπο που την έχει και συχνά υποδιαγιγνώσκεται από τους ειδικούς. Υπάρχουν αρκετοί λόγοι για αυτό. Ένας λόγος είναι ότι το πρόσωπο με βατταρισμό συχνά δεν αντιλαμβάνεται ότι μιλά γρήγορα και ότι οι άλλοι δεν το καταλαβαίνουν. Πολλές φορές φτάνει στον λογοθεραπευτή από τις παραινέσεις των οικείων του ή με έναυσμα τα παράπονα των συνομιλητών του για μη κατανοητή ομιλία.
Ένας άλλος λόγος είναι ότι τα συμπτώματα του βατταρισμού γίνονται εμφανή στην ελεύθερη, αυθόρμητη, χωρίς σκέψη ομιλία και ελαχιστοποιούνται σε μια συνθήκη προσεκτικής, οργανωμένης και κατ’ ιδίαν, συζήτησης όπως είναι η λογοθεραπευτική συνεδρία. Επίσης, περίπου ένας στους τρείς ανθρώπους με βατταρισμό έχει και τραυλισμό. Παρότι Τραυλισμός και βατταρισμός είναι δύο διαφορετικές δυσκολίες, συχνά ο βατταρισμός διαγιγνώσκεται λανθασμένα σαν τραυλισμός είτε λόγω της απειρίας ή μη εξειδίκευσης του λογοθεραπευτή είτε επειδή οι χαρακτηριστικές δυσροές του βατταρισμού εκλαμβάνονται σαν δυσροές τραυλισμού.
Τι είναι ο Βατταρισμός;
Ο βατταρισμός είναι μια διαταραχή επικοινωνίας στην οποία ο ομιλητής εμφανίζει γρήγορο και ακανόνιστο ρυθμό ομιλίας. Η κανονικότητα της ομιλίας διαταράσσεται από συχνές παύσεις, επαναλήψεις και αναθεωρήσεις, παραλήψεις συλλαβών, συναρθρώσεις ήχων, κυρίως σε πολυσύλλαβες λέξεις. Η προσωδία δεν ανταποκρίνεται στους συντακτικούς ή σημασιολογικούς κανόνες της γλώσσας.
Ο γρήγορος ρυθμός ομιλίας περιστασιακά έχει σαν αποτέλεσμα ανοργάνωτη και ασαφή ομιλία, γεγονός που μπορεί να επηρεάσει την αμοιβαία κατανόηση των νοημάτων που ανταλλάσσουν οι συνομιλητές κατά τη διάρκεια μιας συνομιλίας.
Εκδηλώνεται σαν δυσκολία συγχρονισμού των υποσυστημάτων του γλωσσικού συστήματος κατά την παραγωγή ομιλίας (επικοινωνιακές προθέσεις, νοήματα, ακολουθία, λεξικοποίηση, χρονισμός, άρθρωση, συντονισμός). Έχει νευρολογικό υπόβαθρο και κληρονομική προδιάθεση, όπως και ο τραυλισμός.
Πώς θα καταλάβω ότι έχω Βατταρισμό;
Η προφανής ένδειξη είναι η γρήγορη ταχύτητα ομιλίας που καθιστά την ομιλία δυσκατάληπτη. Ωστόσο, η γρήγορη, δυσνόητη ομιλία από μόνη της δεν είναι πάντα ένδειξη βατταρισμού. Ένα ή περισσότερα από τα ακόλουθα χαρακτηριστικά μπορεί να είναι ενδεικτικά βατταρισμού:
- ταχύτατη, ανοργάνωτη, παρορμητική σκέψη και λόγος,
- γρήγορος ή/και ακανόνιστος ρυθμός ομιλίας,
- συχνές δυσροές που δεν μοιάζουν με αυτές του τραυλισμού όπως η επανάληψη πολυσύλλαβων λέξεων, ολόκληρων φράσεων ή αναθεωρήσεις (αλλαγή αυτού που είπα με κάτι άλλο), πολλές παρεμβολές ήχων (εεε, μμμ, κλπ.) ή λέξεων/φράσεων (ας πούμε, δηλαδή, κλπ.),
- συχνές παραλήψεις ή συγχωνεύσεις συλλαβών ή φθόγγων,
- αφύσικες παύσεις, προσωδία και τονισμός,
- λέξεις που δεν ολοκληρώνονται ή μπαίνουν η μία μέσα στην άλλη,
- τάση διακοπής του συνομιλητή,
- συνεχόμενη ομιλία που δεν καταλήγει κάπου,
- έλλειψη επίγνωσης ότι η ομιλία δεν γίνεται κατανοητή από το συνομιλητή.
Η προσεκτική, συνειδητή ομιλία με σκέψη και συγκέντρωση, αποκαθιστά τα συμπτώματα του βατταρισμού, καθιστώντας τον εντοπισμό τους δύσκολο σε οργανωμένες περιστάσεις επικοινωνίας, όπως η λογοθεραπευτική αξιολόγηση.
Τι μπορώ να κάνω για τον Βατταρισμό μου;
Η έγκυρη και έγκαιρη διάγνωση είναι σημαντική για την κατανόηση της ιδιαίτερης δυσκολίας που διαφοροποιεί την επικοινωνία του κάθε ανθρώπου. Η ακριβής διάγνωση είναι απαραίτητη και για τη λήψη κατάλληλων αποφάσεων όσον αφορά την αντιμετώπιση. Στις σύγχρονες λογοθεραπευτικές παρεμβάσεις, όπως αυτές που ακολουθούνται στο Κέντρο Έρευνας και Θεραπείας Τραυλισμού (ΚΕΘΤ), ο λογοθεραπευτής ξεκινά καταγράφοντας τις προσδοκίες του προσώπου με βατταρισμό από τη θεραπεία. Χρησιμοποιεί εξειδικευμένα πρωτόκολλα διερεύνησης που αναδεικνύουν ικανότητες και αδυναμίες. Διαφοροποιεί τον τραυλισμό από τον βατταρισμό, και τον βατταρισμό από άλλες δυσκολίες που επίσης έχουν τον παρορμητισμό στην κλινική τους εικόνα, όπως είναι η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής – Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ). Από κοινού το πρόσωπο με βατταρισμό και ο λογοθεραπευτής συναποφασίζουν για το καταλληλότερο πρόγραμμα παρέμβασης με στόχο τη βελτίωση της λειτουργικότητάς του και της ποιότητας της ζωής του.
Διαβάστε επίσης
Τραυλισμός: Το στόμα «κολλάει», αλλά η ψυχή συνεχίζει να μιλά – Ο ειδικός εξηγεί
Τι αλλάζει για το παιδί που τραυλίζει το καλοκαίρι – Τι να προσέξουν οι γονείς
5 σημάδια ότι το παιδί έχει αναπτυξιακή γλωσσική διαταραχή – Ο λογοθεραπευτής εξηγεί
