*Γράφει ο κ. Δημήτρης Κρικέλης, MD, PhD, Επικεφαλής Τμήματος Ιατρικών Υποθέσεων Ογκολογίας, Daiichi Sankyo Greece

Η διάγνωση του καρκίνου του μαστού δεν σηματοδοτεί μόνο την αρχή μιας ιατρικής διαδρομής. Αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο ο άνθρωπος βλέπει το παρόν και το μέλλον του. Οι εξετάσεις και οι θεραπευτικές επιλογές κυριαρχούν στην καθημερινότητα, ενώ η οικογένεια, η εργασία, οι σχέσεις και η ανεξαρτησία αποκτούν νέα σημασία.
Ως παθολόγος ογκολόγος, γνωρίζω ότι η αντιμετώπιση της νόσου απαιτεί επιστημονική ακρίβεια και τεκμηριωμένες αποφάσεις. Η συζήτηση για την πρόοδο, όμως, πρέπει να περιλαμβάνει ένα ακόμη ερώτημα: τι σημαίνει αυτή η πρόοδος για τον άνθρωπο που βρίσκεται πίσω από τη διάγνωση;
Δεν αρκούν οι περισσότερες θεραπευτικές επιλογές. Χρειάζεται φροντίδα που ανταποκρίνεται στις ανάγκες του ασθενούς, διατηρεί την ποιότητα ζωής του και του επιτρέπει να συμμετέχει στις αποφάσεις για τη θεραπευτική του πορεία.
Αυτή είναι μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις της σύγχρονης ογκολογίας: να συνδέσουμε τα επιτεύγματα της επιστήμης με όσα έχουν πραγματική αξία στη ζωή των ανθρώπων.
Η θεραπευτική επιτυχία χρειάζεται μια ευρύτερη ματιά
Η πρόοδος στην κατανόηση της βιολογίας του καρκίνου του μαστού και οι νέες θεραπευτικές προσεγγίσεις έχουν διευρύνει τις δυνατότητες αντιμετώπισης της νόσου, ιδιαίτερα όπου οι ανάγκες παραμένουν σημαντικές. Η αξία της καινοτομίας, ωστόσο, δεν εξαντλείται στην ύπαρξη μιας νέας θεραπείας.
Σε αυτή την κατεύθυνση, η πρόσφατη διεθνής διάκριση της Daiichi Sankyo στα International Prix Galien Awards 2026, με το βραβείο Best Biotechnology Product, αναδεικνύει τη σημασία της διαρκούς επένδυσης στην επιστημονική έρευνα και την ανάπτυξη καινοτόμων θεραπευτικών λύσεων. Παράλληλα, υπενθυμίζει ότι η πραγματική αξία κάθε επιστημονικού επιτεύγματος κρίνεται τελικά από τη δυνατότητά του να συμβάλλει ουσιαστικά στη φροντίδα των ασθενών.
Η αποτελεσματικότητα και η ασφάλεια αποτελούν τη βάση κάθε θεραπευτικής επιλογής. Παράλληλα, χρειάζεται να κατανοούμε πώς η θεραπεία επηρεάζει την καθημερινότητα, τι επιβάρυνση συνεπάγεται και αν επιτρέπει στον ασθενή να διατηρεί δραστηριότητες και σχέσεις σημαντικές για τον ίδιο.
Στον προχωρημένο ή μεταστατικό καρκίνο του μαστού, αυτή η διάσταση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα. Η θεραπευτική διαδρομή περιλαμβάνει διαδοχικές αποφάσεις, ενώ οι ανάγκες του ασθενούς εξελίσσονται. Η επιβίωση, η διαχείριση των ανεπιθύμητων ενεργειών και η ποιότητα ζωής πρέπει να εξετάζονται συνολικά, με βάση τα επιστημονικά δεδομένα και τις ανάγκες κάθε ανθρώπου.
