Αγαπιέστε, γνωρίζετε ο ένας τις συνήθειες του άλλου, νιώθετε ασφάλεια μαζί και παρ’ όλα αυτά κάτι μοιάζει να έχει αλλάξει. Οι έξοδοι λιγόστεψαν, οι συζητήσεις περιστρέφονται γύρω από τις υποχρεώσεις και ακόμη και η ερωτική ζωή έχει γίνει πιο προβλέψιμη. Αν και δεν υπάρχει απαραίτητα κάποια μεγάλη κρίση, υπάρχει κάτι πιο ύπουλο: η ανία.
Αυτό το φαινομενικά αντιφατικό συναίσθημα παραπέμπει στο λεγόμενο «παράδοξο της οικειότητας»: δύο άνθρωποι μπορεί να έχουν έρθει πολύ κοντά συναισθηματικά, αλλά την ίδια στιγμή η επανάληψη και η προβλεψιμότητα της κοινής ζωής να περιορίζουν τον ενθουσιασμό και την αίσθηση ανακάλυψης.
Όπως επισημαίνει στο Psychology Today ο ψυχολόγος Mark Travers, μελέτες έχουν συσχετίσει την πλήξη μέσα σε μια μακροχρόνια σχέση με χαμηλότερη ικανοποίηση από τη σχέση, περισσότερες αρνητικές αλληλεπιδράσεις και αποδυνάμωση της οικειότητας και της δέσμευσης.
Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι η βαρεμάρα αποτελεί απαραίτητα σημάδι πως μια σχέση έχει φτάσει στο τέλος της. Μπορεί να λειτουργήσει και ως ένα μήνυμα ότι κάτι χρειάζεται να αλλάξει. Ο Travers προτείνει τρεις ερωτήσεις που μπορούν να βοηθήσουν ένα ζευγάρι να καταλάβει τι μπορεί να κρύβεται πίσω από τη μονοτονία και να αναζητήσει τρόπους για να ανανεώσει τη σύνδεσή του.
1. Μήπως έχετε βολευτεί υπερβολικά;
Η ασφάλεια είναι πολύτιμη σε μια σχέση. Όταν, όμως, η σχέση γίνεται προβλέψιμη, αυτό μπορεί να αφήσει ελάχιστο χώρο για νέες εμπειρίες. Μελέτη του 2010 συσχέτισε την πλήξη στη σχέση με τη μη ικανοποίηση της ανάγκης για καινοτομία και ποικιλία, ενώ έρευνα του 2020 έδειξε ότι τα χαμηλότερα επίπεδα «αυτοδιεύρυνσης» (self-expansion) σχετίζονται με μικρότερη ικανοποίηση από τη σχέση. Ο όρος περιγράφει την ανάγκη να εξελισσόμαστε μέσα από νέες εμπειρίες και ευκαιρίες προσωπικής ανάπτυξης.
Η ίδια η βαρεμάρα, πάντως, μπορεί να λειτουργήσει και ως κίνητρο για αλλαγή. Μια διαφορετική έρευνα έχει δείξει ότι μπορεί να ωθήσει τους συντρόφους να αναζητήσουν νέες εμπειρίες και να δουν ο ένας τον άλλον με διαφορετικό μάτι.
Υπάρχει, όμως, μια παγίδα: μελέτη του 2021 διαπίστωσε ότι τα ζευγάρια συχνά απαντούν στην πλήξη επιλέγοντας ξανά ασφαλείς και γνώριμες δραστηριότητες που τους πρόσφεραν χαρά στο παρελθόν. «Οι προσδοκίες μας για την προσωπική εξέλιξη αλλάζουν με τον χρόνο. Γι’ αυτό, το να συζητάμε τακτικά με τον σύντροφό μας για τους στόχους, τα ενδιαφέροντα και τα όνειρά του μπορεί να βοηθήσει τη σχέση να παραμείνει ζωντανή» τονίζει ο ψυχολόγος.
