«Δεν κατάλαβε την ερώτησή σου», πετάχτηκε η Dana, πριν προλάβει να απαντήσει ο σύζυγός της. Ο θεραπευτής είχε μόλις απευθύνει μια ερώτηση στον Eli και εκείνος σκεφτόταν την απάντησή του. Η Dana, όμως, έσπευσε για τρίτη φορά να μιλήσει εκ μέρους του. Όταν ο θεραπευτής τής ζήτησε να αφήσει τον σύζυγό της να απαντήσει μόνος του, εκείνη αντέτεινε ότι οι δυο τους δεν συνεννοούνταν.
Η σκηνή αποτύπωνε σχεδόν ιδανικά αυτό που συνέβαινε και στον γάμο τους: Εκείνη είχε αναλάβει τον ρόλο της μητέρας για τα δύο μικρά παιδιά τους και εκείνος, χωρίς καλά καλά να το καταλάβουν, είχε βρεθεί στη θέση του «τρίτου» παιδιού.
Το συγκεκριμένο ζευγάρι χρησιμοποιούν ως παράδειγμα η Galit Romanelli, relationship coach και υποψήφια διδάκτωρ, και ο Assael Romanelli, Ph.D., LCSW, θεραπευτής ζεύγους και οικογένειας, αναλύοντας στο Psychology Today μια δυναμική που, όπως επισημαίνουν, συναντάται συχνά στις σχέσεις.
Οι ειδικοί την περιγράφουν ως ένα μοτίβο υπερλειτουργικότητας και υπολειτουργικότητας: Ο ένας σύντροφος αναλαμβάνει όλο και περισσότερα και ο άλλος όλο και λιγότερα. Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι μια σχέση στην οποία υπάρχουν δύο ενήλικες, αλλά δεν λειτουργούν πλέον ως ισότιμο ζευγάρι.
Όταν ο σύζυγος γίνεται το «τρίτο παιδί»
Στην περίπτωση του παραπάνω ζευγαριού, η Dana ένιωθε ότι διαχειριζόταν σχεδόν μόνη της όχι μόνο το σπίτι και τα παιδιά, αλλά και τον ίδιο τον γάμο της. Με όλο αυτό τον φόρτο των υποχρεώσεων, μπορεί να γεννηθεί αυτό που οι δύο ειδικοί αποκαλούν, χαρακτηριστικά, «παντρεμένη ανύπαντρη μητέρα»: μια γυναίκα που οργανώνει τα παιδιά, το σπίτι και την καθημερινότητα, θυμάται τι πρέπει να γίνει και κρατά όλα τα νήματα στα χέρια της. Απέναντί της βρίσκεται πλέον όχι ένας ισότιμος σύντροφος, αλλά περίπου ένα «τρίτο παιδί».
Οι ειδικοί διευκρινίζουν ότι οι ρόλοι μπορούν φυσικά να είναι και αντίστροφοι. Το πρόβλημα δεν είναι το φύλο, αλλά η ανισορροπία ευθύνης και εξουσίας μέσα στη σχέση.
Ως προς τους λόγους που κάποιο ζευγάρι οδηγείται σε αυτό το διαχωρισμό, οι Romanelli επισημαίνουν τον ρόλο των οικογενειακών προτύπων που κουβαλάμε από την παιδική μας ηλικία.
Στην περίπτωση της Dana, ο θεραπευτής τη ρώτησε πώς θα συμπλήρωνε η μητέρα της τη φράση «Οι άνδρες είναι…». Η απάντηση ήρθε αμέσως: «Οι άνδρες είναι μικρά παιδιά».
Η μητέρα της, όπως παραδέχτηκε, δεν σεβόταν ιδιαίτερα τον πατέρα της. Χωρίς να το αντιλαμβάνεται, λοιπόν, η ίδια είχε μεταφέρει στη δική της σχέση μια βαθιά ριζωμένη πεποίθηση και κινδύνευε να δημιουργήσει μια αυτοεκπληρούμενη προφητεία: Αντιμετώπιζε τον σύντροφό της σαν παιδί και εκείνος κατέληγε να συμπεριφέρεται όλο και περισσότερο σαν ένα.
