Ζητάτε συγγνώμη όταν χρειάζεστε βοήθεια, υποβαθμίζετε τις επιτυχίες σας ή σωπαίνετε ενώ έχετε κάτι να πείτε; Σύμφωνα με την ψυχολόγο Jonice Webb, τέτοιες αντιδράσεις μπορεί να συνδέονται με μια πεποίθηση που διαμορφώθηκε στην παιδική ηλικία, χωρίς να ειπωθεί ποτέ ευθέως: ότι τα συναισθήματα και οι ανάγκες σας δεν έχουν ιδιαίτερη σημασία.
Σε άρθρο της στο Psychology Today, η ειδικός εξετάζει γιατί ορισμένοι άνθρωποι αναγνωρίζουν μεν την αξία τους αλλά δυσκολεύονται να την αισθανθούν. Στο επίκεντρο βρίσκεται η παιδική συναισθηματική παραμέληση, δηλαδή όταν οι γονείς δεν αντιλαμβάνονται ή δεν ανταποκρίνονται επαρκώς στον συναισθηματικό κόσμο του παιδιού.
Ένα παιδικό βίωμα που «ακολουθεί» τον ενήλικα
Όπως περιγράφει η Webb, η συστηματική απουσία ανταπόκρισης μπορεί να διδάξει στο παιδί να παραμερίζει όσα νιώθει. Αργότερα, αυτή η στάση ενδέχεται να εκφράζεται ως ενοχή όταν ζητά φροντίδα, δυσκολία να υπερασπιστεί μια επιθυμία ή φόβος ότι μια εύλογη διεκδίκηση θα θεωρηθεί εγωισμός.
Οι συμπεριφορές αυτές δεν αποτελούν από μόνες τους απόδειξη παραμέλησης. Μπορούν, όμως, να γίνουν αφετηρία για να διερευνήσει κάποιος πώς διαμορφώθηκε η εικόνα που έχει για τον εαυτό του.
Τι δείχνουν οι έρευνες για τις προσδοκίες
Η ψυχολόγος συνδέει την προσέγγισή της με μελέτες που εξετάζουν πώς οι πεποιθήσεις και η νοητική εξάσκηση επηρεάζουν την απόδοση.
Εργασία του 2015 έδειξε ότι η σύνδεση ενός αρνητικά αξιολογημένου χαρακτηριστικού με μια θετική δυνατότητα -όπως της παρορμητικότητας με τη δημιουργικότητα- μπορούσε να ενισχύσει την επίδοση σε σχετικές δοκιμασίες. Το εύρημα υποδεικνύει ότι ο τρόπος με τον οποίο ερμηνεύουμε ένα κομμάτι του εαυτού μας μπορεί να επηρεάζει την προσπάθειά μας.
Παράλληλα, μετα-ανάλυση του 2020 βρήκε ότι η νοητική «πρόβα» μιας δραστηριότητας μπορεί να βελτιώσει την εκτέλεσή της, αν και η πραγματική εξάσκηση ήταν αποτελεσματικότερη.
3 βήματα για να αρχίσει η αλλαγή
Η Webb προτείνει να συνδυάζεται η νοητική προετοιμασία με συγκεκριμένες ενέργειες στην καθημερινότητα:
- Αναγνωρίστε την πεποίθηση που σας περιορίζει. Το «δυσκολεύομαι να εκφραστώ» περιγράφει ένα εμπόδιο. Το «δεν έχω τίποτα αξιόλογο να πω» μετατρέπει αυτό το εμπόδιο σε συνολική κρίση για τον εαυτό σας.
- Κάντε πρόβα μια συγκεκριμένη συμπεριφορά. Φανταστείτε πώς θα διατυπώνατε μια άποψη στη δουλειά ή θα ζητούσατε βοήθεια, χωρίς να απολογείστε για την ανάγκη σας.
- Δοκιμάστε το σε μικρή κλίμακα. Εκφράστε μια προτίμηση, θέστε μια ερώτηση ή διαφωνήστε ευγενικά. Στόχος είναι η σταδιακή εξάσκηση, χωρίς την απαίτηση να νιώσετε αμέσως απόλυτη σιγουριά.
Για τους ανθρώπους που έχουν συνηθίσει να υποχωρούν, ακόμη και μια μικρή διεκδίκηση μπορεί να προκαλεί αμηχανία. Η πρόταση της ψυχολόγου είναι να ξεκινήσουν από κάτι διαχειρίσιμο: να δώσουν χώρο σε αυτό που αισθάνονται, πριν το απορρίψουν ως «ασήμαντο».
Διαβάστε επίσης
Γονείς: Πέντε τοξικές φράσεις που πληγώνουν το παιδί – Μοιάζουν αθώες, αλλά δεν είναι
Ζητάτε συνέχεια συγγνώμη και άλλες 8 συμπεριφορές που αποκαλύπτουν μεγάλη ανασφάλεια
