Η κατάχρηση αντιβιοτικών στη χώρα μας συνεχίζεται με αμείωτο ρυθμό, όπως φαίνεται από την ανάλυση των αστικών λυμάτων που πραγματοποιεί το Εργαστήριο Αναλυτικής Χημείας του Πανεπιστημίου Αθηνών και ο Καθηγητής Νίκος Θωμαΐδης. Παρά την υποχρεωτική ηλεκτρονική συνταγογράφηση αντιβιοτικών από το 2020, η Ελλάδα βρίσκεται πολύ υψηλά στην ευρωπαϊκή κατάταξη σε ό,τι αφορά στην κατανάλωση αντιβιοτικών. Αυτό σημαίνει ότι οι Έλληνες συνεχίζουν να τα λαμβάνουν αφειδώς σε περιόδους έξαρσης αναπνευστικών λοιμώξεων.
Οι αναλύσεις των λυμάτων της Ψυττάλειας από όπου λαμβάνονται τα δείγματα που αφορούν στο Λεκανοπέδιο Αττικής, πραγματοποιούνται συστηματικά από το 2010, προσφέροντας πολύτιμα στοιχεία για την υγεία και τις συνήθειες του πληθυσμού. Τα ευρήματα, τα οποία έχει στη διάθεσή του το ygeiamou.gr, δείχνουν ότι η χρήση ορισμένων αντιβιοτικών, όπως η αμοξικιλλίνη και τα μακρολίδια, εκτοξεύεται κατά τους χειμερινούς μήνες, ενώ το καλοκαίρι αυξάνονται τα αντιβιοτικά που σχετίζονται με την αντιμετώπιση των ουρολοιμώξεων.
Μάλιστα, κατά την περίοδο ενώ μέχρι το 2019 η χρήση αντιβιοτικών στην κοινότητα αυξανόταν διαρκώς, από το 2020 χρονιά που ξεκίνησε η πανδημία του κορωνοϊού ενώ κατέστη υποχρεωτική η ηλεκτρονική συνταγογράφηση αντιβιοτικών παρατηρήθηκε πτώση στην χρήση. Η εικόνα αυτή παρέμεινε για τρία χρόνια, έως το 2023. Έκτοτε, δηλαδή τα τελευταία τρία χρόνια, η τάση αντιστράφηκε και η κατανάλωση αντιβιοτικών έχει πάρει πάλι την … ανιούσα.
Αναλυτικότερα, όπως προκύπτει από τα στοιχεία του Εργαστηρίου Αναλυτικής Χημείας, το 2026 (έως και την περασμένη εβδομάδα) καταγράφηκαν 920 mg την ημέρα ανά 1.000 άτομα πληθυσμού. Το 2025 το φορτίο ήταν περίπου 728 mg/ημέρα ανά 1.000 άτομα, ενώ το 2024 οι μετρήσεις έδειξαν 689 mg/ημέρα ανά 1.000 άτομα. Τα δεδομένα δείχνουν ότι τα τελευταία τρία χρόνια ακολουθείται μια συνεχώς αυξητική τάση, ενώ τα αμέσως προηγούμενα καταγραφόταν μείωση. Συγκεκριμένα, το 2023 οι μετρήσεις έδειξαν 471 mg/ημέρα ανά 1.000 άτομα και το 2022 η συνολική κατανάλωση ανήλθε σε 577 mg/ημέρα/ 1.000 κατοίκους. Το 2021 το αντίστοιχο νούμερο ανήλθε σε 774 mg την ημέρα ανά 1.000 κατοίκους.
«Οι αναλύσεις του Εργαστηρίου Αναλυτικής Χημείας του ΕΚΠΑ στα λύματα της Αττικής αποτυπώνουν διαχρονικά την εξέλιξη της χρήσης αντιβιοτικών από τον πληθυσμό της Αττικης. Στην πρώτη φάση της οικονομικής κρίσης (2011-2015) παρατηρήθηκε μείωση των επιπέδων των αντιβιοτικών ως αποτέλεσμα της μείωσης δαπανών υγείας, κυρίως στα νοσοκομεία. Στη συνέχεια οι αναλύσεις μας δείχνουν αύξηση της χρήσης αντιβιοτικών έως το 2019 και υποχώρηση κατά την πανδημία, έως το 2023.
Στη μείωση πιθανώς συνέβαλαν οι περιορισμοί της Covid-19 και η υποχρεωτική ηλεκτρονική συνταγογράφηση, που θεσπίστηκε το 2020. Ακολούθησε νέα άνοδος, με τα επίπεδα στις αρχές του 2026 να προσεγγίζουν εκείνα του 2019. Η χρήση των μακρολιδίων, όπως η αζιθρομυκίνη και η κλαριθρομυκίνη, όπως και της αμοξικιλλίνης αυξάνεται έντονα τον χειμώνα, ενώ οι φθοροκινολόνες εμφανίζουν ηπιότερη θερινή άνοδο έναντι του χειμώνα, πιθανώς συνδεόμενη με συχνότερες ουρολοιμώξεις. Η επάνοδος σε υψηλά επίπεδα χρήσης καθιστά αναγκαία τη συνεχή επιτήρηση και την ορθολογική χορήγηση των αντιβιοτικών, καθώς το πρόβλημα της μικροβιακής αντοχής στα αντιβιοτικά εντείνεται», δηλώνει στο ygeiamou.gr ο Καθηγητής, Νίκος Θωμαΐδης.
Η παραπάνω εξέλιξη προκαλεί ανησυχία, καθώς η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης με την υψηλότερη κατανάλωση αντιβιοτικών. Η αλόγιστη χρήση τους ενισχύει τη μικροβιακή αντοχή, καθιστώντας τις λοιμώξεις δυσκολότερες στη θεραπεία, φαινόμενο για το οποίο εκπέμπουν SOS οι ειδικοί, σημειώνοντας πως η μικροβιακή αντοχή αποτελεί μια κρυφή πανδημία.
Η Ελλάδα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σημαντικό πρόβλημα υπερκατανάλωσης αντιβιοτικών και νοσοκομειακών λοιμώξεων. Σύμφωνα με την ετήσια έκθεση του Ευρωπαϊκού Κέντρου Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (ECDC) που δημοσιεύθηκε τον Νοέμβριο του 2025 και αφορά τα δεδομένα του 2024, η χώρα μας κατέγραψε την υψηλότερη κατανάλωση αντιβιοτικών στην Ευρωπαϊκή Ένωση/Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (ΕΕ/ΕΟΧ), με 29,9 καθορισμένες ημερήσιες δόσεις ανά 1.000 κατοίκους την ημέρα, έναντι 20,3 στον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Παρά τη μείωση της κατανάλωσης σε σχέση με το 2019, η Ελλάδα εξακολουθεί να βρίσκεται στην πρώτη θέση.
Παράλληλα, οι νοσοκομειακές λοιμώξεις αποτελούν σοβαρή πρόκληση για τη Δημόσια Υγεία. Σύμφωνα με στοιχεία του ECDC για την περίοδο 2022–2023, το 12,2% των ασθενών στα ελληνικά νοσοκομεία παρουσίαζε τουλάχιστον μία λοίμωξη συνδεόμενη με την υγειονομική περίθαλψη, έναντι 6,8% κατά μέσο όσο στην ΕΕ/ΕΟΧ.
Διαβάστε επίσης
Ανθεκτικά μικρόβια: «Καμπανάκι» για νέο στέλεχος που εξαπλώνεται γρήγορα στα ελληνικά νοσοκομεία