2. Μήπως αποφεύγετε το πραγματικό πρόβλημα;
Η προσπάθεια να διατηρείται διαρκώς η ηρεμία αποφεύγοντας δύσκολες συζητήσεις δεν προστατεύει απαραίτητα τη σχέση. Έρευνες έχουν δείξει ότι η αποφυγή των συγκρούσεων με μοναδικό στόχο τη διατήρηση της οικειότητας μπορεί να συνδέεται με περισσότερα προβλήματα και δυσκολότερη κοινή διαχείριση του στρες.
Πίσω από αυτή τη στάση μπορεί να βρίσκεται ο φόβος της απόρριψης ή της εγκατάλειψης, εξηγεί ο ειδικός. «Όμως η προσωρινή δυσφορία μιας ειλικρινούς συζήτησης μπορεί να είναι απαραίτητη για να εκφραστούν ανάγκες που για καιρό έμεναν στο παρασκήνιο» σημειώνει.
Υπάρχει και μια άλλη πιθανότητα: μήπως δεν υπάρχει κόπωση από τη σχέση, αλλά από κάτι άλλο; Ακόμη και μετά από πολλά χρόνια, το να παραμένουμε περίεργοι για τον άνθρωπο που έχουμε δίπλα μας -τι σκέφτεται, τι θέλει σήμερα, τι φοβάται και τι ονειρεύεται- μπορεί να ανοίξει ξανά συζητήσεις που έχουν χαθεί μέσα στην καθημερινότητα, συμβουλεύει ο ψυχολόγος.
3. Μήπως θεωρείτε τον σύντροφό σας δεδομένο;
Η καθημερινή παρουσία ενός ανθρώπου μπορεί, χωρίς να το καταλάβουμε, να κάνει όσα προσφέρει να φαίνονται αυτονόητα. Έτσι, σύμφωνα με τον ειδικό, μια μικρή αλλαγή οπτικής μπορεί να έχει σημασία: αντί για το «πρέπει να δουλέψω τη σχέση μου», το «επιλέγω να επενδύσω στον άνθρωπο με τον οποίο μοιράζομαι τη ζωή μου».
Η προσοχή στις ανάγκες και στα συναισθήματα του άλλου, αλλά και η ανταπόκριση στις καλές στιγμές του, ενισχύουν τη σύνδεση. Πιο απλά, δεν αρκεί να στεκόμαστε δίπλα στον άλλον στις δυσκολίες. Έχει μεγαλύτερη αξία να χαιρόμαστε πραγματικά και με τις χαρές του. Ακόμα και ο προγραμματισμός μιας εξόδου, μιας εκδρομής ή ενός ταξιδιού μπορεί να βοηθήσει. Μπορεί να ακούγεται παράδοξο να «προγραμματίζεται» ο αυθορμητισμός, όμως η δημιουργία χώρου και χρόνου για κοινές εμπειρίες επιτρέπει στο ζευγάρι να ξεφύγει από τον αυτόματο πιλότο της καθημερινότητας.
«Η αντιμετώπιση της πλήξης σε έναν γάμο απαιτεί αυτοπαρατήρηση, διάθεση για νέες εμπειρίες και ενεργή προσπάθεια και από τους δύο συντρόφους για την ενίσχυση της σύνδεσής τους. Αντί να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως απειλή, η πλήξη μπορεί να αποτελέσει ευκαιρία για εξέλιξη και αφορμή για βαθύτερη οικειότητα, βοηθώντας τους συντρόφους να αισθανθούν ξανά σημαντικοί ο ένας για τον άλλον και να απομακρυνθούν από τη μονοτονία που συχνά εισχωρεί στις μακροχρόνιες σχέσεις» καταλήγει ο ψυχολόγος.
Διαβάστε επίσης
Μοναξιά στη σχέση: Γιατί νιώθουμε μόνοι ακόμη και όταν είμαστε με τον σύντροφό μας
6 σημάδια που δείχνουν ότι ο σύντροφός μας θα ήθελε να είναι σε σχέση με κάποιον άλλον
Σχέσεις: Οι δύο λέξεις που μπορούν να σταματήσουν ένα τσακωμό πριν ξεκινήσει