Γι’ αυτό, οι κλινικές μελέτες είναι σημαντικό να αξιολογούν όχι μόνο όσα καταγράφουν οι επαγγελματίες υγείας, αλλά και όσα βιώνουν οι ίδιοι οι ασθενείς. Έτσι κατανοούμε καλύτερα τις επιπτώσεις στην καθημερινότητα, τη λειτουργικότητα και την ευεξία τους.
Η εξατομίκευση, επομένως, δεν αφορά μόνο την επιλογή θεραπείας, αλλά και την αναγνώριση ότι οι άνθρωποι έχουν διαφορετικές προτεραιότητες, ακόμη κι όταν αντιμετωπίζουν την ίδια νόσο.
Το ταξίδι του ασθενούς δεν ακολουθεί μια ευθεία γραμμή
Η εμπειρία του καρκίνου του μαστού ξεπερνά τις ιατρικές επισκέψεις: περιλαμβάνει την αναμονή για αποτελέσματα, την κατανόηση σύνθετων πληροφοριών, την αβεβαιότητα και την προσπάθεια διατήρησης της κανονικότητας.
Οι ανάγκες υποστήριξης αλλάζουν σε κάθε στάδιο. Στη διάγνωση χρειάζονται έγκυρη ενημέρωση και σαφή επόμενα βήματα· κατά τη θεραπεία, βοήθεια για τις επιπτώσεις στην καθημερινότητα. Αν η νόσος εξελιχθεί, οι αποφάσεις γίνονται πιο σύνθετες και αυξάνεται η ανάγκη για επικοινωνία και ψυχολογική υποστήριξη.
Η ανθρωποκεντρική φροντίδα αναγνωρίζει αυτές τις ανάγκες. Δεν ολοκληρώνεται με την επιλογή θεραπείας, αλλά απαιτεί συνέπεια, συντονισμό και προσαρμογή σε κάθε στάδιο της νόσου.
Εξίσου σημαντικός είναι ο ρόλος της οικογένειας και των φροντιστών. Πίσω από πολλές θεραπευτικές διαδρομές υπάρχουν άνθρωποι που οργανώνουν μετακινήσεις, συνοδεύουν ασθενείς και αναλαμβάνουν καθημερινές ευθύνες, ενώ διαχειρίζονται τη δική τους αγωνία. Οι ανάγκες τους δεν πρέπει να παραμένουν αόρατες.
Η ενημέρωση και η ψυχολογική υποστήριξη των ασθενών, η συνεργασία των επαγγελματιών υγείας και η συμμετοχή των συλλόγων ασθενών συμβάλλουν σε ένα συνεκτικό πλαίσιο φροντίδας. Ο ασθενής πρέπει να είναι ενεργός συνομιλητής, να εκφράζει τι έχει σημασία για τον ίδιο και να συμμετέχει στις αποφάσεις για την πορεία του.
Η ανθρωποκεντρική φροντίδα είναι και ζήτημα πολιτικής υγείας
Για να γίνει η ποιότητα ζωής ουσιαστικό μέρος της ογκολογικής φροντίδας, πρέπει να ενσωματωθεί στην κλινική πρακτική και στο σχεδιασμό των πολιτικών υγείας.
Η αξιολόγηση των νέων θεραπειών πρέπει να λαμβάνει υπόψη τόσο τα κλινικά αποτελέσματα όσο και τις εκβάσεις που έχουν σημασία για τους ασθενείς. Παράλληλα, χρειάζεται περισσότερη συλλογή δεδομένων από την πραγματική κλινική πρακτική, ώστε να κατανοούμε καλύτερα τη δράση των θεραπειών και την εμπειρία των ασθενών.
Η συνέχεια της φροντίδας απαιτεί συνεργασία μεταξύ επαγγελματιών και δομών υγείας, αξιόπιστη ενημέρωση και υποστήριξη πέρα από την ίδια τη θεραπευτική παρέμβαση.