Τι κερδίζουν – και τι χάνουν – και οι δύο
Η δυναμική αυτή έχει ένα παράδοξο: Και οι δύο σύντροφοι αποκομίζουν κάτι, αλλά ταυτόχρονα πληρώνουν τίμημα. Εκείνος που αναλαμβάνει τον ρόλο του «γονιού» επωμίζεται σπίτι, παιδιά και υποχρεώσεις, κερδίζοντας όμως έλεγχο και την αίσθηση ότι εκείνος γνωρίζει καλύτερα. «Ένας σύντροφος που φροντίζει τον/την σύζυγό του τελικά γίνεται πικρόχολος και επικριτικός» τονίζουν.
Ο σύντροφος-«παιδί», αντίθετα, απολαμβάνει λιγότερες ευθύνες, χάνει όμως σταδιακά τον σεβασμό και την ισότιμη θέση του στη σχέση. Σύμφωνα με τους Romanelli, όσο παγιώνονται αυτοί οι ρόλοι τόσο υπονομεύονται η οικειότητα και η ερωτική έλξη: είναι δύσκολο να βλέπει κανείς ερωτικά έναν άνθρωπο τον οποίο έχει μάθει να αντιμετωπίζει σαν παιδί. «Το “τρίτο παιδί” δεν είναι σέξι και δεν εκτιμάται. Κάποια στιγμή, η φωνή τους δεν ακούγεται. Ακόμα και όταν έχουν δίκιο, παραγκωνίζονται» συμπληρώνουν.
Πώς μπορεί το ζευγάρι να ξανασμίξει;
Για τους Romanelli, η έξοδος από αυτό το μοτίβο απαιτεί αλλαγές και από τις δύο πλευρές. Αρχικά, ο σύντροφος που βρίσκεται στον ρόλο του «παιδιού» χρειάζεται να αναλάβει ευθύνη με πράξεις και όχι μόνο με λόγια. Να διεκδικήσει τη θέση του ως ισότιμος ενήλικος και να μπορεί να στηρίζει τις επιλογές και τις απόψεις του.
Ο «γονιός- σύντροφος», από την άλλη, χρειάζεται να κάνει κάτι εξίσου δύσκολο: να αφήσει τον έλεγχο. Να σταματήσει να επιβλέπει κάθε λεπτομέρεια και να αποδεχθεί ότι ο σύντροφός του πιθανότατα δεν θα κάνει τα πράγματα ακριβώς όπως εκείνος, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι θα τα κάνει λάθος.
Οι δύο ειδικοί προτείνουν, επίσης, στα ζευγάρια να χρησιμοποιούν το χιούμορ για να αναγνωρίζουν τη στιγμή που επιστρέφουν στους παλιούς τους ρόλους. Η Dana και ο Eli, για παράδειγμα, επέλεξαν δικές τους κωδικές λέξεις: μία για τις στιγμές που εκείνη τον έβλεπε ως ανώριμο και μία για εκείνες που εκείνος την αντιμετώπιζε ως την μονίμως απογοητευμένη «μητέρα».
Το ουσιαστικότερο βήμα, όμως, είναι να δεχτεί ο καθένας ότι η δική του εκδοχή της πραγματικότητας δεν είναι η μοναδική. Για να υπάρξει πραγματική συντροφικότητα χρειάζονται δύο ενήλικες που μπορούν να αναλαμβάνουν ευθύνες, να διαφωνούν, να κάνουν λάθη και να παραμένουν ισότιμοι.
«Να μην είστε ο γονιός του συντρόφου σας. Να είστε ο σύντροφός του» καταλήγουν οι δύο ειδικοί.
Διαβάστε επίσης
Από ποιους κλέβουν χρόνο οι άνδρες για να αθληθούν
Αν θέλετε να κάνετε περισσότερο σεξ, τότε δοκιμάστε αυτό!
Σχέσεις: Μην αποφεύγετε τις συγκρούσεις, λύστε τις έξυπνα – Δύο ειδικοί εξηγούν τον τρόπο
