Ένα εμβόλιο, η διάγνωση μιας χρόνιας λοίμωξης ή η κατάλληλη θεραπεία της μπορούν να αποτελέσουν αφετηρία για την πρόληψη ορισμένων καρκίνων. Το μέγεθος αυτής της δυνατότητας αποτυπώνει νέα ανάλυση του Διεθνούς Οργανισμού Έρευνας για τον Καρκίνο (IARC): περίπου 2,3 εκατομμύρια νέα περιστατικά παγκοσμίως το 2024 αποδίδονταν σε λοιμώξεις, δηλαδή το 12% του συνόλου – σχεδόν μία στις οκτώ περιπτώσεις.
Η μελέτη, την οποία παρουσιάζει ο Independent, δημοσιεύθηκε στο The Lancet Oncology. Βασίστηκε στις εκτιμήσεις του Παγκόσμιου Παρατηρητηρίου Καρκίνου του IARC και εξέτασε 12 λοιμογόνους παράγοντες με τεκμηριωμένο καρκινογόνο ρόλο στον άνθρωπο, μεταξύ των οποίων ιοί, ένα βακτήριο και παράσιτα.
Πέντε παράγοντες πίσω από το μεγαλύτερο μέρος των περιστατικών
Στην πρώτη θέση βρίσκεται το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού (H. pylori), στο οποίο αποδόθηκαν περίπου 760.000 περιστατικά, κυρίως καρκίνου του στομάχου.
Ακολουθεί ο ιός των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV), με περίπου 750.000 περιστατικά. Η μεγαλύτερη επιβάρυνση αφορά τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας, αλλά ο ιός συνδέεται και με του πρωκτού, του αιδοίου, του κόλπου και του πέους, καθώς και με ορισμένους καρκίνους κεφαλής και τραχήλου.
Στον ιό της ηπατίτιδας Β (HBV) αποδόθηκαν περίπου 360.000 περιστατικά, κυρίως καρκίνου του ήπατος.
Ο ιός Epstein-Barr (EBV) ευθυνόταν για περίπου 260.000, κυρίως καρκίνου του ρινοφάρυγγα, ορισμένων όγκων του στομάχου και του λεμφώματος Hodgkin.
Για τον ιό της ηπατίτιδας C (HCV), η εκτίμηση έφτασε τα 160.000 περιστατικά, εξίσου κατά κύριο λόγο καρκίνου του ήπατος.
Οι αριθμοί περιγράφουν την επιβάρυνση σε επίπεδο πληθυσμού: η προσβολή από μία από αυτές τις λοιμώξεις δεν σημαίνει ότι κάποιος θα εμφανίσει, οπωσδήποτε, καρκίνο.
Η ευρωπαϊκή εικόνα και οι ανισότητες στον χάρτη
Η γεωγραφική κατανομή παρουσιάζει μεγάλες διαφορές. Στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, η επίπτωση των καρκίνων που αποδίδονται σε λοιμώξεις υπολογίστηκε σε 24,3 νέα περιστατικά ανά 100.000 κατοίκους, έναντι 22,7 παγκοσμίως.
Ωστόσο, σε απόλυτους αριθμούς, η Ανατολική Ασία συγκέντρωνε το 42% των περιπτώσεων παγκοσμίως, κυρίως λόγω του ελικοβακτηριδίου του πυλωρού και της ηπατίτιδας Β. Υψηλή επιβάρυνση καταγράφηκε και στην υποσαχάρια Αφρική.
Συνολικά, περισσότερα από τα τρία τέταρτα των καρκίνων που αποδίδονταν σε λοιμώξεις εμφανίστηκαν σε χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος.
Νεότερα στοιχεία για τον ιό Epstein-Barr
Η παρούσα ανάλυση διευρύνει την εικόνα, ενσωματώνοντας 16 επιπλέον συνδέσεις μεταξύ λοιμογόνων παραγόντων και τύπων καρκίνου που δεν είχαν συμπεριληφθεί στις προηγούμενες παγκόσμιες εκτιμήσεις.
Ιδιαίτερη σημασία έχουν τα επικαιροποιημένα δεδομένα για τη συμβολή του ιού Epstein-Barr σε ένα μέρος των καρκίνων του στομάχου. Όπως επισημαίνει ο Δρ. Gary Clifford, εκ των συγγραφέων της μελέτης, η πρόοδος της γνώσης βοηθά να προσδιοριστεί πού θα μπορούσαν να αποδώσουν περισσότερο οι επενδύσεις σε (νέα) μέσα πρόληψης, ιδιαίτερα σε εμβόλια έναντι του ιού EBV.
Απόσταση ανάμεσα στην πρόληψη και την πρόσβαση
Για αρκετές από αυτές τις λοιμώξεις, αποτελεσματικές παρεμβάσεις υπάρχουν ήδη. Ο IARC δίνει έμφαση στον εμβολιασμό κατά του HPV και της ηπατίτιδας Β, στον έλεγχο και στην κατάλληλη θεραπεία για το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού και τις ιογενείς ηπατίτιδες, καθώς και στην πρόληψη και αντιμετώπιση της λοίμωξης από HIV.
Ταυτόχρονα, κρίσιμος παραμένει και ο προσυμπτωματικός έλεγχος για τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας.
Η διαθεσιμότητα, όμως, δεν εξασφαλίζει την πρόσβαση. Οικονομικές δυσκολίες, ελλείψεις στις υπηρεσίες υγείας και κοινωνικό στίγμα εξακολουθούν να… κρατούν πολλούς ανθρώπους μακριά από εξετάσεις, εμβόλια και θεραπείες.
Η ερευνητική ομάδα ζητά ευρύτερη εφαρμογή αυτών των παρεμβάσεων, παράλληλα με την ανάπτυξη νέων εμβολίων. Για σημαντικό μέρος των καρκίνων που αποδίδονται σε λοιμώξεις, η δυνατότητα πρόληψης είναι ήδη εδώ: το στοίχημα είναι να φτάσει εγκαίρως σε όσους τη χρειάζονται.
Διαβάστε επίσης
Καρκίνος: 4,8 εκατ. λιγότεροι θάνατοι – Οι εξελίξεις που αλλάζουν τη μάχη με τη νόσο
Μυστήριο με 28 περιστατικά καρκίνου σε έναν μόνο δρόμο σε γειτονιά του Νιου Τζέρσεϊ