Η φαρμακοβιομηχανία συμβάλλει με την έρευνα, τα επιστημονικά δεδομένα και την ανάπτυξη θεραπειών, χωρίς να υποκαθιστά τη συνεισφορά των υπόλοιπων φορέων. Η πρόοδος προϋποθέτει συνεργασία με την ιατρική κοινότητα, τους φορείς χάραξης πολιτικής, τους επαγγελματίες υγείας και τους συλλόγους ασθενών.
Το ζητούμενο είναι η ανθρωποκεντρική φροντίδα να περάσει στην πράξη από την αρχή: να αξιολογούμε την καινοτομία με επιστημονική αυστηρότητα και με βάση το όφελος για τον ασθενή, αντιμετωπίζοντας την πρόσβαση στη θεραπεία, την ενημέρωση, την ψυχολογική υποστήριξη και την ποιότητα ζωής ως αλληλένδετα μέρη της φροντίδας.
Η επιστημονική πρόοδος χρειάζεται και μια κοινωνία που τη στηρίζει
Η αντιμετώπιση του καρκίνου του μαστού εξαρτάται και από το αν οι άνθρωποι έχουν πρόσβαση σε έγκυρη ενημέρωση, αισθάνονται ότι μπορούν να ζητήσουν βοήθεια και βρίσκουν ένα περιβάλλον κατανόησης και υποστήριξης.
Σε αυτή την κατεύθυνση κινήθηκε η πρωτοβουλία Strongher Together της Daiichi Sankyo, αναδεικνύοντας τη σημασία της ενημέρωσης, της ευαισθητοποίησης και της συλλογικής υποστήριξης. Δεν υποκαθιστά την ιατρική φροντίδα ούτε απαντά σε όλες τις ανάγκες των ασθενών, μπορεί όμως να ενισχύσει τη δημόσια συζήτηση και την κατανόηση γύρω από τη νόσο.
Η ενημέρωση, η επιστημονική γνώση και η αλληλεγγύη αποκτούν τη μεγαλύτερη αξία όταν λειτουργούν συμπληρωματικά, ώστε η εμπειρία του ασθενούς να ακούγεται και οι ανάγκες του να αναγνωρίζονται τόσο στο ιατρείο όσο και στην κοινωνία.
Να προχωράμε την επιστήμη, χωρίς να χάνουμε τον άνθρωπο από το βλέμμα μας
Η ογκολογία θα συνεχίσει να εξελίσσεται, προσφέροντας νέες δυνατότητες στην αντιμετώπιση του καρκίνου του μαστού. Η πρόκληση είναι η επιστημονική πρόοδος να συνοδεύεται από αντίστοιχη εξέλιξη στον τρόπο οργάνωσης και παροχής της φροντίδας.
Δεν μπορούμε να εξαλείψουμε κάθε δυσκολία από τη διαδρομή ενός ανθρώπου που ζει με καρκίνο. Μπορούμε, όμως, να διασφαλίζουμε την πρόσβαση σε κατάλληλες, καινοτόμες θεραπείες, αξιόπιστη ενημέρωση, ουσιαστική υποστήριξη και συμμετοχή στις αποφάσεις που τον αφορούν. Θεραπεύοντας, έτσι, τον άνθρωπο ως οντότητα και όχι απλά τη νόσο του.
Αυτή είναι η ευθύνη που συνοδεύει την καινοτομία: να μετράμε την πρόοδο όχι μόνο με όσα πετυχαίνει η επιστήμη απέναντι στη νόσο, αλλά και με το κατά πόσο η φροντίδα ανταποκρίνεται σε όσα έχουν πραγματική αξία για τον άνθρωπο.
Γιατί η θεραπεία μπορεί να αλλάξει την πορεία της νόσου. Η ουσιαστική φροντίδα, όμως, είναι αυτή που επιστρέφει πίσω στον άνθρωπο ολόκληρη τη ζωή του.